హైదరాబాద్లో ద్వారక..! కిషన్ బాగ్ శ్రీ మురళి మనోహర స్వామి ఆలయ చరిత్ర తెలుసా..?
Sri Murali Manohar Swamy Temple: హైదరాబాద్లోని కిషన్ బాగ్లో శ్రీ మురళి మనోహర స్వామి ఆలయం వెలసి ఉంది. సుమారు 200 సంవత్సరాల చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయం జాగీర్దార్ రాఘవరాంజీ కలలో స్వామివారి ఆదేశంతో నిర్మించబడింది. శాతవాహనుల కాలం నాటి శ్రీకృష్ణుడి విగ్రహం ఇక్కడ మురళి వాయిస్తూ దర్శనమిస్తుంది. భక్తుల కోరికలు తీర్చే మహిమ గలదిగా ఈ ఆలయం ప్రసిద్ధి.
Updated on: Sep 03, 2026 | 9:05 PM
Sri Murali Manohar Swamy Temple History Telugu: హైదరాబాద్ మహానగరంలోని కిషన్ బాగ్ ప్రాంతంలో వెలసిన శ్రీ మురళి మనోహర స్వామి దేవాలయం అత్యంత ప్రాచీనమైన, మహిమాన్వితమైన పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ఆలయానికి సుమారు 200 సంవత్సరాల నాటి చరిత్ర ఉంది, అయితే కొన్ని చారిత్రక కథనాల ప్రకారం ఇది 400 నుంచి 1000 సంవత్సరాల నాటిదిగా కూడా చెప్పబడుతుంది. ఉత్తరాదిలో శ్రీకృష్ణుడిని “మురళి మనోహర”, “కిషన్ కన్నయ్య” అనే పేర్లతో కొలుస్తారు. ఈ “కిషన్ కన్నయ్య” పేరు నుంచే ఈ ప్రాంతానికి “కిషన్ బాగ్” అనే పేరు వచ్చినట్లు స్థానికులు చెబుతారు.
ఆలయ స్థాపన, విగ్రహ ఆవిర్భావం:
ఈ ఆలయ స్థాపన వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన కథనం ఉంది. దాదాపు 200 సంవత్సరాల కిందట, ఢిల్లీకి చెందిన జాగీర్దార్ రాఘవరాంజీ వ్యాపార నిమిత్తం దేశవ్యాప్తంగా పర్యటిస్తుండేవారు. ఒకరోజు ఆయనకు కలలో శ్రీకృష్ణుడు దర్శనమిచ్చి, తాను ఈ ప్రాంతంలోని భూమిలో ఉన్నానని, తనను వెలికితీసి అక్కడ ఆలయం నిర్మించమని ఆదేశించారట. రాఘవరాంజీ స్వామి ఆదేశాన్ని శిరసావహించి, ఆ ప్రదేశాన్ని వెతుకుతూ కిషన్ బాగ్ చేరుకున్నారు. అక్కడ స్థలాన్ని కొనుగోలు చేసి తవ్వగా, శ్రీకృష్ణుడి దివ్య విగ్రహం లభించింది. భగవంతుడి ఆదేశాల ప్రకారం విగ్రహం లభించడంతో, వెంటనే ఆలయ నిర్మాణ పనులను ప్రారంభించారు. అలా శ్రీ మురళి మనోహర స్వామి దేవాలయం నిర్మితమైంది. ఇక్కడ లభించిన స్వామి వారి విగ్రహం శతాబ్దాల కిందటి శాతవాహనుల కాలం నాటిదని గుర్తించబడింది. కొన్ని కథనాల ప్రకారం, ఈ స్వామివారు స్వయంభూవని కూడా నమ్మకం.
స్వామి వారి రూపం, విశిష్టత:
ఈ ఆలయంలో శ్రీకృష్ణుడు గోపాలుని రూపంలో, మనోహరంగా మురళి వాయిస్తూ భక్తులకు దర్శనమిస్తాడు. ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో, దాదాపు 200 ఏళ్ల నాటి నిర్మాణ శైలిని కలిగి ఉన్న ఈ దేవాలయంలోకి అడుగుపెట్టగానే మనసు నిర్మలంగా మారిపోతుందని భక్తులు చెబుతారు. ఇక్కడి స్వామి కోరిన కోరికలు తీర్చే మహిమ గలవాడిగా భక్తులు ప్రగాఢంగా విశ్వసిస్తారు. మనస్ఫూర్తిగా స్వామిని కోరుకుంటే వారి కోరికలు నెరవేరుతాయని, స్వామి వారి ఆశీస్సులతో అన్ని కార్యాలు సిద్ధిస్తాయని భక్తుల నమ్మకం. కోరికలు నెరవేరిన తర్వాత చాలా మంది భక్తులు 108 ప్రదక్షిణలు చేస్తారు. ఈ ఆలయంలో 11 ప్రదక్షిణలు చేస్తే కోరికలు తీరతాయని కూడా చెబుతారు.
ఆలయ నిర్వహణ, విస్తీర్ణం:
1965లో దేవాదాయ శాఖ ఈ ఆలయాన్ని తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. మూడున్నర ఎకరాల విస్తీర్ణంలో విశాలంగా నిర్మితమైన ఈ దేవాలయం పెద్ద ఎత్తున భక్తులు వచ్చినా సౌకర్యవంతంగా దర్శనం చేసుకునేలా ఉంటుంది.
ఆచారాలు, ఉత్సవాలు:
ఈ ఆలయంలో అహోబిల మఠం సంప్రదాయం, పాంచరాత్ర విధానం ప్రకారం పూజలు, ఉత్సవాలు జరుగుతాయి. శ్రావణ/భాద్రపద మాసంలో కృష్ణాష్టమి వేడుకలను ఇక్కడ ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. కార్తీక మాసంలో బ్రహ్మోత్సవాలు ఐదు రోజుల పాటు వైభవంగా జరుగుతాయి. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు రథోత్సవం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.
ఇతర ఆకర్షణలు:
ఆలయంలోని కోనేరు భక్తులను ఆకట్టుకుంటుంది. ప్రధాన దేవాలయంతో పాటు, గరుడ, శివుడికి కూడా ఇక్కడ ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. జై శ్రీ కృష్ణ పరబ్రహ్మణే నమః అనే నినాదం ఆలయ ప్రాంగణంలో ప్రతిధ్వనిస్తూ భక్తులకు ఆధ్యాత్మిక అనుభూతిని పంచుతుంది.
