ఖమేనీ హత్యకు డోనాల్డ్ ట్రంప్ అత్యంత కఠినమైన చట్టాన్ని ఉల్లంఘించారా..? రుజువైతే శిక్ష తప్పదా..?

ఫిబ్రవరి 28న అమెరికా – ఇజ్రాయెల్ సంయుక్త ఆపరేషన్‌లో భాగంగా ఇరాన్‌పై సైనిక దాడిని ప్రారంభించాయి. ఈ దాడిలో ఇరాన్ సుప్రీం నాయకుడు ఆయతుల్లా అలీ ఖమేనీ మరణించారు. ఈ సంఘటన సైనికపరంగానే కాకుండా చట్టపరంగా.. రాజ్యాంగపరంగా కూడా ఒక ప్రధాన సమస్యగా మారింది. ఈ యుద్ధానికి అమెరికా కాంగ్రెస్ లేదా ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి అనుమతి ఇవ్వలేదని విమర్శకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

1970లలో, చర్చి కమిటీ దర్యాప్తులో CIA శీతల యుద్ధ సమయంలో కొంతమంది విదేశీ నాయకులను హత్య చేయడానికి కుట్రలు పన్నిందని వెల్లడైంది. 1979లో, అప్పటి అధ్యక్షుడు జెరాల్డ్ ఫోర్డ్ ఒక ఉత్తర్వును జారీ చేశారు. దీనిని ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్ 12333గా పిలుస్తారు. ఈ నేపథ్యంలోనే ఏ US ఏజెన్సీ కూడా విదేశీ నాయకుడిని హత్య చేయదని, అలాంటి కుట్రలో పాల్గొనదని స్పష్టంగా పేర్కొంది. అయితే, అది హత్యకు స్పష్టమైన నిర్వచనాన్ని వెల్లడించలేదు.

ఖమేనీ హత్య ఆదేశాల ఉల్లంఘననా?

న్యూయార్క్ టైమ్స్ కథనం ప్రకారం, ఖమేనీ హత్య ఈ ఆదేశాలను ఉల్లంఘించి ఉండవచ్చు. ఖమేనీ కదలికలను CIA పర్యవేక్షిస్తోందని, అతని స్థానాన్ని ఇజ్రాయెల్‌కు అందించిందని కథనంలో పేర్కొంది. ఆ సమాచారం ఆధారంగా ఇజ్రాయెల్ దాడి చేసింది. ఇది నిజమైతే, దాడికి సహాయం చేసినందుకు అమెరికా కూడా చట్టబద్ధంగా బాధ్యత వహించాల్సి ఉంటుంది.

ఖమేనీ హోదా గురించి చట్టపరమైన ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. అతను సైనిక యూనిఫాంలో లేడు, అంటే సాంకేతికంగా అతను ఒక పౌరుడు. అయితే, అతను ఇరాన్ సాయుధ దళాలకు సుప్రీం కమాండర్ కూడా, అధ్యక్షుడు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో సైన్యానికి కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ అయినట్లే..! యుద్ధ సమయంలో సైనిక కమాండర్‌ను లక్ష్యంగా చేసుకోవడం అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం చట్టబద్ధమైనదిగా పరిగణిస్తారు. అయితే, ఇక్కడ సమస్య ఏమిటంటే ఖమేనీని చంపిన దాడి యుద్ధానికి నాంది, అంటే ఆ సమయంలో అధికారిక యుద్ధం జరగలేదు. శాంతి సమయంలో ఒక విదేశీ నాయకుడిని హత్య చేయడం అంతర్జాతీయ చట్టం ప్రకారం చట్టవిరుద్ధం. ఆ దేశ నాయకుడు వెంటనే దాడి చేయబోతున్నట్లయితే తప్ప దాడికి తెగబడకూడదని చట్టాలు చెబుతున్నాయంటున్నా రాజకీయ విశ్లేషకులు.

డోనాల్డ్ ట్రంప్ వాదన ఏమిటి?

అమెరికా దళాలను, స్థావరాలను రక్షించడానికి కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ హోదాలో తాను వ్యవహరించానని ట్రంప్ అన్నారు. ఇరాన్ అణ్వాయుధాలు, దీర్ఘ శ్రేణి క్షిపణులను అభివృద్ధి చేస్తోందని, ఇది అమెరికా, మధ్యప్రాచ్యానికి ముప్పుగా పరిణమిస్తోందని ఆయన అన్నారు. ఇరాన్ హెచ్చరికలను కూడా పట్టించుకోలేదని ఆయన అన్నారు. ఇదిలావుంటే, ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్ ప్రకారం, ఏ దేశం కూడా ఆత్మరక్షణ కోసం లేదా భద్రతా మండలి అనుమతితో తప్ప మరొక దేశ భూభాగంపై బలప్రయోగం చేయకూడదు. అసలు దాడి ఐక్యరాజ్యసమితి చార్టర్‌ను ఉల్లంఘించినట్లయితే, దాని కింద జరిగిన హత్య కూడా చట్టవిరుద్ధంగా పరిగణించబడుతుందని న్యాయ నిపుణురాలు రెబెక్కా ఇంగర్ అన్నారు. చట్టవిరుద్ధమైన యుద్ధాన్ని ప్రారంభించి, తరువాత దానిని సమర్థించే హక్కు ఏ దేశానికీ లేదని ఆమె స్పష్టం చేశారు.

ట్రంప్ బలహీనపడుతున్నారా..?

ఇరాన్ మాజీ అధ్యక్షుడు మహమూద్ అహ్మదీనేజాద్ కూడా దాడిలో మరణించారు. ఆ సమయంలో ఆయన ఎటువంటి సైనిక పాత్రలో లేకపోవడంతో, ఆయనను లక్ష్యంగా చేసుకోవడానికి చట్టపరమైన ఆధారం మరింత బలహీనమైంది. ట్రంప్ కూడా అమెరికా చట్టం ప్రకారం ప్రశ్నలను ఎదుర్కొంటున్నారు. అమెరికా రాజ్యాంగం ప్రకారం, కాంగ్రెస్‌కు యుద్ధం ప్రకటించే అధికారం ఉంది. అయితే, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత, అనేక మంది అధ్యక్షులు అధికారిక ప్రకటన లేకుండా పరిమిత సైనిక చర్య తీసుకున్నారు.

1973 యుద్ధ అధికారాల చట్టం తరువాత, పెర్షియన్ గల్ఫ్ యుద్ధం, ఇరాక్ యుద్ధం వంటి ప్రధాన యుద్ధాలకు సాధారణంగా అమెరికన్ కాంగ్రెస్ ఆమోదం అవసరం. ఇరాన్‌పై ఈ చర్య ఆ చట్టం తర్వాత అతిపెద్ద ఏకపక్ష సైనిక చర్యగా పరిగణిస్తున్నారు. 2020లో, ట్రంప్ ఇరాక్‌లో వైమానిక దాడిలో ఇరానియన్ జనరల్ ఖాసేం సోలైమానిని కూడా చంపారు. ఆ సమయంలో న్యాయ శాఖ మెమో ఆ చర్యను సమర్థించింది, కానీ అది హత్యకు సంబంధించి స్పష్టత ఇవ్వలేదు. ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్ 12333 ఉల్లంఘన రుజువైతే ఏ శిక్ష విధించబడుతుందనేది ఇప్పుడు ప్రశ్న. సాధారణంగా, ఇటువంటి కేసులలో క్రిమినల్ శిక్ష కంటే ఎక్కువ రాజకీయ, రాజ్యాంగ వివాదం రాజుకునే అవకాశముందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

మరిన్ని అంతర్జాతీయ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..