CM Chanrababu: 76 ఏళ్ల వయస్సులోనూ ఇంత ఎనర్జీ ఎలా..? సీఎం చంద్రబాబు దినచర్య, డైట్ రహస్యం ఇదే..

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి నారా చంద్రబాబు నాయుడు గురించి రాజకీయాల్లో ఎక్కువగా వినిపించే మాట ఒకటే.. వయసు పెరుగుతున్నా.. పని చేసే వేగం మాత్రం తగ్గడం లేదు. ఎమ్మెల్యే నుంచి మంత్రి, ప్రతిపక్ష నేత, ముఖ్యమంత్రి, జాతీయ రాజకీయాల్లో కీలక పాత్రధారి వరకు సాగిన ఈ ప్రయాణం.. దాదాపు ఐదు దశాబ్దాల రాజకీయ అనుభవానికి అద్దం పడుతోంది. తెల్లవారుజామునే రోజు మొదలుపెట్టి పత్రికలు తిరగేయడం దగ్గర నుంచి వరుస సమావేశాలు, సమీక్షలు, పర్యటనలు, అధికారులతో చర్చలు, ప్రజా కార్యక్రమాలతో రాత్రి వరకు బిజీగా ఉండే ఆయన జీవనశైలి చాలాకాలంగా ఆసక్తిని కలిగిస్తోంది. చంద్రబాబు ఆరోగ్య రహస్యం ఏదైనా ప్రత్యేకమైన ఖరీదైన డైట్‌లో ఉందా? రోజూ గంటల కొద్దీ జిమ్ చేస్తారా? అసలు ఆయన ఏం తింటారు? అనే వివరాలను తెలుసుకుందాం..

వివిధ సంవత్సరాల్లో పత్రికలు, టీవీ కథనాలు, ఇంటర్వ్యూలు, ఆయన స్వయంగా చేసిన వ్యాఖ్యలను పరిశీలిస్తే ఒక విషయం మాత్రం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. చంద్రబాబు లైఫ్‌స్టైల్‌కు కేంద్రబిందువు ఒక ప్రత్యేకమైన ఆహారం కాదు.. క్రమశిక్షణ. చంద్రబాబు ప్లేట్‌లో ఏముంది అన్నదానికంటే.. ఆ ప్లేట్‌కు ఆయన పెట్టుకున్న హద్దులే ఆరోగ్య జీవనశైలికి అసలు కథ అని చెప్పవచ్చు.

తెల్లవారుజామునే మొదలయ్యే రోజు

చంద్రబాబు దినచర్య గురించి గతంలో వచ్చిన అనేక కథనాల్లో ఉదయం తొందరగా లేవడం ఒక స్థిరమైన అలవాటుగా కనిపిస్తుంది. ఆయన సతీమణి నారా భువనేశ్వరి కూడా ఆయన సాధారణంగా తెల్లవారుజామునే నిద్రలేచి రోజును ప్రారంభిస్తారని చెప్పిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. ఆయన సాధారణంగా ఉదయం 4 నుంచి 4.30 గంటల మధ్య లేవడం అలవాటుగా పెట్టుకున్నారని తెలుస్తోంది.

అయితే ముఖ్యమంత్రి దినచర్యలో ప్రతి రోజు ఒకేలా ఉండదు. అర్ధరాత్రి వరకు అధికారిక కార్యక్రమాలు, సమీక్షలు కొనసాగిన రోజుల్లో నిద్ర సమయాన్ని కూడా ఆయన పరిస్థితులకు అనుగుణంగా మార్చుకుంటారని కుటుంబ సభ్యుల వివరాలు సూచిస్తున్నాయి. అంటే ఆయనకు ముఖ్యమైనది ఒకే సమయానికి లేవడం కంటే.. సమయాన్ని వృథా చేయకుండా వినియోగించుకోవడం.

వ్యాయామం కొత్త విషయం కాదు

చంద్రబాబు ఫిట్‌నెస్‌పై ఇప్పుడు జరుగుతున్న చర్చ కొత్తది కాదు. దాదాపు రెండు దశాబ్దాల క్రితమే ఆయన ఉదయం వ్యాయామం, ట్రెడ్‌మిల్, యోగా, ధ్యానం వంటి అలవాట్లను పాటిస్తున్నట్లు జాతీయ పత్రికలు రాశాయి.

2004లో ఓ ఆంగ్ల పత్రికలో వచ్చిన ప్రొఫైల్‌లో ఆయన తెల్లవారుజామున వ్యాయామం చేసిన తర్వాత పని ప్రారంభించి, రాత్రి వరకు పనిచేసే వ్యక్తిగా వివరించారు. అంటే 76 ఏళ్ల వయసులో కనిపిస్తున్న చురుకుదనం కోసం ఆయన ఇప్పుడు కొత్తగా ఫిట్‌నెస్ కార్యక్రమాన్ని మొదలుపెట్టలేదు. శరీరాన్ని క్రమశిక్షణలో ఉంచుకోవడం ఆయన జీవితంలో చాలాకాలంగా ఉన్న అలవాటు.

యోగా.. శరీరానికే కాదు, మనసుకూ

చంద్రబాబు జీవనశైలిలో యోగాకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. 2015 నుంచే ఆయన యోగా ప్రాధాన్యంపై మాట్లాడుతున్నారు. 2018లో అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవ కార్యక్రమంలో విద్యార్థులతో కలిసి ఆసనాలు కూడా వేశారు. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లోనూ యోగా, ధ్యానం, నడక, శారీరక వ్యాయామాన్ని ప్రజల రోజువారీ జీవితంలో భాగం చేయాలని ఆయన చెబుతున్నారు.

2025, 2026లో యోగా కార్యక్రమాల్లో ఆయన చేసిన ప్రసంగాలను చూస్తే యోగాను కేవలం శారీరక వ్యాయామంగా కాకుండా శరీరం-మనసు సమతుల్యతకు ఉపయోగపడే సాధనగా చూస్తున్నారని తెలుస్తుంది. ఇక్కడే చంద్రబాబు జీవనశైలిలో మరో ఆసక్తికరమైన కోణం బయటపడుతుంది. ఆయనకు ఫిట్‌నెస్ అంటే కేవలం శరీరాన్ని ఫిట్‌గా ఉంచుకోవడం కాదు. ఒత్తిడిని తట్టుకునే మానసిక సామర్థ్యాన్ని కూడా పెంచుకోవడం.

చంద్రబాబు ఆహారపు అలవాట్లు

ఇదే ప్రశ్నకు కాలానుగుణంగా వచ్చిన సమాధానాలు కొంచెం మారాయి. 2004 నాటి కథనాల్లో ఆయన ఉదయం వ్యాయామం తర్వాత ఇడ్లీ వంటి సాధారణ అల్పాహారం తీసుకునేవారని ప్రస్తావన ఉంది.

2002లో వచ్చిన కథనం ప్రకారం ఆయన ఆహారంపై న్యూట్రిషన్ నిపుణుల సలహాలు తీసుకునేవారని, రాత్రి భోజనంలో ఫ్రూట్ ప్లాటర్ వంటి తేలికపాటి ఆహారం తీసుకునే అలవాటు ఉందని చెబుతోంది.

దీన్ని బట్టి ఒక విషయం అర్థమవుతుంది. చంద్రబాబు డైట్ ఎప్పుడూ ఒకే మెనూ కాదు. వయసు, ఆరోగ్య అవసరాలు, పని తీరు మారేకొద్దీ ఆయన ఆహారపు విధానంలోనూ మార్పులు వచ్చాయి.

చంద్రబాబు ఆహారంలో మితాహారం, ఆరోగ్యకరమైన ఆహారానికి ప్రాధాన్యత కనిపిస్తుంది. సాధారణంగా ఉదయం పూట పండ్లు, రాగిజావ వంటి పోషకాహారంతో పాటు ఆరోగ్యకరమైన ద్రవ పదార్థాలను తీసుకుంటారని చెబుతారు.

మధ్యాహ్నం, రాత్రి భోజనాల్లో అన్నం పరిమాణాన్ని బాగా తగ్గించి, పప్పులు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, చపాతీలు వంటి తేలికపాటి ఆహారానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తారు.

అలాగే నూనె ఎక్కువగా ఉండే పదార్థాలు, జంక్‌ఫుడ్‌కు దూరంగా ఉండటం, ఆహారంలో పరిమితులు పాటించడం ఆయన డైట్‌లో ముఖ్యమైన భాగంగా కనిపిస్తుంది. శరీరంలో నీటి శాతం తగ్గకుండా ఉండేందుకు నీరు, కొబ్బరి నీళ్ల వంటి ద్రవాలను తీసుకుంటూ హైడ్రేషన్‌పై కూడా శ్రద్ధ పెడతారు.

మొత్తంగా చూస్తే.. రుచికంటే ఆరోగ్యానికి, పరిమాణం కంటే పోషక విలువలకు చంద్రబాబు ఆహారంలో ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది.

బతకడానికి తింటాను.. తినడానికి బతకను

చంద్రబాబు ఆహారంపై గతంలో చేసిన వ్యాఖ్యల్లో ఎక్కువగా గుర్తుండిపోయేది ఆయన ఆహారం పట్ల ఉన్న దృక్పథం. ఆహారం రుచికోసం మాత్రమే కాకుండా శరీరానికి అవసరమైన ఇంధనంగా చూడాలనే భావనను ఆయన వ్యక్తం చేశారు. 2023లో ఓ పత్రికలో వచ్చిన కథనం ప్రకారం, “బతకడానికి మాత్రమే ఆహారం తీసుకుంటాను, తినడం కోసం బతకను” అనే భావనను ఆయన వెల్లడించారు.

ఈ మాటను ఆయన ఫుడ్ హ్యాబిట్స్‌కు వర్తింపజేస్తే అసలు విషయం బయటపడుతుంది. ఆయనకు ఆహారం అంటే కడుపు నిండడం కాదు. శరీరం పని చేయడానికి అవసరమైన శక్తి అందించడం. ఇప్పుడు ప్రోటీన్‌పై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నారు. ఇటీవలి కాలంలో చంద్రబాబు ఆహారపు అలవాట్లలో మరో మార్పు గురించి స్వయంగా మాట్లాడారు.

2025–26లో వచ్చిన టీవీ కథనాల ప్రకారం ఆయన అన్నం తగ్గించి ప్రోటీన్‌కు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నట్లు చెప్పారు. చేపలు, గుడ్లు, చికెన్ వంటి ప్రోటీన్ ఆహారాల గురించి ఆయన ప్రస్తావించారు.

2026లో TV9 కథనం ఆయన “నో రైస్.. మోర్ ఫిష్” తరహా ఆహార విధానాన్ని అనుసరిస్తున్నట్లు ఆయన వ్యాఖ్యలను ఆధారంగా చేసుకుని వివరించింది. అయితే దీనిని ప్రతి ఒక్కరూ అనుసరించాల్సిన డైట్‌గా చూడకూడదు. ఇది చంద్రబాబు వ్యక్తిగత ఆహారపు అలవాటుగా మాత్రమే చూడాలి.

అన్నం పూర్తిగా మానేశారా?

ఇక్కడ ఒక ఆసక్తికరమైన అంశం ఉంది. చంద్రబాబు ఆహారం గురించి సోషల్ మీడియాలో కొన్నిసార్లు “అన్నం పూర్తిగా మానేశారు” అనే ప్రచారం కనిపిస్తుంది. కానీ అందుబాటులో ఉన్న వివిధ కాలాల కథనాలను కలిపి చూస్తే అంత కచ్చితంగా చెప్పడం కష్టం.

ఆయన అన్నం, కార్బోహైడ్రేట్ల పరిమాణాన్ని తగ్గించి, ప్రోటీన్, కూరగాయలకు ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారని ఆయన స్వయంగా చెప్పిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. అందువల్ల “అన్నం అసలు తినరు” అని చెప్పడం కంటే “అన్నం తగ్గించి ప్రోటీన్ వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు” అనడం వాస్తవానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.

ఉప్పు.. నూనె.. చక్కెర విషయంలోనూ నియంత్రణ..

చంద్రబాబు తన వ్యక్తిగత ఆరోగ్యంపై మాత్రమే కాకుండా ప్రజల ఆహారపు అలవాట్లపై కూడా తరచూ మాట్లాడుతున్నారు. 2025లో ఆరోగ్యంపై జరిగిన సమీక్షలో కుటుంబాల్లో ఉప్పు, నూనె, చక్కెర వినియోగాన్ని తగ్గించాలని ఆయన సూచించారు. రోజుకు కనీసం 30 నిమిషాలు నడవడం, యోగా, ధ్యానం చేయడం వంటి అలవాట్లను కూడా ప్రోత్సహించారు. ఇది చంద్రబాబు వ్యక్తిగత లైఫ్‌స్టైల్‌తో కూడా కలుస్తుంది. తన వ్యక్తిగత ఆరోగ్య క్రమశిక్షణను ప్రజారోగ్య సందేశంగా మార్చే ప్రయత్నం ఆయన ప్రసంగాల్లో కనిపిస్తుంది.

మిల్లెట్స్.. అన్‌పాలిష్డ్ రైస్

చంద్రబాబు ఆహారం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు వ్యక్తిగత డైట్ దగ్గరే ఆగిపోరు. మిల్లెట్స్, అన్‌పాలిష్డ్ రైస్ వంటి ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాన్ని ప్రోత్సహించాల్సిన అవసరం గురించి కూడా ఆయన మాట్లాడారు.

2025లో పిల్లలకు చిన్న వయసు నుంచే ఆహారపు అలవాట్లపై అవగాహన కల్పించేందుకు పాఠశాల స్థాయిలో ఆహారంపై విద్య అవసరమని కూడా ఆయన సూచించారు. ఇక్కడ ఆయన ఆలోచనను మరో కోణంలో చూడొచ్చు. ఆరోగ్యం ఆసుపత్రిలో మొదలయ్యేది కాదు. ఇంటి వంటగదిలోనే మొదలవుతుంది అనే భావన ఆయన ఆరోగ్య ప్రసంగాల్లో పదేపదే కనిపిస్తుంది.

భోజనం కంటే బిజీ షెడ్యూల్ ఎక్కువ

చంద్రబాబు జీవనశైలిలో మరో కీలక అంశం ఆయన పని తీరు. తెల్లవారుజామున ప్రారంభమయ్యే రోజు.. అధికారులతో సమావేశాలు, శాఖల సమీక్షలు, వీడియో కాన్ఫరెన్సులు, ప్రజా ప్రతినిధులతో చర్చలు, పర్యటనలు, బహిరంగ సభలు, పార్టీ కార్యక్రమాలు ఇలా రాత్రి వరకు కొనసాగే అధికారిక వ్యవహారాలు ఉంటాయి. ఇలాంటి షెడ్యూల్ మధ్య ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవడం సులభం కాదు.

అందుకే ఆయన లైఫ్‌స్టైల్‌లో “సమయ నిర్వహణ” కూడా ఫిట్‌నెస్‌లో ఒక భాగంగా కనిపిస్తుంది.

చంద్రబాబు ఫిట్‌నెస్‌లో అసలు ప్రత్యేకత ఇదే

చంద్రబాబు గురించి “యోగా చేస్తారు”, “డైట్ పాటిస్తారు”, “ప్రోటీన్ తీసుకుంటారు”, “ఉదయం లేస్తారు” అని ఒక్కొక్కటిగా చెప్పడం సులభం. కానీ ఈ అంశాలన్నింటినీ కలిపి చూస్తే ఒక పెద్ద చిత్రం కనిపిస్తుంది. ఆయన జీవనశైలి ఒక డైట్ ప్లాన్ కాదు. ఒక డిసిప్లిన్ ప్లాన్.

ఆహారంలో మితి. క్రమం తప్పని వ్యాయామం. యోగా. ధ్యానంలో స్థిరత్వం. పనిలో సమయపాలన. ఆరోగ్యంపై నిరంతర శ్రద్ధ. ఇవన్నీ కలిసే ఆయన లైఫ్‌స్టైల్‌ను రూపొందిస్తున్నాయి.

20 ఏళ్ల కథనాలను కలిపి చూస్తే..

చంద్రబాబు జీవనశైలి గురించి 2002, 2004లో వచ్చిన కథనాల నుంచి 2025–26లో వచ్చిన టీవీ కథనాల వరకు పరిశీలిస్తే ఒక ఆసక్తికరమైన విషయం కనిపిస్తుంది.

ఇరవై ఏళ్ల క్రితమూ యోగా, వ్యాయామం, ఆహార నియంత్రణ ఉన్నాయి. ఇప్పటికీ యోగా, వ్యాయామం, ఆహార నియంత్రణే ఉన్నాయి. మారింది మాత్రం ఆహారపు ప్రాధాన్యత.

పాత రోజుల్లో సింపుల్ అల్పాహారం, తేలికపాటి భోజనం గురించి కథనాలు కనిపిస్తే.. ఇటీవలి కాలంలో ప్రోటీన్, చేపలు, గుడ్లు, కూరగాయలు, తక్కువ కార్బోహైడ్రేట్ల గురించి ఎక్కువగా మాట్లాడుతున్నారు.

అంటే అలవాటు మారలేదు. అలవాటుకు సంబంధించిన విధానం మారింది.

మరి ఆయన 76 ఏళ్ల వయసులోనూ ఇంత యాక్టివ్‌గా ఉండటానికి ఇదే కారణమా?

అలా ఖచ్చితంగా చెప్పడానికి వైద్యపరమైన ఆధారాలు లేవు. ఒక వ్యక్తి ఆరోగ్యాన్ని వయసు, జన్యుపరమైన అంశాలు, వైద్యపరమైన సంరక్షణ, నిద్ర, ఒత్తిడి, శారీరక పరిస్థితులు తదితర అనేక అంశాలు ప్రభావితం చేస్తాయి. కానీ ఆయన బహిరంగంగా చెప్పిన, కుటుంబ సభ్యులు వెల్లడించిన, వివిధ మీడియా కథనాల్లో కనిపించే అలవాట్లను కలిపి చూస్తే ఒక విషయం మాత్రం చెప్పొచ్చు. చంద్రబాబు ఆరోగ్యాన్ని ఒక సందర్భోచిత కార్యక్రమంగా కాకుండా.. రోజువారీ క్రమశిక్షణగా చూస్తున్నారు. అదే ఆయన జీవనశైలిలోని అసలు ప్రత్యేకత.

క్రమశిక్షణ..

చంద్రబాబు లైఫ్‌స్టైల్‌ను ఒక్క వాక్యంలో చెప్పాలంటే. మితాహారం.. క్రమశిక్షణ.. నిరంతర శ్రమ. ఆహారాన్ని ఆయన రుచిగా కాకుండా ఇంధనంగా చూస్తారు. వ్యాయామాన్ని శ్రమగా కాకుండా క్రమశిక్షణగా చూస్తారు. సమయాన్ని ఖాళీగా కాకుండా ఒక వనరుగా చూస్తారు. ఇదే ఆయన లైఫ్‌స్టైల్‌కు సరైన నిర్వచనం కావచ్చు.