Ontimitta Mystery: ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం లేని ఏకైక రామాలయం.. ఒంటిమిట్ట అసలు కథ ఇది..
శ్రీరాముడు ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ హనుమంతుడు ఉంటాడన్నది జగమెరిగిన సత్యం. కానీ, కడప జిల్లాలోని ఒంటిమిట్ట కోదండరామ స్వామి ఆలయంలో మాత్రం సీతారామలక్ష్మణులు ఉన్నా, వారి పక్కన ఆంజనేయుడు కనిపించడు. దేశంలో మరెక్కడా లేని విధంగా ఈ వింత ఇక్కడ ఎందుకు ఉంది? దీని వెనుక ఉన్న పురాణ గాథలు ఏమిటి? అన్నది ప్రతి ఒక్కరినీ ఆశ్చర్యపరిచే అంశం.
Updated on: Mar 31, 2026 | 8:33 PM
ఒంటిమిట్ట కేవలం ఒక గుడి మాత్రమే కాదు, అది ఒక శిల్పకళా ప్రదర్శనశాల. విజయనగర చక్రవర్తుల కాలంలో నిర్మితమైన ఈ ఆలయం ‘ఏకశిలా నగరం’గా పిలవబడుతోంది. ఇక్కడ ఒకే శిలపై సీత, రామ, లక్ష్మణుల విగ్రహాలు చెక్కబడి ఉండటం విశేషం. అయితే, రామాయణ మహాకావ్యంలో కీలకమైన హనుమంతుడి పాత్ర ఇక్కడ ఎందుకు లోపించిందో తెలుసుకోవాలంటే మనం త్రేతాయుగపు కాల గమనంలోకి వెళ్లాల్సిందే.
1. కిష్కింధకు ముందు కథ:
పురాణాల ప్రకారం, శ్రీరాముడు అరణ్యవాసంలో ఉన్నప్పుడు సీతమ్మను వెతుకుతూ దక్షిణాపథానికి వచ్చిన సమయం అది. ఇంకా ఆయనకు హనుమంతుడితో పరిచయం ఏర్పడలేదు. అంటే, రామాయణంలోని ‘కిష్కింధ కాండ’ కంటే ముందు జరిగిన ఘట్టానికి ఈ ఆలయం ప్రతీక. అందుకే ఇక్కడ కేవలం సీతారామలక్ష్మణులు మాత్రమే కొలువై ఉన్నారు. హనుమంతుడితో స్నేహం కలగకముందు రాముడు ఎలా ఉన్నాడో, ఇక్కడ అలాగే దర్శనమిస్తాడు.
2. ఏకశిలపై ముగ్గురు మూర్తులు:
సాధారణంగా ఆలయాల్లో విగ్రహాలను విడివిడిగా ప్రతిష్ఠిస్తారు. కానీ ఒంటిమిట్టలో సీత, రామ, లక్ష్మణుల విగ్రహాలు ఒకే శిలపై చెక్కబడి ఉంటాయి. అందుకే దీనిని ఏకశిలా క్షేత్రం అంటారు. విగ్రహాల కింద హనుమంతుడు లేకపోవడం అనేది ఈ ఆలయ ప్రాచీనతకు, ఆ ఘట్టం యొక్క విశిష్టతకు నిదర్శనం.
3. భక్త పోతన పరవశం:
మహాకవి బమ్మెర పోతన తన ‘శ్రీమదాంధ్ర భాగవతం’ ఇక్కడే రాసి, స్వామివారికి అంకితం ఇచ్చారని ప్రతీతి. “రామభద్రుని కంటే దైవము లేడని” నమ్మిన పోతన, ఈ క్షేత్రంలోని స్వామివారి అందానికి ముగ్ధుడై తన కావ్యాన్ని ఇక్కడే పూర్తి చేశారు. ఫ్రెంచ్ యాత్రికుడు టావెర్నియర్ సైతం 1652లో ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించి, “భారతదేశంలో ఉన్న అత్యంత సుందరమైన ఆలయాలలో ఇది ఒకటి” అని తన గ్రంథంలో రాశారు.
4. చంద్రుడి కోరిక – వెన్నెల కల్యాణం:
మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, ఇక్కడ శ్రీరామనవమి రోజు కల్యాణం జరగదు. చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి నాడే కల్యాణం జరుగుతుంది. రాముడు జన్మించింది సూర్యవంశంలో కాబట్టి, సూర్యుడు వెలుతురులో కల్యాణం చూడాలని అందరూ భావిస్తారు. కానీ, తన వంశంలో పుట్టిన రాముడి కల్యాణాన్ని తాను కూడా చూడాలని చంద్రుడు కోరగా.. ఆయన కోరిక మేరకు నిండు పౌర్ణమి నాటి వెన్నెల వెలుగుల్లో ఇక్కడ కల్యాణం జరిపిస్తారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.
ఒంటిమిట్ట రామాలయం కేవలం ఒక మతపరమైన క్షేత్రం మాత్రమే కాదు, అది భారతీయ సంస్కృతికి, చరిత్రకు సజీవ సాక్ష్యం. హనుమంతుడు లేని ఈ విలక్షణ రామాలయం, రామాయణంలోని ఒక అరుదైన ఘట్టాన్ని మన కళ్లముందు ఉంచుతుంది. ఈ వేసవిలో వెన్నెల వెలుగుల కల్యాణాన్ని వీక్షించడం ప్రతి ఒక్కరి జీవితంలో ఒక మధుర జ్ఞాపకం.
