గోల్కొండ గర్భంలో ఏం ఉంది? తవ్వకాలతో మళ్లీ తెరపైకి సొరంగ రహస్యం

హైదరాబాద్‌ గోల్కొండ. ఈ పేరు వినగానే కుతుబ్‌షాహీల చరిత్ర, వజ్రాల కథలు, అద్భుతమైన కోట నిర్మాణం, అంతుచిక్కని రహస్యాలు గుర్తుకొస్తాయి. ఇప్పుడు దాదాపు 400 ఏళ్ల నాటి కుతుబ్‌షాహీ సమాధుల సమీపంలో జరిగిన తవ్వకాల్లో సొరంగాన్ని పోలిన భూగర్భ నిర్మాణం బయటపడింది. ఈ వార్తతో మరోసారి గోల్కొండ గర్భంలో దాగి ఉన్న రహస్యాలపై ఆసక్తిని పెంచింది.

తవ్వకాలు…

గోల్కొండ 18 సీడీ ప్రాంతంలో తవ్వకాలు జరుగుతుండగా ఈ నిర్మాణం కనిపించిందని, అక్కడ అనధికారిక తవ్వకాలు జరిగాయన్న ఆరోపణలు కూడా వచ్చాయి. తవ్వకాల సమయంలో ఆర్మీ అధికారులు ఉన్నారని స్థానికులు చెబుతున్నప్పటికీ.. అసలు తవ్వకాలు ఎవరు, ఎందుకు చేపట్టారు? అనుమతులు ఉన్నాయా? అన్నది ఇంకా పూర్తిగా స్పష్టంకాలేదు. దీంతో పురావస్తు శాఖ అధికారులు స్థలాన్ని పరిశీలించనున్నారు.

రహస్య సొరంగం…

ఈ భూగర్భ నిర్మాణం బయటపడగానే అందరి మదిలో మొదట మెదిలిన ప్రశ్న ఒక్కటే. ఇదేనా గోల్కొండ నుంచి చార్మినార్‌ వరకు ఉందని చెప్పుకునే రహస్య సొరంగం? తరతరాలుగా హైదరాబాద్‌లో ఒక కథ ప్రచారంలో ఉంది. అత్యవసర సమయంలో కుతుబ్‌షాహీ రాజ కుటుంబం గోల్కొండ కోట నుంచి చార్మినార్‌ వైపు వెళ్లేందుకు రహస్య భూగర్భ మార్గాన్ని ఉపయోగించేదని చెబుతారు. అక్కడే కాదు..చాలా చోట్ల కోట కట్టారంటే కచ్చితంగా భూ గర్భ రహస్య మార్గం నిర్మించేవారని భారత పురవాస్తు శాఖ ఆధారాలతో సహ కనిపెట్టింది. అయితే ఇది ఇప్పటివరకు చరిత్రలో నిర్ధారించబడిన వాస్తవం కాదు. తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌ కూడా చార్మినార్‌–గోల్కొండ రహస్య సొరంగం ఒక ప్రసిద్ధ కథగా మాత్రమే ఉందని చెబుతోంది. ఇప్పటివరకు అలాంటి సొరంగం కనుక్కోలేదని స్పష్టం చేస్తోంది.

అందుకే ఇప్పుడు బయటపడిన నిర్మాణాన్ని వెంటనే ఆ రహస్య మార్గంగా నిర్ధారించలేము. అది నిజంగా సొరంగమా? లేక పాత డ్రైనేజీ మార్గమా? భూగర్భ గదా? నీటి పారుదల వ్యవస్థలో భాగమా? లేక మరో నిర్మాణ అవశేషమా? అన్నది పురావస్తు నిపుణుల పరిశీలనలో తేలాల్సి ఉంది. తాజా సమాచారం ప్రకారం ASI అధికారులు..నిర్మాణ స్వరూపం, వయసు, విస్తృతి, తవ్వకాల స్వభావాన్ని పరిశీలిస్తారు.

కోటకింద నిర్మాణాలు…

గోల్కొండ నేల కింద చరిత్ర చాలా ఉంది. కుతుబ్‌షాహీ హెరిటేజ్‌ పార్క్‌లో గతంలో జరిగిన పురావస్తు తవ్వకాలే దీనికి నిదర్శనం. 1969 నుంచి 1972 మధ్య పురావస్తు శాఖ తవ్వకాలు జరిపింది. 2014 నుంచి 2016 మధ్య అగా ఖాన్‌ ట్రస్ట్‌ ఫర్‌ కల్చర్‌ ఆధ్వర్యంలో తిరిగి తవ్వకాలు, సంరక్షణ పనులు జరిగాయి. ఈ తవ్వకాల్లో నివాస గదులు, స్టోర్‌ రూములు, ఫౌంటెన్లు, నీటి ట్యాంకులు, టెర్రకోట పైపులతో కూడిన నీటి వ్యవస్థలు, భూగర్భ గది వంటి అనేక నిర్మాణాలు బయటపడ్డాయి. అంటే గోల్కొండ పరిసరాల భూమి కింద ఇంకా పూర్తిగా వెలుగులోకి రాని చారిత్రక నిర్మాణాల పొరలు ఉన్నాయన్నది మాత్రం స్పష్టమే.

గోల్కొండ చరిత్ర

మొదట చిన్న కోటగా ఉన్న గోల్కొండను తర్వాత కుతుబ్‌షాహీ పాలకులు విస్తరించి తమ రాజధానిగా తీర్చిదిద్దారు. కోట కేవలం రాజుల నివాసం మాత్రమే కాదు.. రక్షణ వ్యవస్థ, సైనిక స్థావరం, నీటి సరఫరా, నివాస ప్రాంతాలు, రాజభవనాలు, ప్రార్థనా స్థలాలు, నిల్వ గదులు వంటి అనేక అవసరాలతో కూడిన భారీ నగర వ్యవస్థ ఉండేది. అలాంటి నగరంలో భూగర్భ నీటి మార్గాలు, డ్రైనేజీలు, నిల్వ గదులు లేదా అత్యవసర రాకపోకల కోసం మార్గాలు ఉండటం అసాధారణం కాదు. కానీ వాటిలో ప్రతి ఒక్కదానిని రహస్య సొరంగంగా పిలవడానికి ఆధారాలు అవసరం.

ఆసక్తికరమైన అంశం..

గోల్కొండలో నిధులు ఉన్నాయా? గోల్కొండ పేరు వజ్రాల వ్యాపారం, కోహినూర్‌ వంటి ప్రసిద్ధ వజ్రాల చరిత్రతో ముడిపడి ఉంది. దీంతో ఏదైనా భూగర్భ నిర్మాణం బయటపడితే అందులో రాజుల సంపద లేదా నిధులు ఉండొచ్చన్న ఊహలు సహజంగానే మొదలవుతాయి. కానీ ప్రస్తుత నిర్మాణంలో నిధులు ఉన్నాయని చెప్పడానికి ఎలాంటి ఆధారం లేదు. సొరంగం కనిపించిందన్న వార్తను నిధుల కథతో అనుసంధానించడం ఇప్పటివరకు కేవలం ఊహ మాత్రమే.

ఎందుకు తవ్వారు…

ఇక తాజా తవ్వకాల వెనుక ఎవరు ఉన్నారు? ఎందుకు తవ్వారు? అన్నది మరో కీలక ప్రశ్న. స్థానికుల ఆరోపణల ప్రకారం ఆర్మీ అధికారులు అక్కడ తవ్వకాలు చేపట్టారు. తాము అడ్డుకున్నామని కూడా వారు చెబుతున్నారు. అయితే తవ్వకాల ఉద్దేశం, అధికారిక అనుమతులు, ఆ ప్రాంతంపై ఎవరి పరిపాలనా నియంత్రణ ఉందన్న అంశాలపై అధికారిక స్పష్టత రావాల్సి ఉంది. అందుకే ఈ వ్యవహారంలో వాస్తవాలు బయటకు వచ్చే వరకూ ఆరోపణలుగానే చూడాల్సి ఉంటుంది.

పురావస్తు శాఖ ఏం చెబుతుందీ…

ఇప్పుడు అందరి చూపు ASI పరిశీలనపైనే ఉంది. అధికారులు అక్కడ కనిపించిన నిర్మాణాన్ని శాస్త్రీయంగా పరిశీలిస్తే.. అది ఏ కాలానికి చెందింది, ఏ పదార్థాలతో నిర్మించారు, నిర్మాణ శైలి, పద్ధతి ఏంటి, ఎంత దూరం విస్తరించింది, ఏదైనా చారిత్రక కట్టడంతో అనుసంధానం ఉందా అనే విషయాలు బయటపడే అవకాశం ఉంది. అవసరమైతే నిర్మాణాన్ని మరింత శాస్త్రీయ పద్ధతుల్లో డాక్యుమెంట్‌ చేసి, దాని దిశ, పరిమాణం, నిర్మాణ పొరలను అధ్యయనం చేయవచ్చు. గతంలో కుతుబ్‌షాహీ హెరిటేజ్‌ పార్క్‌లో జరిగిన తవ్వకాల్లో కూడా 3డీ లేజర్‌ స్కానింగ్‌, టోపోగ్రాఫికల్‌ సర్వే, ఏరియల్‌ ఫొటోగ్రఫీ వంటి పద్ధతులతో నిర్మాణాలను డాక్యుమెంట్‌ చేశారు.

అదే సమయంలో గ్రెగర్ ముల్లర్ కౌంటర్ పద్దతిలో వస్తువులను గుర్తించి..అవి ఎప్పటివో కార్బన్ డేటింట్ పద్దతి ద్వారా లెక్కిస్తారు.

గోల్కొండలో తాజా తవ్వకాల కథను కేవలం సొరంగం బయటపడిందనే సంచలనంగా చూడటం కంటే.. హైదరాబాద్‌ చరిత్రలో ఇంకా తెలియని అధ్యాయాలు బయటపడే అవకాశంగా చూడాలి. ఇది చార్మినార్‌కు వెళ్లే రహస్య మార్గమా? కుతుబ్‌షాహీ కాలం నాటి నీటి వ్యవస్థలో భాగమా? భూగర్భ గదా? లేక ఇటీవలి నిర్మాణమా? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానం ASI పరిశీలన తర్వాతే తెలుస్తుంది.

గోల్కొండ గోడలపై చరిత్ర కనిపిస్తుంది. కానీ గోల్కొండ గర్భంలో ఇంకా ఎంత చరిత్ర దాగి ఉందో ఇప్పుడు వెలుగులోకి రావాల్సి ఉంది. తాజా తవ్వకాల్లో బయటపడిన ఈ భూగర్భ నిర్మాణం నిజంగా ఏంటన్నది తేలితే.. అది కేవలం ఒక సొరంగ రహస్యానికి సమాధానం కాదు.. హైదరాబాద్‌ చరిత్రలోనే మరో కొత్త అధ్యాయానికి తెరతీసే అవకాశం ఉంది.

కొండవీటి శివనాగరాజు డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్ ఎడిట్, టీవీ9