గురువులకే గురువులు వీరు.. సనాతన ధర్మంలోని 10 మంది మహాగురువుల గురించి తెలుసా?

Greatest Gurus in Hinduism Telugu: భారతీయ సంస్కృతిలో గురువుకు అత్యున్నత స్థానం ఉంది. తల్లిదండ్రులు జన్మనిస్తే, జీవితానికి సరైన దిశానిర్దేశం చేసేది గురువేనని మన సంప్రదాయం చెబుతుంది. అందుకే “గురుర్బ్రహ్మా గురుర్విష్ణుః గురుర్దేవో మహేశ్వరః” అంటూ గురువును దైవ స్వరూపంగా భావిస్తారు. రామాయణం, మహాభారతం, వేదాలు, పురాణాల్లో అసాధారణ జ్ఞానం, అపారమైన తపస్సు, అద్భుతమైన శక్తి కలిగిన ఎందరో మహర్షులు, ఆచార్యుల ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. వీరు కేవలం వేదాలు, శాస్త్రాలు బోధించిన ఉపాధ్యాయులు మాత్రమే కాదు. ఆయుధ విద్య, రాజనీతి, రాజధర్మం, నీతి, భక్తి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం వంటి అనేక అంశాల్లో తమ శిష్యులకు మార్గదర్శకత్వం వహించారు. ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం (Teachers Day 2026) సందర్భంగా హిందూ సంప్రదాయంలో విశిష్ట స్థానం పొందిన 10 మంది గొప్ప గురువుల గురించి తెలుసుకుందాం.

1.  గురు ద్రోణాచార్యుడు: మహర్షి భరద్వాజుని కుమారుడైన ద్రోణాచార్యుడు మహాభారతంలోని అత్యంత గొప్ప ఆయుధ విద్య గురువులలో ఒకరు. పరశురాముడి వద్ద ఆయుధ విద్యలో విశేష ప్రావీణ్యం సంపాదించిన ఆయన, కురువంశ యువరాజులకు గురువుగా వ్యవహరించారు. భీష్ముడి ఆహ్వానం మేరకు కౌరవులు, పాండవులకు విలువిద్యతో పాటు యుద్ధ విద్యను బోధించారు. అర్జునుడి అసాధారణ ప్రతిభ వెనుక ద్రోణాచార్యుడి శిక్షణ కీలక పాత్ర పోషించింది.
2.  పరశురాముడు: విష్ణువు దశావతారాల్లో ఆరో అవతారంగా పరిగణించే పరశురాముడు అసాధారణ యోధుడు మాత్రమే కాదు, గొప్ప గురువు కూడా. శివుని అనుగ్రహంతో దివ్యాస్త్రాలు, యుద్ధ విద్యలో ప్రావీణ్యం సంపాదించిన ఆయన అనేక మంది మహావీరులకు గురువుగా నిలిచారు. భీష్ముడు, ద్రోణాచార్యుడు, కర్ణుడు వంటి ప్రముఖ యోధులతో పరశురాముడి గురు సంబంధం పురాణ, ఇతిహాస కథనాల్లో ప్రముఖంగా కనిపిస్తుంది.
3.  దేవగురు బృహస్పతి: బృహస్పతి దేవతల గురువుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. వేదాలు, ధర్మశాస్త్రం, నీతి, రాజనీతి వంటి అనేక విద్యల్లో ఆయనకు అపారమైన జ్ఞానం ఉందని పురాణాలు చెబుతాయి. దేవతలకు క్లిష్ట సమయాల్లో సరైన సలహాలు ఇచ్చి ధర్మ మార్గంలో నడిపించిన మహాజ్ఞానిగా ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
4.  గురు శుక్రాచార్యుడు: అసురుల గురువుగా ప్రసిద్ధి చెందిన శుక్రాచార్యుడు అసాధారణ జ్ఞానవంతుడు. ముఖ్యంగా సంజీవని విద్యలో ఆయనకు ఉన్న ప్రావీణ్యం పురాణాల్లో విశేషంగా ప్రస్తావించబడింది. దేవాసుర సంగ్రామాల్లో అసురులకు మార్గదర్శకుడిగా నిలిచిన ఆయన రాజనీతి, ధర్మం, శాస్త్రాలలో కూడా అపారమైన జ్ఞానం కలిగినవారిగా భావిస్తారు. కచుడు శుక్రాచార్యుడి వద్ద సంజీవని విద్యను అభ్యసించిన కథ ఎంతో ప్రసిద్ధి చెందింది.
5.  మహర్షి సందీపని: ఉజ్జయినిలో ఆశ్రమం నిర్వహించిన సందీపని మహర్షి గొప్ప గురువుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు ఆయన ఆశ్రమంలో విద్యాభ్యాసం చేసినట్లు పురాణాలు చెబుతున్నాయి. వేదాలు, శాస్త్రాలు, యుద్ధ విద్యతో పాటు అనేక కళలు, విద్యల్లో సందీపని మహర్షి శిష్యులకు శిక్షణ ఇచ్చారు. గురుదక్షిణకు అత్యున్నత ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన శ్రీకృష్ణుడి జీవితంలో సందీపని మహర్షికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
6.  దేవర్షి నారదుడు: భక్తి, జ్ఞానం, సంగీతానికి ప్రతీకగా నిలిచిన దేవర్షి నారదుడు యుగయుగాలుగా ధర్మ మార్గదర్శిగా ప్రసిద్ధి చెందారు. అనేక పురాణాల్లో ఆయన దేవతలు, రాజులు, మహర్షులకు సరైన మార్గాన్ని చూపినట్లు కథనాలు ఉన్నాయి. ధ్రువుడు, ప్రహ్లాదుడి వంటి మహాభక్తులకు విష్ణుభక్తి మార్గాన్ని చూపిన గురువుగా నారదుడికి విశిష్ట స్థానం ఉంది. వాల్మీకి జీవితంలోనూ నారద మహర్షి ప్రభావం ఎంతో గొప్పదిగా భావిస్తారు.
7.  మహర్షి విశ్వామిత్రుడు: క్షత్రియ రాజుగా జీవితాన్ని ప్రారంభించి, కఠోర తపస్సు ద్వారా బ్రహ్మర్షి స్థాయికి చేరుకున్న మహనీయుడు విశ్వామిత్రుడు. ఆయన జీవితం సంకల్పానికి, తపస్సుకు గొప్ప ఉదాహరణగా నిలుస్తుంది. శ్రీరాముడు, లక్ష్మణులకు ఆయుధ విద్యతో పాటు దివ్యాస్త్రాల రహస్యాలను బోధించిన గురువుగా రామాయణంలో ఆయనకు అత్యంత ముఖ్యమైన స్థానం ఉంది. రాముడి జీవిత ప్రయాణంలో విశ్వామిత్రుడి మార్గదర్శకత్వం కీలక మలుపుగా నిలిచింది.
8.  వేదవ్యాస మహర్షి: భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయంలో వేదవ్యాస మహర్షికి అత్యున్నత స్థానం ఉంది. వేదాలను నాలుగు భాగాలుగా విభజించిన మహనీయుడిగా ఆయన ప్రసిద్ధి చెందారు. మహాభారతం రచనతో పాటు అనేక పురాణాల సంకలనంలో కూడా వ్యాస మహర్షి పాత్ర ఉందని సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఆయన జన్మదినాన్ని గురుపౌర్ణమిగా జరుపుకోవడం గురు సంప్రదాయంలో ఆయనకున్న విశిష్టతను తెలియజేస్తుంది. అందుకే వ్యాస మహర్షిని “గురువులకు గురువు”గా భావిస్తారు.
9.  మహర్షి వశిష్ఠుడు: సప్తర్షుల్లో ఒకరైన వశిష్ఠ మహర్షి సూర్యవంశానికి కులగురువుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. శ్రీరాముడు, లక్ష్మణుడు, భరతుడు, శత్రుఘ్నులకు విద్యా బోధన, ధర్మ మార్గదర్శకత్వం చేసిన మహాగురువుగా రామాయణంలో ఆయన పాత్ర ఎంతో కీలకమైనది. రాజులకు రాజధర్మం, ప్రజలకు ధర్మమార్గం బోధించిన జ్ఞానస్వరూపుడిగా వశిష్ఠ మహర్షి గుర్తింపు పొందారు.
10.  శ్రీ దత్తాత్రేయుడు: బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరుల త్రిమూర్తి స్వరూపంగా శ్రీ దత్తాత్రేయుడిని భక్తులు ఆరాధిస్తారు. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, యోగం, వైరాగ్యం బోధించిన జగద్గురువుగా ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ప్రకృతిలోని ప్రతి అంశం నుంచీ నేర్చుకోవచ్చనే గొప్ప సందేశాన్ని ఆయన తన జీవిత తత్వం ద్వారా ప్రపంచానికి అందించారు. ఆత్మజ్ఞానం, పరమసత్యం వైపు శిష్యులను నడిపించిన మహాగురువుగా దత్తాత్రేయుడు ప్రసిద్ధి చెందారు.

గురు సంప్రదాయం.. భారతీయ సంస్కృతికి వెన్నెముక

వీరు మాత్రమే కాదు.. వాల్మీకి, అగస్త్యుడు, భరద్వాజుడు, అత్రి, యాజ్ఞవల్క్యుడు వంటి ఎందరో మహర్షులు భారతీయ జ్ఞాన సంప్రదాయాన్ని సుసంపన్నం చేశారు. గురువు అనేది కేవలం పాఠాలు చెప్పే వ్యక్తి మాత్రమే కాదు.. అజ్ఞానం అనే చీకటిని తొలగించి జ్ఞానం అనే వెలుగును ప్రసాదించే మార్గదర్శి. అందుకే భారతీయ సంప్రదాయంలో గురువుకు దేవుడితో సమానమైన స్థానం కల్పించారు. ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం సందర్భంగా మన జీవితాలకు దిశానిర్దేశం చేసిన గురువులను స్మరించుకోవడం, వారి జ్ఞానాన్ని గౌరవించడం మన బాధ్యత అని చెప్పడంలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

(Disclaimer: ఈ కథనంలో పేర్కొన్న వివరాలు రామాయణం, మహాభారతం, పురాణాలు, హిందూ సంప్రదాయాల్లో ప్రాచుర్యంలో ఉన్న విశ్వాసాలు, కథనాల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి. వివిధ గ్రంథాలు, సంప్రదాయాలను బట్టి వివరాల్లో స్వల్ప వ్యత్యాసాలు ఉండవచ్చు.)