Indian Currency Printing: ఆర్బిఐ అపరిమితంగా నోట్లను ముద్రిస్తే ఏమవుతుంది? కరెన్సీ ముద్రణను ఎవరు నిర్ణయిస్తారు?
Indian Currency Printing: మన భారతదేశంలో నోట్లను ముద్రించే ఆర్బీఐ అపరిమితంగా ముద్రిస్తే దేశంలో పేదరికం, ఆర్థిక ఇబ్బందులు ఉండవు కదా అనే ప్రశ్న చాలా మందిలో తలెత్తుతుంది. కానీ నోట్లను ముద్రించే నిర్ణయం ఎవరు తీసుకుంటారు? అపరిమితంగా నోట్లను ముద్రిస్తే ఏమవుతుంది? పూర్తి వివరాలు తెలుసుకుందాం..
Updated on: Jan 05, 2026 | 5:18 PM
Indian Currency Printing: ద్రవ్యోల్బణం పెరిగి దేశంలో ఉపాధి తగ్గినప్పుడు, సామాన్య పౌరుడి మనస్సులో తరచుగా ఒక ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఆర్బిఐ) మరిన్ని నోట్లను ముద్రించడం ద్వారా పేదరికాన్ని నిర్మూలించలేదా? అపరిమిత కరెన్సీ నోట్లను ముద్రించే అధికారం కేంద్ర బ్యాంకుకు ఉందా? నిజానికి డబ్బును ముద్రించడం అనేది కేవలం ఒక యంత్రాన్ని నడపడం మాత్రమే కాదు, దాని వెనుక భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ సంక్లిష్ట నియమాలు, నష్టాలు ఉన్నాయి.
నోట్ల ముద్రణ శక్తి, కనీస నిల్వ వ్యవస్థ
భారతదేశంలోని ద్రవ్య విధాన చట్టం ప్రకారం, కేంద్ర ప్రభుత్వానికి నాణేలను జారీ చేసే హక్కు ఉంది. అయితే కాగితపు నోట్లను ముద్రించే బాధ్యత RBIదే. అయితే, బ్యాంకులు ఇష్టానుసారంగా నోట్లను ముద్రించలేవు. భారతదేశం ‘కనీస నిల్వ వ్యవస్థను’ అనుసరిస్తుంది. ఈ వ్యవస్థ కింద కొత్త నోట్లను ముద్రించడానికి RBI కొంత మొత్తంలో బంగారం, విదేశీ మారక నిల్వలను తన వద్ద ఉంచుకోవాలి. దీని అర్థం మార్కెట్లో చెలామణిలో ఉన్న ప్రతి నోటు నిజమైన ఆస్తులతో మద్దతు ఇస్తుంది. దీని కారణంగా గవర్నర్ నోట్ హోల్డర్కు ఆ మొత్తాన్ని చెల్లిస్తానని హామీ ఇవ్వవచ్చు.
ఎన్ని నోట్లు ముద్రించాలో ఎవరు నిర్ణయిస్తారు?
నోట్ల ముద్రణ నిర్ణయం ఏకపక్ష నిర్ణయం కాదు. ఈ ప్రక్రియలో కేంద్ర ప్రభుత్వం, రిజర్వ్ బ్యాంక్ సంయుక్తంగా నిర్ణయిస్తాయి. ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఎంత నగదు అవసరం, మార్కెట్లో ఎంత డిమాండ్ ఉంది. పాత లేదా చిరిగిన నోట్లను భర్తీ చేయవలసిన అవసరం ఎంత ఉంది. ఈ అంశాలన్నింటినీ పరిశీలించిన తర్వాతే ముద్రణ నిర్ణయం తీసుకుంటారు.
అదనపు నోట్లు, ద్రవ్యోల్బణం ప్రమాదం:
నిబంధనలను విస్మరించి ఆర్బిఐ అవసరమైన దానికంటే ఎక్కువ కరెన్సీని ముద్రిస్తే, అది ద్రవ్యోల్బణాన్ని ప్రత్యక్షంగా ప్రభావితం చేస్తుంది. ఆర్థిక శాస్త్ర నియమాల ప్రకారం, మార్కెట్లో డబ్బు ప్రవాహం పెరగడం వల్ల వస్తువుల ధరలు ఆందోళనకరంగా పెరుగుతాయి. అలాగే ప్రజల పొదుపు విలువ తగ్గుతుంది. గతంలో అధిక నోట్లను ముద్రించడం వల్ల వారి కరెన్సీ పూర్తిగా విలువలేనిదిగా మారిన ఉదాహరణలు చాలా ఉన్నాయి. అందువల్ల మార్కెట్లో డబ్బు కొరతను నివారించడం, అధిక ప్రవాహాన్ని నిరోధించడం మధ్య సమతుల్యతను కొనసాగించడం ఆర్బిఐ ప్రధాన పని.
RBI అన్లిమిటెడ్ నోట్లను ముద్రించగలదా?
ఆర్థిక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి రిజర్వ్ బ్యాంక్ అపరిమితంగా కరెన్సీని ముద్రించలేదు. డబ్బు ముద్రించడం అనేది ఆర్థిక వ్యవస్థను పెంచడానికి సులభమైన మార్గంగా అనిపించవచ్చు. కానీ దీనివల్ల ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుతుంది. సరఫరా-డిమాండ్ మధ్య సమతుల్యత దెబ్బతింటుంది. అందుకే ఆర్బీఐ అపరిమిత నోట్లను ముద్రించగలదా?
ఇది కూడా చదవండి: Post Office: పోస్టాఫీస్లో బెస్ట్ స్కీమ్.. రోజుకు రూ.400 ఆదా చేస్తే పదేళ్లలో 20 లక్షలు!
దీనిని ఒక చిన్న ఉదాహరణతో అర్థం చేసుకుందాం. మీరు 20 రూపాయలకు ఒక వస్తువును కొనడానికి షాప్లకు వెళ్లారు అనుకోండి. అక్కడ కేవలం రెండు వస్తువులే ఉన్నాయి. కానీ ఐదుగురు కస్టమర్లు వాటిని కొనాలనుకుంటున్నారు. అప్పుడు దుకాణదారుడు వస్తువు ధరను 25 రూపాయలకు పెంచుతాడు. ఇప్పుడు ప్రభుత్వం నోట్లు ముద్రించి అందరికీ అదనపు డబ్బు ఇచ్చిందనుకుందాం. ఇప్పుడు ఐదుగురి దగ్గరా డబ్బు ఉంది కాబట్టి అందరూ వస్తువులను కొనగలరు. కానీ దుకాణదారుడు పెరిగిన డిమాండ్ను చూసి ఆ వస్తువు రేటును 50 రూపాయలు పెంచేస్తాడు. ఇలా నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరిగి సామాన్యుడికి భారం అవుతాయి.
ఇది కూడా చదవండి: Auto News: ఈ కారు ధర కేవలం రూ.5.99 లక్షలే.. మైలేజీ 30 కి.మీ.. అమ్మకాల్లో రికార్డ్!
కరెన్సీ విలువ పడిపోవడం
ఒక దేశం అపరిమితంగా కరెన్సీని ముద్రించినప్పుడు ఆ దేశ కరెన్సీ విలువ పడిపోతుంది. దీనివల్ల ఇతర దేశాల నుండి దిగుమతి చేసుకునే వస్తువుల ధరలు పెరుగుతాయి. ఇది వాణిజ్య లోటును పెంచుతుంది. విదేశీ ఇన్వెస్టర్లకు దేశంపై ఉన్న నమ్మకం తగ్గిపోతుంది. తక్కువ వస్తువుల కోసం ఎక్కువ డబ్బు పోటీ పడినప్పుడు ధరలు వేగంగా పెరుగుతాయి. దీనివల్ల డబ్బుకు ఉన్న కొనుగోలు శక్తి పడిపోతుంది. జింబాబ్వే, వెనిజులా వంటి దేశాల్లో ఇలాగే జరిగి ఆర్థిక వ్యవస్థలు నాశనమయ్యాయి.
అలాగే వస్తువుల ఉత్పత్తి పెరగకపోయినా, డబ్బు సరఫరా పెరగడం వల్ల డిమాండ్ పెరుగుతుంది. డిమాండ్ పెరిగి సరఫరా తగ్గితే ధరలు ఆటోమేటిక్గా పెరుగుతాయి. ఇది మార్కెట్లో అసమతుల్యతను సృష్టిస్తుంది.
మరిన్ని బిజినెస్ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి
