Hyderabad: హైదరాబాద్ భవనాలకు సేఫ్టీ ఏది..? ఇకనైనా గుణపాఠాలు నేరుస్తారా?

హైదరాబాద్‌ శరవేగంగా విస్తరిస్తున్న మహానగరం. జనాభా పెరుగుతోంది. అపార్ట్‌మెంట్లు పెరుగుతున్నాయి. ఆకాశహర్మ్యాలు పుట్టుకొస్తున్నాయి. కానీ ఈ నిర్మాణాలన్నింటికీ నిర్మాణ భద్రత ఉందా? భవనం కూలిన తర్వాతే అధికారులు స్పందించాలా? అంజయ్యనగర్‌లో ఏడంతస్తుల భవనం కుప్పకూలిన ఘటన ఈ ప్రశ్నలను మరోసారి ముందుకు తెచ్చింది.

ఆగస్టు 22న గచ్చిబౌలి-అంజయ్యనగర్‌లో నిర్మాణంలో ఉన్న ఏడంతస్తుల భవనం కూలి ఇద్దరు కార్మికులు మృతి చెందారు. ఈ భవనం కేవలం 50 చదరపు గజాల స్థలంలో.. నాలాకు ఆనుకుని నిర్మించారని అధికారులు తెలిపారు. అనుమతి రెండు అంతస్తులకు మాత్రమే ఉంది. కానీ నిర్మాణం ఏడు అంతస్తులకు చేరిందని HYDRAA అధికారులు చెప్పారు. రెండు అంతస్తుల కోసం రూపొందించిన పునాది, పిల్లర్లపై అదనపు అంతస్తులు నిర్మించడంతో నిర్మాణ సామర్థ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం పడిందని అధికారులు చెబుతున్నారు.

ప్రమాదం తర్వాత పక్కనున్న భవనాల భద్రతపైనా అధికారులు దృష్టి పెట్టారు. దెబ్బతిన్న మరో ఐదంతస్తుల భవనాన్ని కూడా కూల్చే చర్యలు చేపట్టారు. ఆ భవనంలో సుమారు 70 మంది హాస్టల్‌ వాసులు ఉన్నారని తెలిపారు.

హైదరాబాద్‌ ఎంత వేగంగా పెరుగుతోంది?

హైదరాబాద్‌ నగర జనాభా 2011 జనగణనలో నమోదైన స్థాయి కంటే ఇప్పుడు గణనీయంగా పెరిగింది. తాజా నగర అంచనాల్లో హైదరాబాద్‌ జనాభా సుమారు 68 లక్షలకుపైగాగా ఉంది. అయితే 2026కి సంబంధించి కొత్త అధికారిక జనగణన సంఖ్య ఇంకా అందుబాటులో లేకపోవడంతో.. ప్రస్తుత జనాభాను ఖచ్చితమైన అధికారిక లెక్కగా కాకుండా అంచనాగా చూడాలి.

ఇళ్ల విషయంలోనూ ఇదే పరిస్థితి

2011 జనగణనలో GHMC పరిధికి సంబంధించిన గృహాల లెక్కలు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ.. 2026 నాటికి నగరంలో మొత్తం ఇళ్లు, ఫ్లాట్లు ఎన్ని అన్నదానికి తాజా సమగ్ర ప్రభుత్వ లెక్క లేదు. అందుకే హైదరాబాద్‌లో మొత్తం ఇళ్లు ఇన్ని అని ఒకే సంఖ్య చెప్పడం కంటే.. అందుబాటులో ఉన్న రియల్‌ ఎస్టేట్‌ డేటాను విడిగా చూడటం సరైన పద్ధతి.

CBRE ప్రకారం 2024 తొలి అర్ధభాగం నాటికి హైదరాబాద్‌ రెసిడెన్షియల్‌ మార్కెట్‌లో సుమారు 4.4 లక్షల అపార్ట్‌మెంట్‌ యూనిట్లు ఉన్నాయి. 2025 రెండో త్రైమాసికానికి మరో CBRE నివేదికలో మొత్తం అపార్ట్‌మెంట్‌ స్టాక్‌ సుమారు 4.77 లక్షల యూనిట్లు, నిర్మాణంలో ఉన్న సరఫరా సుమారు 2.42 లక్షల యూనిట్లుగా నమోదైంది. అంటే నగరం ఇప్పటికే లక్షలాది అపార్ట్‌మెంట్‌ యూనిట్లతో నిండిపోతోంది.మరోవైపు భారీ సంఖ్యలో కొత్త యూనిట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి.

ఇది కేవలం ఫ్లాట్ల సంఖ్య మాత్రమే. ఎత్తైన భవనాల సంఖ్య కూడా వేగంగా పెరుగుతోంది. 2025లో GHMC, HMDA కలిపి దాదాపు 200 హై-రైజ్‌ భవనాలకు అనుమతులు ఇచ్చిందని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. హైదరాబాద్‌లో ఇప్పటికే సుమారు 1,800 హై-రైజ్‌లు ఉన్నాయని తాజా పరిశ్రమ అంచనాలు పేర్కొంటున్నాయి.

మరి ఎంత ఉండాలి?

ఇక్కడే కీలకమైన విషయం. హైదరాబాద్‌కు చ.కి.మీకి ఇంత మంది మాత్రమే ఉండాలి. ఇన్ని ఇళ్లు మాత్రమే ఉండాలనే ఒకే సంఖ్యను చెప్పడం సరికాదు. ఎందుకంటే నగరంలోని ప్రతి ప్రాంతానికి భూవినియోగం, రహదారుల వెడల్పు, నీటి సరఫరా, డ్రైనేజీ, పార్కింగ్‌, ఫైర్‌ యాక్సెస్‌, ఓపెన్‌ స్పేస్‌, భవనం ఎత్తు వంటి అంశాల ఆధారంగా వేర్వేరు అభివృద్ధి పరిమితులు ఉంటాయి. ఎన్ని భవనాలు ఉన్నాయని కాదు.ఉన్న భవనాలకు తగ్గట్టుగా రోడ్లు, డ్రైనేజీ, ఫైర్‌ సేఫ్టీ, నీరు, పార్కింగ్‌, స్ట్రక్చరల్‌ సేఫ్టీ వ్యవస్థలు ఉన్నాయా అన్నదే అసలు ప్రశ్న.

ప్రమాదకర భవనాలు ఎన్ని?

ఇదే అత్యంత ఆందోళన కలిగించే లెక్క. 2025 మేలో GHMC నిర్వహించిన సర్వేలో 428 శిథిలావస్థలో ఉన్న భవనాలు గుర్తించారు. వీటిలో 131 భవనాలు మరమ్మతులతో ఉపయోగించుకునే అవకాశం ఉన్నవి. మరో 297 భవనాలను ప్రమాదకరంగా గుర్తించి ఖాళీ చేయించే చర్యలు చేపట్టారు. ఆ 297 భవనాలపై నోటీసులు, స్ట్రక్చరల్‌ సేఫ్టీ అంచనా, యజమానులతో సంప్రదింపులు వంటి చర్యలు చేపట్టాల్సి ఉందని GHMC తెలిపింది.

నగరంలో ప్రమాదకర భవనాలను గుర్తించే వ్యవస్థ ఉంది. కానీ 2026 నాటికి ఆ 297 భవనాల్లో ఎన్ని మరమ్మతయ్యాయి? ఎన్ని కూల్చారు? ఇంకా ఎన్ని ప్రమాదకరంగానే ఉన్నాయి? అనే తాజా సమగ్ర లెక్కను ప్రజల ముందుంచాల్సిన అవసరం ఉంది.

అనధికార నిర్మాణాలు పెద్ద సమస్య

పాత భవనాలు మాత్రమే ప్రమాదం కాదు. అనుమతి లేకుండా నిర్మించడం, అనుమతించిన అంతస్తులకు మించి నిర్మించడం, సెట్‌బ్యాక్‌లు పాటించకపోవడం, నాలాలు లేదా డ్రైన్లను ఆక్రమించడం వంటి ఉల్లంఘనలు కూడా ప్రమాదాన్ని పెంచుతున్నాయి.

అంజయ్యనగర్‌ ఘటనలో ఇదే ప్రశ్న ప్రధానంగా మారింది. అధికారులు చెబుతున్న వివరాల ప్రకారం చిన్న 50 చదరపు గజాల స్థలంలో రెండు అంతస్తులకు అనుమతి తీసుకుని నిర్మాణం ఏడు అంతస్తులకు చేరింది. నాలా ప్రాంతంలో నిర్మాణం కూడా జరిగింది. ఇలాంటి సందర్భంలో అనుమతి ఇచ్చిన దశ నుంచి నిర్మాణం పూర్తయ్యే దశ వరకు పర్యవేక్షణ ఎక్కడ జరిగింది? అనేది తేలాల్సి ఉంది.

సేఫ్టీ నిబంధనలు లేవా?

నిబంధనలు ఉన్నాయి. భవనం ఎత్తు, వినియోగం, నిర్మాణ రకం ఆధారంగా సాయిల్‌ టెస్ట్‌, స్ట్రక్చరల్‌ డిజైన్‌, స్ట్రక్చరల్‌ స్టెబిలిటీ, ఫైర్‌ సేఫ్టీ, ఆక్యుపెన్సీ వంటి అనేక అంశాలు పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

GHMC 2023-24లో 11,074 బిల్డింగ్‌ పర్మిషన్లు జారీ చేసింది. అదే సమయంలో 2,567 ఆక్యుపెన్సీ సర్టిఫికెట్లు కూడా జారీ చేసింది. అంటే నిర్మాణ అనుమతుల వ్యవస్థ పెద్ద స్థాయిలో పనిచేస్తోంది. అయితే అంజయ్యనగర్‌ ఘటన మరో విషయాన్ని బయటపెట్టింది. పర్మిషన్‌ ఉండటం ఒకటి.. ఆ పర్మిషన్‌ ప్రకారం నిర్మాణం జరగడం మరోటి. ఈ రెండింటి మధ్యే అసలు సేఫ్టీ గ్యాప్‌ ఉండే అవకాశం ఉంది.

ఫైర్‌ సేఫ్టీ పరిస్థితి ఏంటి?

భవనం కూలిపోవడం మాత్రమే కాదు. అగ్ని ప్రమాదాలు కూడా నగరాల్లో పెద్ద ముప్పు. తెలంగాణ ఫైర్‌ శాఖ రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 5 లక్షల భవనాలు సేఫ్టీ కంప్లయన్స్‌ పరిధిలో ఉన్నాయని అంచనా వేసింది. 2023లో హైదరాబాద్‌లో సుమారు 5 వేల హై-రైజ్‌ భవనాలపై ఫైర్‌ సేఫ్టీ పరిశీలనలు జరిగాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. భవనాల సంఖ్యతో పోలిస్తే నిరంతర తనిఖీలు ఎంత పెద్ద సవాలో ఇది చూపిస్తుంది.

ఏం చేయాలి?

అంజయ్యనగర్‌ ఘటన తర్వాత మరోసారి భవనం కూలిన తర్వాత కూల్చడం కాకుండా.కూలే ముందే గుర్తించడం అనే విధానానికి మారాలి. మొదట హైదరాబాద్‌లోని భవనాలన్నింటికీ ఒక డిజిటల్‌ బిల్డింగ్‌ సేఫ్టీ రిజిస్ట్రీ ఏర్పాటు చేయాలి. అందులో భవనం వయసు, అనుమతించిన అంతస్తులు, వాస్తవ అంతస్తులు, స్ట్రక్చరల్‌ సర్టిఫికెట్‌, ఫైర్‌ NOC, ఆక్యుపెన్సీ సర్టిఫికెట్‌, నిర్మాణ స్థలం నాలా/చెరువు/వరద ప్రాంతానికి ఎంత దగ్గరగా ఉందన్న వివరాలు ఉండాలి.

భవనాలకు ముందుగా సేఫ్టీ ఆడిట్‌ చేయాలి:

20–30 ఏళ్లకు పైబడిన పాత భవనాలు, నాలాలు, చెరువులు, వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల సమీపంలోని భవనాలు, అనుమతికి మించి అంతస్తులు నిర్మించిన భవనాలు, చిన్న ప్లాట్లపై బహుళ అంతస్తుల నిర్మాణాలు, హాస్టళ్లు, స్కూళ్లు, ఆస్పత్రులు, అపార్ట్‌మెంట్లు, లోతైన సెల్లార్‌ తవ్వకాలు జరుగుతున్న నిర్మాణాలు, గతంలో నోటీసులు లేదా స్టాప్‌-వర్క్‌ ఆర్డర్లు పొందిన భవనాలు. ప్రతి భవనానికి Green–Yellow–Red Safety Rating ఇవ్వొచ్చు. రెడ్‌ కేటగిరీ భవనాలను వెంటనే ఖాళీ చేయించి.. యెల్లో కేటగిరీ భవనాలకు గడువు విధించి మరమ్మతులు చేయించి.. గ్రీన్‌ కేటగిరీ భవనాలకు సేఫ్టీ సర్టిఫికెట్‌ ఇవ్వాలి.

అసలు బాధ్యత ఎవరిది?

భవనం కూలితే యజమాని లేదా బిల్డర్‌ను మాత్రమే నిందించడం సరిపోదు. అనుమతి ఎవరు ఇచ్చారు? నిర్మాణాన్ని ఎవరు పర్యవేక్షించారు? ఉల్లంఘన కనిపించినప్పుడు ఎవరు ఆపాలి? నోటీసు ఇచ్చిన తర్వాత పని ఎలా కొనసాగింది? స్ట్రక్చరల్‌ ఇంజనీర్‌ సర్టిఫికేషన్‌ ఏ స్థాయిలో పరిశీలించారనే ప్రశ్నలకు కూడా సమాధానాలు రావాలి.

అంజయ్యనగర్‌ ఘటనపై క్రిమినల్‌ కేసు నమోదై, ఒక నిందితుడిని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. అయితే వ్యక్తులపై చర్యతో పాటు వ్యవస్థలో ఎక్కడ వైఫల్యం జరిగిందో గుర్తించడం కూడా అంతే ముఖ్యం.

చివరగా..

హైదరాబాద్‌ జనాభా పెరుగుతోంది. లక్షల సంఖ్యలో అపార్ట్‌మెంట్‌ యూనిట్లు ఇప్పటికే ఉన్నాయి. మరో లక్షలాది యూనిట్లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయి. హై-రైజ్‌ భవనాల సంఖ్య కూడా వేగంగా పెరుగుతోంది. అదే సమయంలో 2025లో GHMC సర్వేలో 428 శిథిల భవనాలు బయటపడ్డాయి. వాటిలో 297 ప్రమాదకరంగా గుర్తించారు. కాబట్టి హైదరాబాద్‌కు ఇప్పుడు కావాల్సింది కేవలం మరిన్ని భవనాలు కాదు. సేఫ్‌ భవనాలు.

అంజయ్యనగర్‌లో రెండు ప్రాణాలు పోయిన తర్వాత ప్రమాదకర భవనాల గుర్తింపు, కూల్చివేత చర్యలు మొదలయ్యాయి. సోమవారం కూడా HYDRAA అధికారులు అంజయ్యనగర్‌లో మరిన్ని ప్రమాదకర భవనాలను గుర్తించి చర్యలు తీసుకోవాలని ఆదేశించారు.

భవనం కూలాక సేఫ్టీ టెస్ట్‌ ఎందుకు? హైదరాబాద్‌లో ప్రతి భవనానికి సేఫ్టీ రిపోర్ట్‌ ఎక్కడనే ప్రశ్న తలెత్తుతోంది. నగర అభివృద్ధి అంటే ఆకాశాన్ని తాకే భవనాలు మాత్రమే కాదు. ఆ భవనాల్లో నివసించే ప్రతి ఒక్కరి ప్రాణానికి భద్రత కల్పించడమే నిజమైన నగర అభివృద్ధి.

-కొండవీటి శివనాగరాజు, డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్ ఎడిటర్, టీవీ9.