El Nino: ఎల్‌నినో ఎఫెక్ట్ .. అసలు ముప్పు ముందు ఉందా..?

ఎల్‌నినో బలపడుతోంది.. జూన్‌లో వర్షాలు దారుణంగా పడిపోయాయి.. ఖరీఫ్ సాగు గతేడాదితో పోలిస్తే భారీగా వెనుకబడింది. దీంతో ఈ ఏడాది పంటల దిగుబడిపై ఆందోళన మొదలైంది. కానీ జూలైలో పరిస్థితి అనూహ్యంగా మారిపోయింది. నైరుతి రుతుపవనాలు ఒక్కసారిగా పుంజుకోవడంతో వర్షాలు ఊపందుకున్నాయి. ఫలితంగా ఖరీఫ్ సాగు లోటు బాగా తగ్గింది. అయితే ఇంతటితో ముప్పు తొలగిపోయినట్లు కాదని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా రబీ పంటలపై ఎల్‌నినో ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

జూన్‌లో దారుణ పరిస్థితి

ఈ ఏడాది నైరుతి రుతుపవనాల ప్రారంభం వ్యవసాయ రంగానికి నిరాశ కలిగించింది. జూన్‌లో దేశవ్యాప్తంగా సాధారణ దీర్ఘకాల సగటు వర్షపాతం (ఎల్‌పీఏ) కంటే 38 శాతం తక్కువ వర్షాలు నమోదయ్యాయి. సాధారణంగా జూన్‌లో సుమారు మూడు అల్పపీడన వ్యవస్థలు ఏర్పడి వర్షాలను తీసుకొస్తాయి. అవి సగటున 11 రోజుల పాటు ప్రభావం చూపుతాయి. కానీ ఈ ఏడాది జూన్‌లో ఒక్క అల్పపీడన వ్యవస్థ కూడా ఏర్పడలేదు. దీంతో 1901 తర్వాత దేశంలో అత్యంత తక్కువ వర్షపాతం నమోదైన జూన్ నెలల్లో ఇది ఆరో స్థానంలో నిలిచింది. ఇంతటి లోటు వర్షపాతం నమోదైన సమయంలో ఎల్‌నినో ఇంకా బలహీన-మోస్తరు దశలోనే ఉండటం గమనార్హం.

ఖరీఫ్ సాగులో భారీ లోటు

వర్షాలు ఆలస్యం కావడంతో పంటల సాగు కూడా మందగించింది. జూలై 6 నాటికి దేశంలో ఖరీఫ్ పంటలు కేవలం 350.85 లక్షల హెక్టార్లలో మాత్రమే సాగయ్యాయి. గత ఏడాది ఇదే సమయానికి 442.80 లక్షల హెక్టార్లలో పంటలు సాగయ్యాయి. అంటే సాగు విస్తీర్ణం గతేడాదితో పోలిస్తే 20.8 శాతం తక్కువగా ఉంది. నూనెగింజల విషయంలో లోటు మరింత ఎక్కువగా ఉండగా.. పప్పుధాన్యాల్లో 21.8 శాతం, పత్తిలో 23 శాతం వరకు సాగు తగ్గింది. నూనెగింజలు, పప్పుధాన్యాలు, పత్తి వంటి పంటల విషయంలో సాగు తగ్గితే దేశీయ ఉత్పత్తిపై ప్రభావం పడటంతో పాటు దిగుమతులపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి పెరుగుతుంది.

జూలైలో సీన్ మొత్తం మారిపోయింది

ఎల్‌నినో జూలైలో బలహీన-మోస్తరు స్థాయి నుంచి మోస్తరు-బలమైన స్థాయికి చేరినా.. నైరుతి రుతుపవనాలు మాత్రం బలంగా పుంజుకున్నాయి. జూలైలో సాధారణంగా మూడు అల్పపీడన వ్యవస్థలు ఏర్పడాల్సి ఉండగా.. ఈసారి నాలుగు అల్పపీడన వ్యవస్థలు ఏర్పడ్డాయి. అంతేకాదు.. ఇవి నెమ్మదిగా కదలడంతో ఎక్కువ కాలం వర్షాలను కురిపించాయి. సాధారణంగా అల్పపీడన వ్యవస్థల ప్రభావం సుమారు 14 రోజులు ఉండగా.. జూలైలో ఇది దాదాపు 24 రోజులకు చేరింది. దీంతో జూలైలో దేశవ్యాప్తంగా వర్షపాతం సాధారణం కంటే 2.4 శాతం ఎక్కువగా నమోదైంది. ఇది భారత వాతావరణ విభాగం (ఐఎండీ) అంచనాలకు కూడా భిన్నంగా ఉండటం విశేషం. జూలైలో వర్షాలు సాధారణం కంటే తక్కువగా ఉండే అవకాశం ఉందని ఐఎండీ అంచనా వేసింది. కానీ వాస్తవ పరిస్థితి అందుకు భిన్నంగా మారింది.

ఖరీఫ్ సాగు లోటు భారీగా తగ్గింది

జూలై చివరి నాటికి దేశంలో ఖరీఫ్ పంటల సాగు విస్తీర్ణం 894.22 లక్షల హెక్టార్లకు చేరింది. గతేడాది ఇదే సమయంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు సాగు విస్తీర్ణం కేవలం 2.9 శాతం మాత్రమే తక్కువగా ఉంది. అంటే జూన్‌లో 20.8 శాతంగా ఉన్న సాగు లోటు.. జూలై చివరికి కేవలం 2.9 శాతానికి తగ్గిపోయింది. పప్పుధాన్యాల్లో సాగు లోటు 6.3 శాతానికి, పత్తిలో 2.4 శాతానికి తగ్గింది. నూనెగింజల సాగు మాత్రం గతేడాది స్థాయిని కూడా అధిగమించింది. ముఖ్యంగా వేరుశనగ, నువ్వుల సాగు మెరుగుపడింది.

పంటలకు అమృత వర్షం

జూలై మూడో, నాలుగో వారాల్లో కురిసిన వర్షాలు ఇప్పటికే విత్తిన పంటలకు కూడా ఊపిరి పోశాయని మహారాష్ట్రలోని లాతూర్‌కు చెందిన ప్రముఖ పప్పుల మిల్లర్ నితిన్ కలంత్రికి తెలిపారు. వర్షాల లోటుతో తేమ ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్న పంటలకు ఈ వర్షాలు ఎంతో ఉపశమనం కలిగించాయని ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ వర్షాలు లేకపోతే మొక్కల్లో వేర్లు, కాండం, ఆకుల పెరుగుదల వంటి వృక్ష దశ అభివృద్ధి దెబ్బతినేదని వివరించారు.

సోయాబీన్ పంట పరిస్థితి కూడా మెరుగుపడింది. చాలా ప్రాంతాల్లో పంట ఆరోగ్యకరంగా ఉందని, ఎదుగుదల సాధారణం నుంచి మంచిగా ఉందని, పెద్దగా పురుగు లేదా తెగుళ్ల సమస్యలు కనిపించలేదని సోయాబీన్ ప్రాసెసర్స్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ ఇండియా ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ డి.ఎన్. పాఠక్ తెలిపారు.

అయితే అసలు ముప్పు ఇంకా ఉందా?

ఇక్కడే అసలు ప్రశ్న మొదలవుతోంది. ఖరీఫ్ పంటలకు ఆగస్టు, సెప్టెంబర్ తొలి వారాల్లో కూడా వర్షాలు అవసరం. ఈ దశలో పంటలు పూత దశకు, గింజలు లేదా కాయలు ఏర్పడే దశకు చేరుకుంటాయి. ఈ సమయంలో తగినంత తేమ లేకపోతే చివరికి దిగుబడిపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంటుంది.

ఐఎండీ ప్రకారం ఆగస్టు 13 ప్రాంతంలో ఉత్తర బంగాళాఖాతం, పశ్చిమ బెంగాల్-బంగ్లాదేశ్ తీర ప్రాంతాలను ఆనుకుని మరో అల్పపీడన వ్యవస్థ ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. ఇది ఆగస్టు మూడో వారం వరకు రుతుపవనాల క్రియాశీలతను కొనసాగించే అవకాశం ఉంది. కానీ ఆ తర్వాత పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందన్నదే ఇప్పుడు పెద్ద ప్రశ్న.

ఎల్‌నినో అసలు ప్రభావం ఎప్పుడు కనిపిస్తుంది?

ప్రపంచంలోని పలు వాతావరణ సంస్థల అంచనాల ప్రకారం పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని పెరూ, ఈక్వెడార్ తీరాలకు సమీపంలోని మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాల్లో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. అక్టోబర్-డిసెంబర్ మధ్య ఎల్‌నినో చాలా బలమైన దశకు చేరే అవకాశం ఉందని అంచనాలు ఉన్నాయి. అంతేకాదు.. 2027 మార్చి వరకు శీతాకాలం, వసంతకాలంలో కూడా ఎల్‌నినో పరిస్థితులు కొనసాగవచ్చని అంచనా. ఇది భారత వ్యవసాయానికి రెండు రకాల ముప్పులను తెచ్చే అవకాశం ఉంది.

మొదటి ముప్పు.. వర్షపాతం

ఎల్‌నినో సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రతలను మాత్రమే మార్చదు. వాతావరణంలోని గాలి, పీడన వ్యవస్థలపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. అయితే ఈ ప్రభావం వెంటనే కనిపించదు. సాధారణంగా ఒకటి నుంచి రెండు నెలల ఆలస్యం ఉండొచ్చు. అందువల్ల జూలైలో వర్షాలు బాగా పడ్డాయని ఎల్‌నినో ప్రభావం ముగిసిపోయిందని భావించడం తప్పు. రుతుపవనాలపై దాని ప్రతికూల ప్రభావం ముందుముందు కనిపించే అవకాశం ఉంది.

రెండో ముప్పు.. రబీ పంటలు

ఎల్‌నినో బలపడితే ఉష్ణోగ్రతలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. అదే జరిగితే రబీ సీజన్ పంటలపై ప్రభావం పడొచ్చు. ముఖ్యంగా గోధుమ, ఆవాలు, బంగాళాదుంప వంటి పంటలకు తక్కువ వ్యవధి ఉండే వేడి శీతాకాలం అనుకూలం కాదు. అంటే ఈ ఏడాది ఖరీఫ్ పంటలు అనుకున్నంత దెబ్బతినకపోయినా.. రబీ సీజన్‌లో అసలు సవాలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.

ప్రపంచ మార్కెట్లలోనూ ధరల మంట

వ్యవసాయానికి వాతావరణ ముప్పుతో పాటు ప్రపంచ మార్కెట్లలో ఆహార ధరల పరిస్థితి కూడా భారత్‌కు సవాలుగా మారుతోంది. ఐక్యరాజ్యసమితి ఆహార, వ్యవసాయ సంస్థ (ఎఫ్‌ఏఓ) ఆహార ధరల సూచీ జూలైలో 131.1 పాయింట్లకు చేరింది. ఇది జూన్‌తో పోలిస్తే పెరుగుదల మాత్రమే కాదు.. మూడున్నరేళ్ల గరిష్ఠ స్థాయికి చేరిన సూచీ. అయితే ఈ పెరుగుదలలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది వంటనూనెల ధరలు. జూలైలో ఎఫ్‌ఏఓ వెజిటబుల్ ఆయిల్స్ ఇండెక్స్ ఏడాది ప్రాతిపదికన 17.3 శాతం పెరిగింది. 2022 జూన్ తర్వాత ఇదే అత్యధిక స్థాయి.

అంతర్జాతీయంగా పెట్రోలియం ధరలు పెరిగితే.. పామాయిల్, రేప్‌సీడ్ ఆయిల్, సోయాబీన్ ఆయిల్ వంటి వంటనూనెలను బయోఫ్యూయల్ తయారీలో ఉపయోగించేందుకు ప్రోత్సాహం పెరుగుతుంది. దీంతో ఆహార అవసరాలకు అందుబాటులో ఉండే నూనెలపై ఒత్తిడి పెరిగి ధరలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది.

భారత్‌కు ఉన్న అతిపెద్ద బఫర్ ఏంటి?

అయితే దేశీయ ఆహార భద్రత విషయంలో భారత్‌కు కొంత ఊరట ఉంది. జూలై 1 నాటికి ప్రభుత్వ గోదాముల్లో బియ్యం, గోధుమ కలిపి 9.26 కోట్ల టన్నుల నిల్వలు ఉన్నాయి. కనీస అవసరమైన 4.11 కోట్ల టన్నులతో పోలిస్తే ఇది చాలా ఎక్కువ. అలాగే 40 లక్షల టన్నులకు పైగా పప్పుధాన్యాల నిల్వలు కూడా ఉన్నాయి. అవసరమైతే ప్రభుత్వం ఈ నిల్వలను బహిరంగ మార్కెట్లోకి విడుదల చేసి ధరలను నియంత్రించవచ్చు. దీంతో వర్షాల ప్రభావం వల్ల ఆహార ద్రవ్యోల్బణం ఒక్కసారిగా పెరగకుండా కొంతవరకు అడ్డుకోవచ్చు.

మొత్తంగా చూస్తే.. జూన్‌లో తీవ్ర వర్షాభావంతో మొదలైన ఖరీఫ్ సీజన్.. జూలైలో అనూహ్యంగా పుంజుకున్న రుతుపవనాలతో కొంతవరకు గాడిలో పడింది. సాగు లోటు 20.8 శాతం నుంచి కేవలం 2.9 శాతానికి తగ్గడం రైతులకు, వ్యవసాయ మార్కెట్లకు పెద్ద ఊరట.

కానీ కథ ఇక్కడితో ముగియలేదు. ఆగస్టు-సెప్టెంబర్ వర్షాలు ఖరీఫ్ దిగుబడులను నిర్ణయించనున్నాయి. ఆ తర్వాత బలపడే ఎల్‌నినో రబీ పంటలకు కొత్త సవాలు విసిరే అవకాశం ఉంది. దీనికి తోడు అంతర్జాతీయ వంటనూనెల ధరలు పెరుగుతుండటం భారత్‌కు మరో ఆందోళన.అంటే.. జూలై వర్షాలు ఖరీఫ్‌కు ఊరటనిచ్చాయి కానీ ఎల్‌నినో ముప్పు ఇంకా తొలగిపోలేదు. అసలు పరీక్ష రానున్న నెలల్లోనే ఉండొచ్చు.