నదీ తీరంలోనే అంత్యక్రియలు ఎందుకు చేస్తారు? హిందూ సంప్రదాయంలో అసలు కారణం ఇదే!
Hindu Funeral Rituals Telugu: హిందూ సంప్రదాయంలో నదీ తీరంలో అంత్యక్రియలు నిర్వహించడానికి ప్రత్యేకమైన మతపరమైన ప్రాధాన్యత ఉంది. మానవ శరీరం పంచభూతాలతో ఏర్పడిందనే విశ్వాసం నుంచి పవిత్ర నదిలో అస్థికల నిమజ్జనం వరకు ఈ ఆచారం వెనుక ఉన్న కారణాలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
Updated on: Oct 08, 2026 | 3:18 PM
Hindu Funeral Rituals Telugu: హిందూ ధర్మంలో మనిషి పుట్టుక నుంచి మరణం వరకు నిర్వహించే వివిధ ఆచారాలను షోడశ సంస్కారాలు లేదా 16 సంస్కారాలు అని పిలుస్తారు. వీటిలో అంత్యేష్టి సంస్కారం జీవితానికి సంబంధించిన చివరి సంస్కారంగా భావిస్తారు. మరణానంతరం మృతదేహాన్ని దహనం చేయడం, అనంతరం అస్థికలను పవిత్ర నదిలో నిమజ్జనం చేయడం వంటి ఆచారాలకు హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంది. ముఖ్యంగా వారణాసి, హరిద్వార్, ప్రయాగ్‌రాజ్ వంటి పుణ్యక్షేత్రాల్లో నదీ తీరాలకు సమీపంలో ఉన్న ఘాట్‌లు శతాబ్దాలుగా అంత్యక్రియలతో ముడిపడి ఉన్నాయి. అయితే నదులకు, అంత్యక్రియలకు ఇంత దగ్గరి సంబంధం ఎందుకు ఏర్పడింది?
పంచభూతాల్లో శరీరం విలీనం
హిందూ తత్వశాస్త్రం ప్రకారం మానవ శరీరం భూమి, నీరు, అగ్ని, వాయువు, ఆకాశం అనే పంచభూతాలతో ఏర్పడింది. మరణం అనంతరం శరీరం తిరిగి ఈ ప్రకృతి మూలకాలలోనే కలిసిపోతుందని విశ్వసిస్తారు. దహన సంస్కారంలో అగ్ని ద్వారా శరీరాన్ని ప్రకృతికి తిరిగి అప్పగించే ప్రక్రియ జరుగుతుంది. ఈ భావనతోనే దహన సంస్కారాలకు నదీ తీరాలు కూడా అనుసంధానమయ్యాయి. నీరు పవిత్రత, శుద్ధి, జీవన ప్రవాహానికి ప్రతీకగా భావించడంతో పవిత్ర నదులకు మతపరమైన ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది.
పవిత్ర నదీ తీరంలో దహనం ఎందుకు?
హిందూ విశ్వాసాల్లో గంగా, యమునా, సరస్వతి వంటి నదులకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ముఖ్యంగా గంగానదిని పాపాలను హరించి మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పవిత్ర నదిగా భక్తులు విశ్వసిస్తారు. అందుకే మరణించిన వ్యక్తి దహన సంస్కారాలను పవిత్ర నదీ తీరంలో నిర్వహించడం, అనంతరం అస్థికలను నదిలో నిమజ్జనం చేయడం ద్వారా ఆత్మకు శాంతి, విముక్తి కలగాలని ప్రార్థించే సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది.
నది దగ్గరే అంత్యక్రియలు చేయాలా?
అయితే నదీ తీరంలోనే అంత్యక్రియలు నిర్వహించాలి, లేకపోతే సంస్కారం అసంపూర్ణమవుతుంది అనే సాధారణ, తప్పనిసరి మత నియమం లేదని సంప్రదాయ వివరణలు సూచిస్తున్నాయి. అందుబాటులో ఉన్న ప్రదేశంలో శాస్త్రోక్తంగా అంత్యక్రియలు నిర్వహించడం సాధ్యమే. పవిత్ర నదీ తీరంలో దహనం చేయడం మతపరంగా విశిష్టమైనదిగా భావించినప్పటికీ, ప్రతి కుటుంబానికి అది సాధ్యపడకపోవచ్చు.
అస్థిక నిమజ్జనానికి ప్రసిద్ధ పుణ్యక్షేత్రాలు
దహన సంస్కారాలు జరిగిన తర్వాత అస్థికలను పవిత్ర నదిలో నిమజ్జనం చేయడం హిందూ సంప్రదాయంలో ప్రాచీన ఆచారంగా ఉంది. హరిద్వార్‌లోని హర్ కీ పౌరీ, వారణాసిలోని గంగా ఘాట్‌లు, ప్రయాగ్‌రాజ్‌లోని త్రివేణి సంగమం వంటి ప్రాంతాలకు ఈ విషయంలో ప్రత్యేక మతపరమైన ప్రాధాన్యత ఉంది. వారణాసిలోని మణికర్ణిక ఘాట్, హరిశ్చంద్ర ఘాట్ కూడా అంత్యక్రియలతో చారిత్రకంగా ముడిపడి ఉన్నాయి.
అందువల్ల నదీ తీరంలో అంత్యక్రియలు నిర్వహించే సంప్రదాయం కేవలం ఒక ఆచారం మాత్రమే కాకుండా, మానవ శరీరం ప్రకృతిలోకి తిరిగి విలీనం కావడం, పవిత్ర జలాలతో శుద్ధి, మరణించిన వారి ఆత్మకు శాంతి, మోక్షాన్ని కోరడం వంటి హిందూ తాత్విక భావనలతో ముడిపడి ఉందని చెప్పవచ్చు.
(Disclaimer: ఈ కథనంలోని అంశాలు హిందూ మత విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాలు, ఆధ్యాత్మిక భావనల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి. వీటిని శాస్త్రీయ వాస్తవాలుగా కాకుండా మతపరమైన విశ్వాసాలుగా పరిగణించాలి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునేముందు సంబంధిత నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)
