Kai Chutney: నోరూరించే ఎర్ర చీమల చట్నీ.. ఆ రాష్ట్రాల్లో ఎంతో ఫేమస్.. దీని వెనుక ఉన్న రహస్యం ఇదే!

భారత్‌లో విభిన్న సంస్కృతులతో పాటు ఎన్నో రకాల విలక్షణమైన సంప్రదాయ వంటకాలు ఉన్నాయి. వాటిలో చాలా మందిని ఆశ్చర్యానికి గురిచేసే ఒక వింతైన, ప్రత్యేకమైన వంటకం ‘ఎర్ర చీమల చట్నీ’. వినడానికి కాస్త వింతగా అనిపించినప్పటికీ, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒడిశా , జార్ఖండ్ వంటి రాష్ట్రాలలోని అనేక గిరిజన వర్గాలు ఎన్నో శతాబ్దాలుగా ఈ చట్నీని తమ దైనందిన ఆహారంలో ఒక భాగంగా చేసుకుని తింటున్నారు. దీనికి ఉన్న ప్రత్యేకమైన ఘాటు, పులుపు-కారం రుచి , సాంస్కృతిక ప్రాముఖ్యత కారణంగా ఇది ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగానే కాకుండా అంతర్జాతీయంగానూ సోషల్ మీడియా వేదికలపై , ఆహార ప్రియుల మధ్య పెద్ద చర్చనీయాంశంగా మారింది.

సాధారణంగా ఈ చట్నీని తయారు చేయడానికి అడవుల్లో చెట్లపై ఉండే ఎర్ర చీమలను, వాటి గుడ్లను సేకరిస్తారు. అలా సేకరించిన చీమలను మొదట జాగ్రత్తగా శుభ్రం చేసి, ఆపై రోట్లో వేసి వెల్లుల్లి, అల్లం, పచ్చిమిర్చి, ఉప్పు , కొన్ని స్థానిక మసాలా దినుసులతో కలిపి మెత్తగా రుబ్బుతారు. ఇలా తయారైన చట్నీ ఎంతో ఘాటుగా, పుల్లగా , కారంగా ఉంటుంది. అయితే ఈ చట్నీకి వచ్చే సహజమైన పులుపు రుచి మరేదో కాదండోయ్.. ఆ ఎర్ర చీమలలో ఉండే సహజ ఆమ్ల సమ్మేళనాల (ఫార్మిక్ యాసిడ్) వల్లే వస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

గిరిజన సమాజాలలో ఈ వంటకానికి ఎంతో ప్రాధాన్యత ఉంది. దీనిని కేవలం ఒక వింత ఆహారంగా మాత్రమే చూడకూడదని, ఇది వారి సాంప్రదాయ జ్ఞానానికి , స్థానిక ప్రకృతి వనరులను ఉపయోగించుకునే నైపుణ్యానికి ఒక నిదర్శనమని నిపుణులు అంటుంటారు. అక్కడ జరిగే పండుగలు, జాతరలు , వివిధ సామూహిక కార్యక్రమాలలో కూడా ఈ చట్నీకి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంటుంది. వారి గుర్తింపులో ఈ వంటకం లోతుగా ముడిపడి ఉంది.

కొన్ని శాస్త్రీయ అధ్యయనాల ప్రకారం, ఎర్ర చీమలలో ప్రోటీన్, కాల్షియం, ఇనుము (ఐరన్), జింక్ వంటి ముఖ్యమైన సూక్ష్మపోషకాలతో పాటు కొన్ని జీవక్రియాశీల సమ్మేళనాలు కూడా పుష్కలంగా ఉన్నట్లు తేలింది. అయితే వీటి ద్వారా లభించే పూర్తి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను అధికారికంగా ధృవీకరించడానికి ఇంకా విస్తృతమైన పరిశోధనలు జరగాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. అందుకే దీనిని ఏదో అద్భుతమైన ఔషధంగా లేదా వైద్య చికిత్సగా పరిగణించకూడదు.

ఈ సాంప్రదాయ వంటకంలో ఒడిశా రాష్ట్రానికి చెందిన ఎర్ర చీమల చట్నీని “కాయ్ చట్నీ” అని పిలుస్తారు. ఈ కాయ్ చట్నీ ప్రత్యేకతను , ప్రాంతీయ ప్రాముఖ్యతను గుర్తిస్తూ భారత ప్రభుత్వం 2024వ సంవత్సరంలో దీనికి ప్రతిష్టాత్మకమైన భౌగోళిక గుర్తింపు (GI ట్యాగ్)ను కూడా మంజూరు చేసింది. ఈ గుర్తింపు రావడం వల్ల జాతీయ , అంతర్జాతీయ స్థాయిలో ఈ దేశీయ సాంప్రదాయ వంటకానికి ఒక సరికొత్త క్రేజ్ లభించింది.