Telangana: ఎల్ నినో ఎఫెక్ట్.. అడుగంటిపోతున్న భూగర్భ జలాలు

తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ఎల్ నినో ప్రభావం కారణంగా అసాధారణమైన నీటి సంక్షోభం నెలకొంది. ఆశించిన స్థాయిలో వర్షాలు లేకపోవడం, జలాశయాలు నిండకపోవడం వల్ల భూగర్భ జలాలు ఎన్నడూ లేనంతగా అడుగంటిపోతున్నాయి. తాజా నివేదికల ప్రకారం, రాష్ట్ర సగటు భూగర్భ జలమట్టం 7.52 మీటర్ల లోతుకు పడిపోయింది. ఇది గతేడాది సెప్టెంబర్‌తో పోలిస్తే 3.11 మీటర్ల తగ్గుదల, ఇది సమస్య తీవ్రతను స్పష్టం చేస్తోంది.

భూగర్భ జలాల పతనానికి కారణాలు:

ఈ ఏడాది వేసవిలో అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదయ్యాయి. రుతుపవనాలు ఆలస్యం కావడంతో దాదాపు 18 శాతం వర్షపాత లోటు నమోదైంది. సాధారణంగా రుతుపవనాల సమయంలో వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకి భూగర్భ జలాలను రీఛార్జ్ చేస్తుంది. కానీ ఈ ఏడాది అటువంటి అవకాశం చాలా తక్కువ. దీనికి తోడు, పట్టణాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో విపరీతంగా బోర్లు వేయడం, నీటిని విచ్చలవిడిగా వినియోగించడం భూగర్భ జలాల పతనానికి ప్రధాన కారణాలు. ఒకప్పుడు 300-500 అడుగుల లోతులో నీరు లభించేది. ప్రస్తుతం గచ్చిబౌలి, మాదాపూర్ వంటి ప్రాంతాల్లో 2000 అడుగుల లోతులో కూడా నీరు దొరకడం లేదు. భూగర్భ జలవనరుల శాఖ నిబంధనల ప్రకారం గరిష్టంగా 120 నుంచి 150 అడుగుల లోతు వరకు మాత్రమే బోర్లు వేయాలి.

రాష్ట్రంలో జిల్లాల వారీగా పరిస్థితి:

భూగర్భ జలవనరుల శాఖ 33 జిల్లాల్లోని 1,771 పీజోమీటర్ల ద్వారా నీటిమట్టాలను అధ్యయనం చేస్తోంది. ఆ నివేదిక ప్రకారం, 7 జిల్లాల్లో సగటు భూగర్భ జలమట్టం 10 నుంచి 15 మీటర్లకు, 19 జిల్లాల్లో 5 నుంచి 10 మీటర్లకు, మిగతా 7 జిల్లాల్లో 5 మీటర్ల కంటే తక్కువకు పడిపోయింది. వికారాబాద్ జిల్లాలో అత్యధికంగా 11.96 మీటర్లకు నీటిమట్టాలు పడిపోయాయి, గతేడాది కాలంలో అక్కడ 6.17 మీటర్ల మేర నీటిమట్టాలు తగ్గాయి. హైదరాబాద్, మేడ్చల్, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి, యాదాద్రి భువనగిరి వంటి జిల్లాల్లో కూడా భూగర్భ జలాలు 10 మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుకు పడిపోయాయి. అత్యంత తక్కువ లోతులో (3.50 మీటర్లు) ఖమ్మం జిల్లా ఉంది.

ప్రమాదకర పరిణామాలు:

ఈ సంక్షోభం తాగు, సాగునీటి కష్టాలను తీవ్రతరం చేస్తోంది. ఇప్పటికే పలుచోట్ల వరిపొలాలు ఎండిపోయి, పశువులకు మేతగా మారాయి. నల్గొండ, సూర్యాపేట, యాదాద్రి భువనగిరి, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి, మెదక్ జిల్లాల్లో అనేక ఎకరాల పంట ఎండిపోయింది. భూగర్భ జలమట్టాలు తగ్గితే వ్యవసాయంతో పాటు పరిశ్రమలపైనా తీవ్ర ప్రభావం పడుతుంది, వేలాది మంది ఉపాధిని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది. 2027 మే నెలాఖరు వరకు తాగునీటికి తీవ్ర సమస్యలు ఎదురవుతాయని జలవనరుల నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ముందుకు తీసుకోవాల్సిన చర్యలు:

ఈ విపత్కర పరిస్థితి నుంచి బయటపడటానికి ప్రభుత్వాలు, ప్రజలు సమన్వయంతో కృషి చేయాలి. వర్షపు నీటి సంరక్షణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. గ్రామాల్లో చెరువులు, కుంటలను లోతు చేసి వాటిని పునరుద్ధరించాలి. చిన్న చిన్న చెక్ డ్యామ్‌లు, ఫార్మ్ పాండ్‌లు, కాంటూర్ బండ్స్ వంటి నిర్మాణాలు చేపట్టాలి. ప్రతి నీటి బొట్టును వొడిసిపట్టుకోవాలి. అపార్ట్‌మెంట్లు, కాలనీల్లో రెయిన్‌వాటర్ హార్వెస్టింగ్ పిట్‌ల ఏర్పాటు తప్పనిసరి చేయాలి. ప్రజలు నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవడం, విచ్చలవిడిగా బోర్లు వేయడాన్ని నిలిపివేయడం, నీటి వృథాను తగ్గించడం ద్వారా మాత్రమే ఈ సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోగలం.