Moral Story: నీడను అమ్మిన వ్యాపారికి తగిన బుద్ధి.. చివర్లో అసలైన ట్విస్ట్
విజయనగర సామ్రాజ్యంలో ఒకరోజు వింత వార్త వ్యాపించింది. ఓ వ్యాపారి తన నీడను అమ్మి వంద బంగారు నాణేలు సంపాదించాడట! ఈ విషయం తెలుసుకున్న ప్రజలు ఆశ్చర్యపోయారు. అసలు నీడను కూడా అమ్మవచ్చా? అంటూ ఒకరినొకరు ప్రశ్నించుకున్నారు. అయితే, ఈ వింత వ్యవహారం వెనుక ఓ మోసం దాగి ఉంది. ఆ మోసాన్ని తెనాలి రామలింగుడు తన తెలివితో ఎలా బయటపెట్టాడో తెలుసుకుందాం..
Updated on: Oct 19, 2026 | 4:40 PM
విజయనగరంలో సోమశేఖరుడు అనే ధనవంతుడైన వ్యాపారి ఉండేవాడు. అతను తెలివైనవాడే అయినప్పటికీ, తన తెలివిని ఇతరులకు సహాయం చేయడానికి కాకుండా, వారి అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని డబ్బు సంపాదించడానికి ఉపయోగించేవాడు. ఒకరోజు మండే ఎండలో నడుస్తున్న ఓ ధనవంతుడైన ప్రయాణికుడిని సోమశేఖరుడు చూశాడు. వెంటనే అతని దగ్గరకు వెళ్లి, ‘అయ్యా! ఈ మండే ఎండలో ఎందుకు ఇబ్బంది పడుతున్నారు? నా దగ్గర ఓ అద్భుతమైన వస్తువు ఉంది. దాన్ని కొనుక్కుంటే ఎండ బాధ నుంచి తప్పించుకోవచ్చు’ అని చెప్పాడు. వ్యాపారి మాటలకు ఆసక్తి చూపిన ప్రయాణికుడు, ‘ఏమిటా అద్భుతమైన వస్తువు?’ అని అడిగాడు.
అప్పుడు సోమశేఖరుడు నేలపై పడిన తన నీడను చూపిస్తూ, ‘ఇదిగో నా నీడ! మీరు నాకు వంద బంగారు నాణేలు ఇస్తే, ఈ నీడ మీ సొంతమవుతుంది. మీరు ఎక్కడ నిలబడినా మీకు నీడ లభిస్తుంది’ అని నమ్మబలికాడు. ఆ మాటలను నిజమని నమ్మిన ప్రయాణికుడు వంద బంగారు నాణేలు ఇచ్చాడు. డబ్బు తీసుకున్న వ్యాపారి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు. అయితే, కొద్దిసేపటికే ప్రయాణికుడికి అసలు విషయం అర్థమైంది. సూర్యుడు కదులుతున్న కొద్దీ నీడ స్థానం మారుతోంది. మేఘాలు కమ్ముకున్నప్పుడు నీడ కనిపించకుండా పోతోంది. దీంతో తాను మోసపోయానని గ్రహించిన ప్రయాణికుడు న్యాయం కోసం రాజసభకు వెళ్లాడు. రాజసభలో కృష్ణదేవరాయల ముందు నిలబడిన ప్రయాణికుడు తనకు జరిగిన అన్యాయాన్ని వివరించాడు.
‘మహారాజా! సోమశేఖరుడు అనే వ్యాపారి తన నీడను నాకు అమ్ముతానని చెప్పి వంద బంగారు నాణేలు తీసుకున్నాడు. కానీ ఇప్పుడు ఆ నీడ ఎక్కడా కనిపించడం లేదు. నాకు న్యాయం చేయండి’ అని వేడుకున్నాడు. ఈ ఫిర్యాదు విన్న సభలోని కొందరు మంత్రులు నవ్వుకున్నారు. మరికొందరు ప్రయాణికుడి అమాయకత్వాన్ని తప్పుబట్టారు. అయితే, కృష్ణదేవరాయలు మాత్రం ఎవరినీ ఎగతాళి చేయవద్దని, అసలు విషయం తెలుసుకున్న తర్వాతే తీర్పు చెబుతామని స్పష్టం చేశారు. వెంటనే సోమశేఖరుడిని రాజసభకు పిలిపించారు. అతను ఏమాత్రం భయపడకుండా వచ్చి, ‘మహారాజా! నేను ఎలాంటి మోసం చేయలేదు. నా నీడను అతనికి అమ్మాను. అతను డబ్బు ఇచ్చాడు. నేను నా మాట నిలబెట్టుకున్నాను’ అని వాదించాడు. అప్పుడు రాజు అతడిని ప్రశ్నించారు. ‘నీడ నీ సొంతమని ఎలా చెబుతావు? సూర్యుడు కదిలితే నీడ మారుతుంది. రాత్రి అయితే నీడ ఉండదు. మేఘాలు కమ్ముకున్నప్పుడు కూడా అది కనిపించదు. నువ్వు అమ్మిన వస్తువును కొనుగోలుదారుడికి ఎప్పటికీ అందించగలవా?’ అని నిలదీశారు. రాజు ప్రశ్నలకు వ్యాపారి సరైన సమాధానం చెప్పలేకపోయాడు. అయినప్పటికీ ఏదో ఒక కారణం చెప్పి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు.
ఇంతలో తెనాలి రామలింగుడు రాజసభలోకి వచ్చాడు. ప్రయాణికుడికి జరిగిన మోసం గురించి తెలుసుకున్న అతను చిరునవ్వు నవ్వుతూ, ‘మహారాజా! ఈ సమస్యకు పరిష్కారం చాలా సులభం. అయితే, వ్యాపారి తన మాటను నిజంగా నిలబెట్టుకోవాలి’ అని చెప్పాడు. దీంతో కృష్ణదేవరాయలు ఆసక్తిగా, ‘ఏమిటా పరిష్కారం రామలింగా?’ అని అడిగారు. అప్పుడు తెనాలి రామలింగుడు సోమశేఖరుడి వైపు తిరిగి, ‘నువ్వు నీ నీడను అమ్మావు కదా! అయితే రేపు ఉదయం రాజభవనం ముందు ఆ నీడను కొనుగోలు చేసిన వ్యక్తికి అప్పగించాలి. అతను ఎక్కడికి వెళ్లినా ఆ నీడ అతనితోనే ఉండాలి. అంతేకాదు, ఆ నీడపై నీకు ఇక ఎలాంటి హక్కు ఉండకూడదు’ అని స్పష్టంగా చెప్పాడు. తెనాలి మాటలు విన్న వ్యాపారి ఒక్కసారిగా కంగుతిన్నాడు. ‘అది ఎలా సాధ్యమవుతుంది?’ అని ప్రశ్నించాడు. దానికి తెనాలి నవ్వుతూ, ‘అదే ప్రశ్నను ఆ ప్రయాణికుడు కూడా అడగాల్సింది. కానీ నువ్వు అతని అమాయకత్వాన్ని ఉపయోగించుకుని డబ్బు సంపాదించావు. ఇప్పుడు నువ్వు చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని నువ్వే నెరవేర్చాలి’ అని సమాధానమిచ్చాడు. రాజసభలో ఒక్కసారిగా నిశ్శబ్దం అలుముకుంది. వ్యాపారి తన తప్పును కప్పిపుచ్చుకోవడానికి ప్రయత్నించినా, తెనాలి అతడిని మరో ప్రశ్నతో ఇరకాటంలో పెట్టాడు.
‘నువ్వు నీడను అమ్మినప్పుడు అది ఎప్పటికీ కొనుగోలుదారుడిదే అని చెప్పావా? లేదా కొన్ని సందర్భాల్లో ఆ నీడ కనిపించకపోవచ్చని ముందుగానే వివరించావా?’ అని నిలదీశాడు. దీంతో సోమశేఖరుడి దగ్గర సమాధానం లేకుండా పోయింది. చివరకు తన తప్పును అంగీకరించి, ప్రయాణికుడి నుంచి తీసుకున్న వంద బంగారు నాణేలను తిరిగి ఇచ్చేశాడు. ఇకపై ప్రజలను ఇలాంటి మోసాలతో మభ్యపెట్టనని రాజు ముందు మాట ఇచ్చాడు. వ్యాపారి మోసాన్ని బయటపెట్టి, బాధితుడికి న్యాయం జరిగేలా చేసిన తెనాలి రామలింగుడిని కృష్ణదేవరాయలు ప్రశంసించారు. ‘రామలింగా! నీ తెలివి మరోసారి మన రాజసభలో న్యాయాన్ని నిలబెట్టింది’ అని అభినందించారు. దానికి తెనాలి వినయంగా, ‘మహారాజా! తెలివి అనేది ఇతరులను మోసం చేయడానికి కాదు. నిజాన్ని గుర్తించి, అన్యాయాన్ని అడ్డుకోవడానికి ఉపయోగపడాలి’ అని సమాధానమిచ్చాడు. ఆ రోజు నుంచి విజయనగర ప్రజలు ఓ ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుంచుకున్నారు. ఇతరుల అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని సంపాదించే డబ్బు నిజమైన సంపద కాదని తెలుసుకున్నారు.
కథలోని నీతి: అమాయకుల నమ్మకాన్ని ఉపయోగించుకుని సంపాదించిన ధనం నిజమైన సంపద కాదు. ఏ ఒప్పందమైనా చేసుకునే ముందు దాని అర్థం, షరతులను పూర్తిగా తెలుసుకోవాలి. తెలివిని మోసానికి కాకుండా న్యాయాన్ని నిలబెట్టడానికి ఉపయోగించాలి.
