సోదరుడు ఇచ్చిన రాఖీ గిఫ్ట్‌పై ట్యాక్స్ కట్టాల్సిందేనా..? Income Tax రూల్స్ ఇవే!

రాఖీ పౌర్ణమి అంటే అన్నాచెల్లెళ్ల ప్రేమ, ఆప్యాయతలకు ప్రతీక. ఈ రోజున సోదరీమణులు అన్నదమ్ములకు రాఖీ కడితే.. సోదరులు తమ ప్రేమకు గుర్తుగా నగదు, బంగారం, షేర్లు, ఇతర ఆస్తులు బహుమతిగా ఇస్తుంటారు. అయితే రాఖీ సందర్భంగా ఇచ్చే ప్రతి బహుమతికీ ఆదాయపు పన్ను ఉండదని చెప్పలేం. ఎవరి నుంచి బహుమతి వచ్చింది? ఏ రూపంలో వచ్చింది? దాని విలువ ఎంత? అనే అంశాలపై పన్ను ప్రభావం ఆధారపడి ఉంటుంది.

సొంత అన్న నుంచి ఎంత బహుమతి వస్తే..?

ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 56(2)(x) ప్రకారం, కొన్ని సందర్భాల్లో బహుమతులు ‘Income from Other Sources’ కింద పన్నుకు లోబడి ఉంటాయి. సాధారణంగా బంధువు కాని వ్యక్తి నుంచి ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో పొందిన నగదు లేదా ఇతర బహుమతుల మొత్తం రూ.50,000 మించితే పన్ను వర్తించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే బంధవుల నుంచి వచ్చిన బహుమతులకు ఈ రూ.50,000 పరిమితి వర్తించదు. చట్టంలో నిర్వచించిన బంధువుల జాబితాలో సోదరుడు, సోదరి కూడా ఉన్నారు. కాబట్టి నిజమైన అన్న లేదా తమ్ముడు తన సోదరికి రూ.1 లక్ష నగదు, రూ.2 లక్షల విలువైన బంగారు ఆభరణాలు ఇచ్చినా.. కేవలం ఆ బహుమతి అందుకున్నందుకు సోదరికి ఆదాయపు పన్ను చెల్లించాల్సిన అవసరం ఉండదు.

కజిన్ ఇచ్చినా ఇదే నియమమా?

ఇక్కడే చాలామంది పొరబడే అవకాశం ఉంది. ప్రతి బంధువు ‘Relative’ కేటగిరీలోకి రారు. ఉదాహరణకు చట్టపరంగా నిర్వచించిన సంబంధం కాకపోతే కజిన్ లేదా ఇతర వ్యక్తి నుంచి వచ్చిన బహుమతికి వేరే పన్ను నిబంధనలు వర్తించవచ్చు. బంధువు కాని వ్యక్తి నుంచి ఒక ఆర్థిక సంవత్సరంలో బహుమతుల మొత్తం రూ.50,000 దాటితే.. సాధారణంగా మొత్తం విలువ పన్ను పరిధిలోకి వస్తుంది. అంటే రూ.49,000 వరకు ఉండటం, రూ.51,000 కావడం మధ్య పన్ను ప్రభావంలో గణనీయమైన తేడా ఉంటుంది.

రాఖీ బహుమతికి మినహాయింపు ఉందా?

వివాహం సందర్భంగా పొందిన బహుమతులకు ప్రత్యేకంగా పన్ను మినహాయింపు ఉంది. కానీ రాఖీ, పుట్టినరోజు, దీపావళి వంటి సందర్భాల్లో వచ్చిన బహుమతులకు అలాంటి ప్రత్యేక మినహాయింపు లేదు. అయితే బహుమతి ఇచ్చిన వ్యక్తి చట్టంలో నిర్వచించిన ‘Relative’ అయితే.. ఆ సంబంధం ఆధారంగా మినహాయింపు లభించవచ్చు.

ఆస్తిని బహుమతిగా ఇస్తే?

సోదరుడు సోదరికి ఫ్లాట్ లేదా స్థలం వంటి స్థిరాస్తిని బహుమతిగా ఇచ్చినా పన్ను నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. అయితే చట్టంలో నిర్వచించిన బంధువు నుంచి వచ్చిన ఆస్తికి సెక్షన్ 56(2)(x) కింద సాధారణంగా పన్ను ఉండదు. స్థిరాస్తి బంధువు కాని వ్యక్తి నుంచి ఉచితంగా వచ్చినప్పుడు దాని Stamp Duty Valueను పరిగణనలోకి తీసుకునే నిబంధనలు ఉన్నాయి. అందువల్ల ఆస్తి బహుమతిని కేవలం కుటుంబ వ్యవహారంగా భావించి డాక్యుమెంటేషన్‌ను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు.

రూ.2 లక్షలకు మించి తీసుకుంటే..?

ఇది చాలా ముఖ్యమైన విషయం. రూ.2 లక్షల నగదు బహుమతికి ఆదాయపు పన్ను మినహాయింపు ఉందా లేదా అన్నది ఒక విషయం; నగదు స్వీకరణపై ఉన్న పరిమితులు మరో విషయం. ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 269ST ప్రకారం, నిర్దిష్ట పరిస్థితుల్లో ఒక వ్యక్తి నుంచి ఒక రోజులో, ఒకే లావాదేవీకి లేదా ఒకే సంఘటన/సందర్భానికి సంబంధించిన లావాదేవీలకు సంబంధించి రూ.2 లక్షలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ నగదు స్వీకరించడంపై పరిమితి ఉంది. దీనిని ఉల్లంఘిస్తే సెక్షన్ 271DA కింద స్వీకరించిన మొత్తానికి సమానమైన జరిమానా విధించే అవకాశం ఉంటుంది. అందువల్ల ‘అన్న నుంచి వచ్చిన బహుమతి కాబట్టి రూ.2 లక్షలు, రూ.5 లక్షలు నగదుగా తీసుకున్నా ఎలాంటి సమస్య లేదు’ అని భావించడం సరికాదు. పెద్ద మొత్తంలో బహుమతి ఇవ్వాలనుకుంటే బ్యాంకింగ్ మార్గం అంటే చెక్, NEFT, RTGS లేదా ఇతర అనుమతించిన డిజిటల్ మార్గాలను ఉపయోగించడం మరింత సురక్షితం.

పెట్టుబడిగా పెడితే పన్ను ఎవరికి..?

ఇది మరో కీలకమైన అంశం. సోదరుడు ఇచ్చిన రూ.5 లక్షల బహుమతిని సోదరి తన బ్యాంకులో డిపాజిట్ చేసి వడ్డీ సంపాదించిందనుకుందాం. బహుమతిగా వచ్చిన రూ.5 లక్షలపై పన్ను లేకపోయినా, ఆ డబ్బు ద్వారా తర్వాత వచ్చిన వడ్డీ, పెట్టుబడి ఆదాయం మాత్రం సోదరి ఆదాయంగా పరిగణించబడుతుంది. దానిపై వర్తించే పన్ను నిబంధనల ప్రకారం ఆమె పన్ను బాధ్యతను చూసుకోవాలి. అదేవిధంగా బహుమతిగా వచ్చిన షేర్లను తర్వాత విక్రయిస్తే, ఆ విక్రయం ద్వారా వచ్చే capital gainsపై సంబంధిత పన్ను నిబంధనలు వర్తించవచ్చు.

ఏం గుర్తుంచుకోవాలి?

రాఖీ సందర్భంగా సోదరుడు సోదరికి ఇచ్చే బహుమతిపై పన్ను నిర్ణయించేటప్పుడు ఎంత ఇచ్చారు? అనే ప్రశ్న ఒక్కటే కాదు.. ఎవరు ఇచ్చారు? ఏ రూపంలో ఇచ్చారు? తర్వాత ఆ డబ్బు లేదా ఆస్తి నుంచి ఆదాయం వచ్చిందా? అనే అంశాలు కూడా కీలకం. కాబట్టి పెద్ద మొత్తంలో నగదు, బంగారం, షేర్లు లేదా ఆస్తిని బహుమతిగా ఇచ్చేటప్పుడు సంబంధాన్ని నిరూపించే రికార్డులు, బ్యాంక్ లావాదేవీ వివరాలు, బహుమతి పత్రం వంటి ఆధారాలను భద్రపరచుకోవడం మంచిది. పన్ను నిబంధనలు వ్యక్తిగత పరిస్థితులపై ఆధారపడవచ్చు కాబట్టి పెద్ద విలువైన బహుమతుల విషయంలో చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్ లేదా పన్ను నిపుణుడి సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.

మరిన్ని బిజినెస్ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..