Pitru Pakshalu: పితృ పక్షం ఎప్పుడు? శ్రాద్ధం, తర్పణం చేసేటప్పుడు దక్షిణం వైపే ఎందుకు ముఖం చేస్తారు?
Pitru Paksha Dates 2026 Telugu: పితృ పక్షంలో పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ శ్రాద్ధం, తర్పణం వంటి కర్మలు నిర్వహిస్తారు. అయితే ఈ కర్మలు చేసేటప్పుడు దక్షిణం వైపు ముఖం చేయాలని ఎందుకు చెబుతారు? దక్షిణ దిశకు, పితృలోకానికి ఉన్న సంబంధం ఏమిటో తెలుసుకోండి.
Updated on: Sep 06, 2026 | 4:36 PM
Pitru Paksha Telugu: హిందూ సంప్రదాయంలో పూర్వీకులకు అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. మనకు జన్మనిచ్చి, కుటుంబ పరంపరను కొనసాగించిన పితృదేవతలను భక్తిశ్రద్ధలతో స్మరించుకునేందుకు ప్రతి సంవత్సరం పితృ పక్షాన్ని ఆచరిస్తారు. ఈ కాలంలో శ్రాద్ధం, తర్పణం, పిండ ప్రదానం వంటి ధార్మిక కర్మకాండలను నిర్వహించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది. పితృ పక్షానికి సంబంధించిన ఆచారాల్లో దిక్కులకు కూడా ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ముఖ్యంగా శ్రాద్ధం లేదా తర్పణం చేసే సమయంలో దక్షిణ దిశ వైపు ముఖం చేయాలని పెద్దలు చెబుతుంటారు. అసలు దక్షిణ దిశను పితృదేవతల దిశగా ఎందుకు భావిస్తారు? ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న మత విశ్వాసం ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
2026లో పితృ పక్షాలు ఎప్పుడు ప్రారంభం?
దృక్ పంచాంగం ప్రకారం, 2026లో పితృ పక్షం సెప్టెంబర్ 26, శనివారం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ రోజున పౌర్ణమి శ్రాద్ధం నిర్వహిస్తారు. అనంతరం సెప్టెంబర్ 27 నుంచి ప్రతిపద శ్రాద్ధంతో సాధారణ పితృ పక్ష ఆచారాలు ప్రారంభమవుతాయి. పితృ పక్షం అక్టోబర్ 10, శనివారం సర్వ పితృ అమావాస్యతో ముగుస్తుంది. ఈ రోజును పితృదేవతలను స్మరించుకునేందుకు అత్యంత ముఖ్యమైన రోజుల్లో ఒకటిగా భావిస్తారు.
దక్షిణ దిశను పితృదేవతల దిశగా ఎందుకు భావిస్తారు?
హిందూ మత విశ్వాసాల ప్రకారం దక్షిణ దిశకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాధాన్యం ఉంది. ఈ దిశను యమధర్మరాజుతో, పితృలోకంతో అనుసంధానిస్తారు. అందువల్లే దక్షిణ దిశను పితృదేవతలకు సంబంధించిన దిశగా భావించే సంప్రదాయం ఏర్పడింది. హిందూ సంప్రదాయంలో దిక్కులను కేవలం భౌగోళిక దిశలుగా మాత్రమే కాకుండా, వివిధ దేవతలు, దైవిక శక్తులు, ఆధ్యాత్మిక భావనలతో ముడిపెట్టి చూస్తారు. దక్షిణ దిశను మృత్యుదేవుడైన యమధర్మరాజుతో అనుసంధానించడం వల్ల పితృకర్మల్లో ఈ దిశకు ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఏర్పడింది. అందుకే శ్రాద్ధం, తర్పణం వంటి పితృకార్యాలు నిర్వహించే సమయంలో దక్షిణం వైపు ముఖం చేసి కర్మలు చేయడం సంప్రదాయంగా కొనసాగుతోంది.
తర్పణం చేసేటప్పుడు దక్షిణ దిశకు ఉన్న ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
తర్పణం అంటే భక్తిశ్రద్ధలతో నీటిని సమర్పించడం. పితృ పక్షంలో పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ నీటిలో నల్ల నువ్వులు, కుశ గడ్డి వంటి వాటిని ఉపయోగించి తర్పణం చేస్తారు. మత విశ్వాసాల ప్రకారం, భక్తితో నీటిని సమర్పించడం అనేది పూర్వీకుల పట్ల గౌరవం, కృతజ్ఞత, స్మరణకు ప్రతీక. పితృలోకం దక్షిణ దిశతో ముడిపడి ఉందనే నమ్మకం కారణంగా తర్పణం చేసే సమయంలో దక్షిణం వైపు ముఖం చేయడం ఆనవాయితీగా ఉంది. ఈ విధంగా పూర్వీకులను స్మరించుకుంటూ నీటిని సమర్పించడం ద్వారా వారి ఆశీస్సులు కుటుంబ సభ్యులపై ఉంటాయని భక్తులు విశ్వసిస్తారు.
పితృ పక్షంలో శ్రాద్ధం ఎందుకు చేస్తారు?
‘శ్రాద్ధం’ అనే పదానికి శ్రద్ధ, విశ్వాసం, భక్తిభావం అనే అర్థాలు ఉన్నాయి. పూర్వీకుల పట్ల గౌరవాన్ని, కృతజ్ఞతను వ్యక్తం చేయడమే శ్రాద్ధ కర్మల ప్రధాన ఉద్దేశంగా భావిస్తారు. పితృ పక్షంలో సాధారణంగా తమ పూర్వీకులు మరణించిన తిథి ప్రకారం శ్రాద్ధ కర్మలు నిర్వహిస్తారు. శ్రాద్ధం, తర్పణం చేయడం వల్ల పితృదేవతలు సంతృప్తి చెందుతారని, వారి ఆశీస్సులు కుటుంబంపై నిలిచి ఉంటాయని మత విశ్వాసం. అందుకే ఈ కాలంలో అన్నదానం చేయడం, దానధర్మాలు చేయడం, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టడం, పిండ ప్రదానం, తర్పణం వంటి ఆచారాలను భక్తిశ్రద్ధలతో పాటిస్తారు.
పితృ పక్షం వెనుక ఉన్న ప్రధాన భావన ఇదే..
పితృ పక్షం అనేది కేవలం కొన్ని ధార్మిక కర్మలు నిర్వహించే సమయం మాత్రమే కాదు. మన జీవితానికి, కుటుంబానికి పునాది వేసిన పూర్వీకులను కృతజ్ఞతతో స్మరించుకునే పవిత్రమైన సందర్భం. శ్రాద్ధం, తర్పణం వంటి ఆచారాల ద్వారా పూర్వీకుల పట్ల గౌరవాన్ని వ్యక్తం చేయడం భారతీయ సంప్రదాయంలో తరతరాలుగా కొనసాగుతోంది.
(Disclaimer: పితృకర్మలకు సంబంధించిన ఆచారాలు ప్రాంతం, కుటుంబ సంప్రదాయం, గురువుల సూచనలను బట్టి మారవచ్చు. కాబట్టి మీ కుటుంబ ఆచారం ప్రకారం పండితుల సలహాతో కర్మలను నిర్వహించడం మంచిది.)
