అంటార్కిటికా మంచు కింద విశ్వాన్ని వెతికిన శాస్త్రవేత్త.. హాల్జెన్‌కు నోబెల్ గౌరవం!

స్టాక్‌హోమ్: భౌతిక శాస్త్ర రంగంలో ప్రతిష్టాత్మకమైన 2026 నోబెల్ బహుమతి ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్‌ను వరించింది. ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీకి చేసిన నిర్ణయాత్మక కృషి, ఖగోళ మూలం గల అధిక-శక్తి న్యూట్రినోల ఆవిష్కరణకు గాను ఆయనకు ఈ అవార్డును ప్రదానం చేస్తున్నట్లు రాయల్ స్వీడిష్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్ ప్రకటించింది.

బెల్జియంలో జన్మించిన ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్.. అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ విస్కాన్సిన్–మాడిసన్లో భౌతిక శాస్త్ర ప్రొఫెసర్‌గా పనిచేస్తున్నారు. ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ అభివృద్ధిలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. ప్రస్తుతం ఐస్‌క్యూబ్‌కు ప్రిన్సిపల్ ఇన్వెస్టిగేటర్‌గా కూడా ఉన్నారు.

అసలు న్యూట్రినోలు అంటే ఏమిటి?

న్యూట్రినోలను అత్యంత స్వల్ప పరస్పర చర్యలు కలిగిన, దాదాపు ద్రవ్యరాశి లేని కణాలుగా శాస్త్రవేత్తలు అభివర్ణిస్తారు. ఇవి పదార్థం గుండా దాదాపు అడ్డంకులు లేకుండా ప్రయాణించగలవు. అందువల్ల విశ్వంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన ఖగోళ సంఘటనల గురించి న్యూట్రినోలు కీలక సమాచారాన్ని భూమికి తీసుకురాగలవు.

మంచులో దాగి ఉన్న భారీ అబ్జర్వేటరీ

ఐస్‌క్యూబ్ న్యూట్రినో అబ్జర్వేటరీ భూమి దక్షిణ ధ్రువంలోని అంటార్కిటికా మంచు పొరలో నిర్మించబడింది. సుమారు ఒక క్యూబిక్ కిలోమీటర్ మంచులో వేలాది సెన్సర్లను అమర్చారు. న్యూట్రినోలు మంచులోని అణువులతో ఢీకొన్నప్పుడు ఉత్పత్తి అయ్యే స్వల్ప కాంతి సంకేతాలను ఈ సెన్సర్లు గుర్తిస్తాయి. వాటి ఆధారంగా న్యూట్రినో వచ్చిన దిశ, శక్తి వంటి వివరాలను శాస్త్రవేత్తలు విశ్లేషిస్తారు.

2013లో ఐస్‌క్యూబ్ ద్వారా తొలిసారిగా అధిక-శక్తి ఖగోళ న్యూట్రినోల ఉనికికి బలమైన ఆధారాలు లభించాయి. అప్పటి నుంచి విశ్వంలోని న్యూట్రినో మూలాలను గుర్తించేందుకు పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి. ఇటీవల ఐస్‌క్యూబ్ పరిశోధనల్లో మన పాలపుంతతో పాటు ఇతర గెలాక్సీల నుంచి వచ్చే న్యూట్రినోలపై కూడా అధ్యయనాలు జరిగాయి.

విశ్వ రహస్యాలను ఛేదించేందుకు కొత్త మార్గం

న్యూట్రినోలను శాస్త్రవేత్తలు “కాస్మిక్ మెసెంజర్లు”గా పరిగణిస్తున్నారు. కాంతి లేదా ఇతర కణాలు ప్రయాణించే సమయంలో ప్రభావితమయ్యే పరిస్థితులతో పోలిస్తే న్యూట్రినోలు తమ మూలం నుంచి భూమి వరకు ఎక్కువగా మార్పు లేకుండా చేరగలవు. దీంతో బ్లాక్‌హోల్స్, యాక్టివ్ గెలాక్సీలు, అత్యంత శక్తివంతమైన ఖగోళ ప్రక్రియలపై కొత్త సమాచారం పొందే అవకాశం ఏర్పడింది.

ఈ పరిశోధన మల్టీ-మెసెంజర్ ఆస్ట్రానమీకి కూడా కీలకంగా మారింది. న్యూట్రినోలతో పాటు కాంతి, గామా కిరణాలు, గురుత్వాకర్షణ తరంగాలను కలిపి పరిశీలించడం ద్వారా విశ్వంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన సంఘటనలను మరింత లోతుగా అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.

ఐస్‌క్యూబ్ పరిశోధనలు ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నాయి. 2026లో విడుదల చేసిన 14 ఏళ్ల డేటాలోనూ అధిక-శక్తి ఖగోళ న్యూట్రినోల మూలాలను అన్వేషిస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలో ఫ్రాన్సిస్ హాల్జెన్‌కు లభించిన నోబెల్ గౌరవం న్యూట్రినో ఖగోళ శాస్త్రానికి ప్రపంచస్థాయిలో లభించిన అత్యున్నత గుర్తింపుగా నిలిచింది.

మరిన్ని అంతర్జాతీయ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..