ఒక ఉపాధ్యాయుడు.. ఐదు తరగతులు.. ఒకే గది: మీ పిల్లలకు పాఠాలు చెబుతున్నదెవరు? 

ఒక చిన్న గ్రామీణ పాఠశాలలో.. ఒకే గదిలో కూర్చున్న నలుగురు వేర్వేరు సమూహాల పిల్లల మధ్య ఒక ఉపాధ్యాయుడు తిరుగుతుంటాడు. ఒక గుంపునకు చదవడం నేర్పిస్తుంటే, మరొక గుంపు పలకపై నిశ్శబ్దంగా అంకెలు ప్రాక్టీస్ చేస్తుంటుంది.. మూడో గుంపు తన వంతు కోసం ఎదురుచూస్తుంటుంది. ఇది ఏదో ఒక కష్టమైన రోజు ఏర్పాటైన ప్రత్యేక పరిస్థితి కాదు. అక్కడ ప్రతిరోజూ బడి జరిగే తీరు ఇదే. ఎందుకంటే ఆ పాఠశాలలో ఉన్న అన్ని తరగతులకు కలిపి ఒక్కరే ఉపాధ్యాయుడు ఉంటారు. ప్రభుత్వ తాజా పాఠశాల గణాంకాలైన UDISE+ నివేదిక ప్రకారం.. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం 1,04,125 సింగిల్-టీచర్ పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఇవి దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 33.7 లక్షల మంది విద్యార్థులకు సేవలందిస్తున్నాయి. ఈ సంఖ్య గత సంవత్సరంతో పోలిస్తే సుమారు 6 శాతం తగ్గడం కొంత ఊరటనిచ్చే విషయమైనప్పటికీ.. లక్షలాది మంది పిల్లలు ఇప్పటికీ ఒకే ఉపాధ్యాయుడి ఆధ్వర్యంలో నడిచే బడులకు వెళ్తున్నారు.

జాతీయ సగటు వెనుక దాగి ఉన్న వాస్తవాలు:

దేశవ్యాప్తంగా ప్రాథమిక స్థాయిలో విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి (PTR) సగటున ప్రతి 26 మంది విద్యార్థులకు ఒక ఉపాధ్యాయుడు అనే విధంగా ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాలలో ఇది 25:1 నుండి 24:1కి మెరుగుపడింది. అయితే, దేశంలోని అత్యంత ధనిక, పేద కుటుంబాల ఆదాయాల మధ్య వ్యత్యాసాన్ని జాతీయ సగటు దాచిపెట్టినట్లే.. ఈ సగటు గణాంకాలు కూడా క్షేత్రస్థాయిలోని అసలైన వ్యత్యాసాలను కప్పిపుచ్చుతున్నాయి.

భారీగా ఖాళీగా ఉన్న పోస్టులు: 18 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు విద్యాశాఖకు సమర్పించిన సమాచారం ప్రకారం.. దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో ప్రస్తుతం 3,57,862 ఉపాధ్యాయ పోస్టులు ఖాళీగా ఉన్నాయి.

ప్రాథమిక స్థాయిలోనే అత్యధిక కొరత: ఇందులో దాదాపు 2,97,050 ఖాళీలు ప్రాథమిక స్థాయిలోనే ఉన్నాయి. సరిగ్గా విద్యార్థులకు పునాది నైపుణ్యాలు రావాల్సిన దశలోనే ఉపాధ్యాయులు లేకపోవడం తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. ఒక్క ఉత్తరప్రదేశ్‌లోనే సుమారు 1,93,862 ఖాళీలు ఉండగా.. మధ్యప్రదేశ్, కర్ణాటక, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాల్లోనూ పదుల వేల సంఖ్యలో ఖాళీలు ఉన్నాయి.

రాష్ట్రాల వారీగా భిన్నమైన పరిస్థితులు:

ఈ సమస్యను పరిష్కరించడంలో కొన్ని రాష్ట్రాలు ఆదర్శంగా నిలుస్తుండగా, మరికొన్ని వెనుకడుగు వేస్తున్నాయి:

బీహార్ అద్భుత ప్రగతి: విద్యారంగంలో సవాళ్లు ఎదుర్కొన్న బీహార్ రాష్ట్రం.. ఉపాధ్యాయుల నియామకాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించి, సింగిల్-టీచర్ పాఠశాలల సంఖ్యను కేవలం ఒక్క సంవత్సరంలో 17,359 నుండి 1,865కి (89 శాతం తగ్గుదల) తగ్గించుకుంది.

మరికొన్ని ప్రాంతాల్లో పెరుగుదల: జార్ఖండ్‌లో సింగిల్-టీచర్ పాఠశాలల సంఖ్య దాదాపు ఐదు రెట్లు పెరగగా, పశ్చిమ బెంగాలలో దాదాపు మూడు రెట్లు పెరిగింది. ఇది కేవలం వాస్తవ మార్పులను మాత్రమే కాకుండా, డేటా రిపోర్టింగ్ విధానాల్లోని మార్పులను కూడా సూచిస్తోందని పరిశోధకులు పేర్కొంటున్నారు.

ఉపాధ్యాయుడు లేకపోతే పిల్లలపై పడే ప్రభావం ఏమిటి?

సంఖ్యలను పక్కన పెడితే.. ఒక ఉపాధ్యాయుడు ఐదు తరగతులను ఏకకాలంలో నిర్వహించడం వల్ల పిల్లలకు వ్యక్తిగత శ్రద్ధ కరవవుతుంది. బలహీనంగా ఉన్న విద్యార్థులను గుర్తించి ప్రత్యేకంగా చదివించడం ఒక్కరి వల్ల సాధ్యం కాదు. తీసివేతలు చేయడం రాకపోయినా, కొత్త పదాలు పలకడంలో ఇబ్బంది పడుతున్నా.. ఎంత అంకితభావం ఉన్నవారైనా ఒకే ఉపాధ్యాయుడు అందరికీ ఒకే సమయంలో సహాయం చేయలేరు.

పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల నమోదు శాతాన్ని పెంచడం దశాబ్దాల పాటు మన తొలి ప్రాధాన్యతగా ఉంది. అయితే, ప్రతి గదికి సరిపడా ఉపాధ్యాయులను కేటాయించడం అనేది దేశ విద్యా విధానం తలపడాల్సిన తదుపరి కఠినమైన సత్యం.

తల్లిదండ్రులుగా, పౌరులుగా మనం అడగాల్సిన ప్రశ్న: మీ సొంత జిల్లాల్లోని పాఠశాలల్లో ఎన్ని ఉపాధ్యాయ పోస్టులు మంజూరయ్యాయి? వాటిలో ఎన్ని ఖాళీగా ఉన్నాయి? ఈ వివరాలే మీ పిల్లల చదువు ఏ స్థాయిలో ఉందనేదానిపై స్పష్టతనిస్తాయి!