సముద్రం శాంతించినా.. మత్స్యకారుడి బతుకు గాడిలో పడేదెప్పుడు..?

సముద్రం మా బతుకు. అదే మా అన్నం పెట్టే తల్లి. కానీ తుఫాన్‌ వస్తోందంటే ఆ సముద్రం దగ్గరికే వెళ్లలేని పరిస్థితి. పడవ ఒడ్డునే ఉండాలి. వలలు మూలన పడాలి. ఇంట్లో పిల్లలకు మాత్రం ఆకలి ఆగదు. రోజూ చేపలు పట్టి అమ్మితేనే మా ఇంట్లో పొయ్యి వెలుగుతుంది. నాలుగు రోజులు వేటకు వెళ్లకపోతే నాలుగు రోజుల ఆదాయం పోయినట్టే. కానీ తుఫాన్‌లోకి వెళ్లి ప్రాణాలు పోగొట్టుకుంటే మా కుటుంబానికి దిక్కెవరు? తీర గ్రామాల్లో ఎందరో మత్స్యకారుల బతుకు కష్టాన్ని ఈ మాటలు చెబుతున్నాయి.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు సుమారు 974 కిలోమీటర్ల సముద్ర తీరం ఉంది. ఇక్కడ సముద్ర మత్స్యకారులే కాదు. పడవలు నడిపేవారు, వలలు కుట్టేవారు, చేపలు అమ్మేవారు, ఐస్‌ సరఫరా చేసేవారు, రవాణా చేసే కూలీలు. ఇలా ఎన్నో కుటుంబాల జీవనం చేపల వేటపైనే ఆధారపడి ఉంది. దేశవ్యాప్తంగా కూడా లక్షలాది కుటుంబాలకు చేపల వేట జీవనాధారం. కేంద్ర ప్రభుత్వ గణాంకాల ప్రకారం, 2021–22 నుంచి 2026–27 వరకు మత్స్యకారుల ప్రమాద బీమా పథకంలో ఏటా సగటున సుమారు 35.74 లక్షల మంది మత్స్యకారులు నమోదు అయ్యారు. అయితే ఇది దేశంలోని మత్స్యకారుల మొత్తం సంఖ్య కాదు; బీమా పథకంలో నమోదైన వారి సంఖ్య మాత్రమే.

తుఫాన్లు వస్తే ముందుగా దెబ్బ పడేది మత్స్యకారుడికే!

ఏటా బంగాళాఖాతంలో తుఫాన్లు ఏర్పడటం తీర ప్రాంత ప్రజలకు కొత్తేమీ కాదు. కానీ ప్రతి తుఫాను మత్స్యకారుడి బతుకులో కొత్త కష్టాన్ని తెస్తుంది. సముద్రం అల్లకల్లోలంగా ఉన్నప్పుడు వేటకు వెళ్లొద్దని అధికారులు హెచ్చరిస్తారు. ఆ హెచ్చరికలను పాటించడం ప్రాణరక్షణకు చాలా అవసరం. కానీ వేట ఆగితే రోజువారీ ఆదాయం కూడా ఆగిపోతుంది. 2026 అక్టోబర్‌ 26న కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన సమాచారం ప్రకారం, అర్నబ్‌ తుఫాను బాపట్ల నుంచి విశాఖపట్నం మధ్య అత్యంత తీవ్ర తుఫానుగా తీరం దాటే అవకాశం ఉందని అంచనా వేశారు. గాలుల వేగం గంటకు 115 నుంచి 125 కిలోమీటర్లు. అప్పుడప్పుడు 140 కిలోమీటర్ల వరకు ఉండొచ్చని హెచ్చరించారు. అక్టోబర్‌ 26 నుంచి 29 వరకు ఏపీ, ఒడిశా, యానాం తీరాల్లో మత్స్యకారులు సముద్రంలోకి వెళ్లొద్దని సూచించారు. అప్పటికే సముద్రంలో ఉన్న పడవలు తిరిగి ఒడ్డుకు చేరేలా చర్యలు చేపట్టారు.

తుఫాను సమయంలో ప్రాణాలను కాపాడటం మొదటి కర్తవ్యం. కానీ ఆ తర్వాత మత్స్యకారుల కుటుంబాలు ఎలా బతకాలి? మూడు రోజులు వేట ఆగినా ఇంటి ఖర్చులు ఆగవు. పిల్లల స్కూలు ఫీజులు, మందుల ఖర్చులు, ఇంటి అద్దె, తీసుకున్న అప్పుల వాయిదాలు కట్టాల్సిందే. పడవకు డీజిల్‌ కొన్నవాళ్లు, వలలు మరమ్మతు చేసినవాళ్లు, చేపలు అమ్మి రోజూ డబ్బు తెచ్చుకునేవాళ్లు మరింత ఇబ్బంది పడతారు.

ఒక్క రోజు వేట ఆగితే ఎంత నష్టం?

వేటకు వెళ్లకపోతే సంపాదన లేదు. వెళ్లాలంటే ప్రాణాలకు గ్యారంటీ లేదనే పరిస్థితి చిన్న పడవలపై ఆధారపడే మత్స్యకారులకు ఎక్కువగా ఉంటుంది. పడవలో డీజిల్‌ పోయాలి. వలలు సిద్ధం చేసుకోవాలి. ఐస్‌ కొనాలి. తోటి కూలీలకు డబ్బులు ఇవ్వాలి. వేటకు వెళ్లి చేపలు దొరికితేనే ఈ ఖర్చులు తిరిగి వస్తాయి. వేటకు వెళ్లలేని రోజుల్లో మాత్రం ఖర్చులు అలాగే ఉంటాయి. ఆదాయం మాత్రం ఉండదు.

ఒక్క రోజు వేట ఆగితే చాలా నష్టం. చిన్న పడవలు, మోటారు పడవలు, పెద్ద బోట్ల ఖర్చులు ఒకేలా ఉండవు. చేపల ఉత్పత్తిపైనా వాతావరణ ప్రభావం కనిపిస్తోంది. ICAR–కేంద్ర సముద్ర మత్స్య పరిశోధనా సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో సముద్ర చేపల దిగుబడి 2023లో 1.90 లక్షల టన్నులు ఉంది. 2024లో 1.75 లక్షల టన్నులకు, 2025లో 1.52 లక్షల టన్నులకు పడిపోయింది. 2025 అక్టోబర్‌ చివర్లో వచ్చిన మోంథా తుఫాను వల్ల కూడా చేపల వేటకు తాత్కాలిక అంతరాయం ఏర్పడింది. ఈ తగ్గుదలకు తుఫాన్లే ఏకైక కారణమని చెప్పలేం. చేపల లభ్యత, సముద్ర పరిస్థితులు, వేట విధానాలు వంటి అంశాలూ ప్రభావం చూపుతాయి.

పడవలు, వలలు దెబ్బతింటే మళ్లీ వేట ఎలా?

తుఫాను గాలులకు పడవలు దెబ్బతినొచ్చు. అలల ఉద్ధృతికి వలలు కొట్టుకుపోవచ్చు. హార్బర్లలో నిలిపిన పడవలు ఒకదానికొకటి ఢీకొనొచ్చు. చేపల నిల్వ కేంద్రాలు, రేవులు, రవాణా సదుపాయాలు దెబ్బతింటే వేట మొదలుపెట్టినా చేపలను మార్కెట్‌కు చేర్చడం కష్టమవుతుంది. ఇలాంటి నష్టాల తర్వాత పరిహారం అందడానికి చాలా సమయం పడుతోంది.

హెచ్చరికలు అందుతున్నాయా..? రక్షణ పరికరాలున్నాయా?

తుఫాను సమయంలో హెచ్చరికలు ఇవ్వడం మాత్రమే సరిపోదు. సముద్రంలో ఉన్న పడవలకు సమాచారం ఎలా చేరుతోందని ఆలోచించాలి. ప్రతి పడవలో GPS, వైర్‌లెస్‌ లేదా అత్యవసర సమాచార పరికరాలు ఉన్నాయా? తీర గ్రామాల్లో సైరన్లు, మత్స్యశాఖ ప్రకటనలు, మొబైల్‌ సందేశాలు సకాలంలో అందుతున్నాయా? సముద్రంలో ప్రమాదం జరిగితే కోస్ట్‌గార్డ్‌, మెరైన్‌ పోలీసుల సహాయం ఎంత త్వరగా చేరుతోంది? ఇవన్నీ పరిశీలించాలి.

అర్నబ్‌ తుఫాను నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం NDRF, SDRF బృందాలను సిద్ధంగా ఉంచడంతో పాటు, కోస్ట్‌గార్డ్‌, నౌకాదళం, ఇతర రక్షణ వ్యవస్థలను అప్రమత్తం చేసినట్లు తెలిపింది. తీర ప్రాంత ప్రజలను సురక్షిత ప్రాంతాలకు తరలించే ఏర్పాట్లూ చేపట్టింది. ఈ చర్యలు ప్రాణనష్టాన్ని నివారించడానికి అవసరం. అదే సమయంలో తుఫాను తర్వాత మత్స్యకారుల జీవనోపాధిని పునరుద్ధరించడానికి ప్రత్యేక ప్రణాళిక కూడా ఉండాలి.

ప్రభుత్వం ఏం చేస్తోంది..?

మత్స్యకారులకు ప్రభుత్వం నుంచి అందుతున్న సాయం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఉన్న పథకాలతో పాటు వాటి ప్రయోజనాలు నిజంగా ఎంతమందికి చేరుతున్నాయో చూడాలి. కేంద్ర ప్రభుత్వ సమాచారం ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 2023–24 నుంచి 2025–26 వరకు 63,840 మంది లబ్ధిదారులకు డీజిల్‌ సబ్సిడీ కింద రూ.150 కోట్లు కేటాయించామని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అలాగే 2025–26, 2026–27 కాలానికి వేట నిషేధ సమయంలో 2,55,731 మంది సముద్ర మత్స్యకారులకు రూ.511.46 కోట్ల సాయం అందించామని కేంద్ర ప్రభుత్వం అంటోంది.

మత్స్యకారులకు ప్రమాద బీమా కూడా కీలకం. సముద్రంలో ప్రమాదం జరిగి ఎవరైనా గల్లంతైతే వారి కుటుంబం ఆదాయం కోల్పోవడమే కాకుండా, అనిశ్చితిలోనూ బతకాల్సి వస్తుంది. 2026 జూలైలో విశాఖపట్నం తీరంలో పడవ ప్రమాదం తర్వాత గల్లంతైన ఆరుగురు మత్స్యకారుల కుటుంబాలకు మొత్తం రూ.10 లక్షల ఎక్స్‌గ్రేషియా, బీమా ప్రయోజనాలు అందించే ప్రతిపాదన వార్తల్లోకి వచ్చింది. ఇటువంటి సందర్భాల్లో కుటుంబాలకు సాయం త్వరగా అందేలా ప్రక్రియ సులభంగా ఉండాలి.

వర్షపాతం ఎంత.. నష్టం ఎంత?

తుఫాను ప్రభావాన్ని అంచనా వేయాలంటే గాలుల వేగంతో పాటు జిల్లాలవారీ వర్షపాతం, సముద్ర అలల పరిస్థితి, లోతట్టు ప్రాంతాల్లో నీటి మట్టాలు కూడా చూడాలి. అర్నబ్‌ తుఫాను విషయంలో అక్టోబర్‌ 27, 28 తేదీల్లో భారీ నుంచి అత్యంత భారీ వర్షాల హెచ్చరికలు జారీ అయ్యాయి. కానీ హెచ్చరికలో చెప్పిన వర్షపాతం, నిజంగా నమోదైన వర్షపాతం వేర్వేరు. కాబట్టి తుఫాను పూర్తయ్యాక IMD నమోదులు, జిల్లా అధికారుల నష్టం అంచనాలు తీసుకుని మాత్రమే మొత్తం నష్టాన్ని చెప్పాలి.

ఏటా ఎన్ని తుఫాన్లు వస్తున్నాయో చెప్పేటప్పుడు కూడా బంగాళాఖాతంలో ఏర్పడిన తుఫాన్లను, మొత్తం ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలోని తుఫాన్లను వేర్వేరుగా లెక్కించాలి. అన్ని తుఫాన్లూ ఏపీని తాకవు. అయితే తుఫాను తీరం దాటకపోయినా సముద్రం అల్లకల్లోలంగా ఉండటం, వేట నిషేధాలు, భారీ వర్షాలు మత్స్యకారుల ఆదాయాన్ని దెబ్బతీయవచ్చు. అందుకే గత ఐదేళ్లలో తుఫాన్ల వల్ల ఎన్ని రోజులు వేట ఆగింది, ఎంతమంది మత్స్యకారులు ప్రభావితమయ్యారు, ఎంత ఆర్థిక నష్టం జరిగింది అనే సమగ్ర నివేదిక అవసరం.

చేపల ధర పెరిగితే లాభమా?

తుఫాను సమయంలో చేపల సరఫరా తగ్గితే మార్కెట్‌లో ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ ధర పెరిగిందని మత్స్యకారుడికి లాభం వచ్చినట్టుకాదు. అతను వేటకే వెళ్లలేకపోతే అమ్మడానికి చేపలు ఎక్కడి నుంచి వస్తాయి? వేట ఆగినప్పుడు ఆదాయం ఉండదు. వేట తిరిగి మొదలైన తర్వాత కూడా రవాణా, ఐస్‌, నిల్వ సదుపాయాలు సరిగా లేకపోతే చేపలు పాడై నష్టం కలగొచ్చు. అందుకే తీర ప్రాంతాల్లో కోల్డ్‌ స్టోరేజీలు, చేపల నిల్వ కేంద్రాలు, రవాణా సదుపాయాలు బలోపేతం చేయాలి. మధ్యవర్తులపై ఆధారపడకుండా మత్స్యకార సంఘాల ద్వారా నేరుగా మార్కెట్‌కు చేరే అవకాశాలు పెంచాలి. తుఫాను తర్వాత మార్కెట్లు త్వరగా పనిచేసేలా ముందస్తు ఏర్పాట్లు ఉండాలి.

తెలంగాణలో సముద్ర మత్స్యకారులు లేకపోయినా, చెరువులు, జలాశయాల్లో చేపల పెంపకంపై ఆధారపడే కుటుంబాలున్నాయి. భారీ వర్షాలు, వరదల వల్ల చేపల చెరువులు దెబ్బతింటే వారికి కూడా నష్టం జరుగుతుంది. అందుకే ఏపీ తీర ప్రాంత మత్స్యకారులతో పాటు తెలంగాణలో చేపల పెంపకంపై ఆధారపడే కుటుంబాల సమస్యలపైనా దృష్టి పెట్టాలి.

మత్స్యకారుల బతుకుకు భరోసా కావాలి!

తుఫాను వచ్చినప్పుడు ప్రాణాలను కాపాడటం ఎంత ముఖ్యమో, తుఫాను తగ్గిన తర్వాత ఆదాయం తిరిగి వచ్చేలా చూడటం కూడా అంతే ముఖ్యం. మత్స్యకారుల కోసం ముందస్తు హెచ్చరికలు, రక్షణ పరికరాలు, పడవలు–వలలకు బీమా, వేగంగా పరిహారం, వేట ఆగిన రోజుల్లో ఆదాయ భరోసా.. ఇవన్నీ ఒకే ప్రణాళికలో ఉండాలి. ప్రతి తుఫాను తర్వాత నష్టాన్ని నమోదు చేసి, గత అనుభవాల నుంచి పాఠాలు నేర్చుకోవాలి.

చివరిగా…

సముద్రం ఒడ్డున పడవ ఆగితే..మత్స్యకారుడి ఇంట్లో ఆదాయం ఆగినట్టే. తుఫాను తగ్గిందని అలలు ఆగొచ్చు. కానీ అప్పుల అలలు అంత తొందరగా తగ్గవు. సముద్రం శాంతించిన రోజే మత్స్యకారుడి కష్టం తీరిపోదు. పడవ మళ్లీ నీళ్లలోకి వెళ్లాలి. వల నిండా చేపలు పడాలి, ఆ చేపలకు సరైన ధర రావాలి. అప్పుడే ఇంట్లో పొయ్యి వెలుగుతుంది. తుఫాను నుంచి రక్షణతో పాటు, తుఫాను తర్వాత బతుకుకు భరోసా కల్పించినప్పుడే మత్స్యకారుడి కుటుంబానికి నిజమైన సాయం చేసినట్టవుతుంది.

కొండవీటి శివనాగరాజు డిప్యూటీ అవుట్ పుట్ ఎడిటర్, టీవీ9.