Budget: మన దేశంలో మొట్టమొదటి బడ్జెట్ ఎప్పుడు, ఎవరు ప్రవేశ పెట్టారో తెలుసా? అది కూడా స్వతంత్రం రాకముందే..
ప్రస్తుతం బడ్జెట్ 2026 చర్చల్లో ఉన్నప్పటికీ, భారత బడ్జెట్ చరిత్ర ఎంతో ఆసక్తికరమైనది. 1860లో జేమ్స్ విల్సన్ ప్రవేశపెట్టిన వలస బడ్జెట్ నుండి 1947లో షణ్ముఖం చెట్టి సమర్పించిన స్వతంత్ర భారతదేశపు తొలి బడ్జెట్ వరకు, ఈ కీలక ఆర్థిక ప్రక్రియ దేశ ఆర్థిక, రాజకీయ పరిణామాలను ప్రతిబింబిస్తుంది.
Updated on: Jan 23, 2026 | 8:30 AM
ప్రస్తుతం దేశ వ్యాప్తంగా ఒకే విషయంపై ఎక్కువగా మాట్లాడుకుంటున్నారు.. అదే బడ్జెట్ 2026 గురించి. ఎన్నో ఆశల మధ్య ఫిబ్రవరి 1న పార్లమెంటులో కేంద్ర బడ్జెట్ ప్రవేశ పెట్టనున్నారు. ఈ తరుణంలో భారత ప్రజాస్వామ్యంలో ఈ కీలకమైన ప్రక్రియకు సంబంధించిన అనేక చిన్న విషయాలు చర్చకు వస్తున్నాయి. ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ బడ్జెట్ ప్రసంగం చేస్తున్నప్పుడు, భారతదేశంలో బడ్జెట్ ప్రవేశపెట్టే సంప్రదాయం ఎప్పుడు ప్రారంభమైందో, దానికి ఏ చారిత్రక ప్రాముఖ్యత ఉందో వంటి ఆసక్తికర విషయాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం..
మొదటి బడ్జెట్
భారతదేశంలో మొట్టమొదటి బడ్జెట్ను బ్రిటిష్ పాలనలో 1860 ఏప్రిల్ 7న ప్రవేశపెట్టారు. అప్పటి భారత ఆర్థిక మంత్రి జేమ్స్ విల్సన్ ఈ బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టారు. సాధారణ భారతీయుల సంక్షేమాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని రూపొందించబడిన నేటి బడ్జెట్లకు భిన్నంగా మొదటి బడ్జెట్ను వలస పాలనా, వారి ఆర్థిక అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని రూపొందించారు.
స్వతంత్రం తర్వాత తొలి బడ్జెట్
1947లో భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత మొదటి బడ్జెట్ను 1947 నవంబర్ 26న అప్పటి ఆర్థిక మంత్రి సర్ ఆర్కె షణ్ముఖం చెట్టి సమర్పించారు. ఆ సమయంలో దేశం విభజన విషాదాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. అల్లర్లు, వలసలు, ఆర్థిక అనిశ్చితి వాతావరణంతో బడ్జెట్ పై అంచనాలు ఆకాశాన్ని తాకాయి. 1948 ఏప్రిల్ 1న కొత్త ఆర్థిక సంవత్సరం ప్రారంభమైనందున నవంబర్ 26 బడ్జెట్ మధ్యంతర చర్యగా వచ్చింది.
తొలి బడ్జెట్లో భారత్-పాకిస్తాన్ సంబంధం
మొదటి బడ్జెట్ గురించి అత్యంత ప్రత్యేకమైన విషయం ఏమిటంటే, భారత్, పాకిస్తాన్ రెండూ సెప్టెంబర్ 1948 వరకు ఒకే కరెన్సీని ఉపయోగిస్తాయని అది నిర్దేశించింది. విభజన ముగిసినప్పటి నుండి, రెండు దేశాల ఆర్థిక వ్యవస్థలు లోతుగా ముడిపడి ఉన్నాయి. పూర్తిగా విడిపోవడానికి కొంత సమయం పట్టింది. దాని మొదటి బడ్జెట్లో స్వతంత్ర భారతదేశం మొత్తం అంచనా ఆదాయం రూ.171.15 కోట్లుగా ఉంది, ఆర్థిక లోటు రూ.204.59 కోట్లు. పరిమిత వనరులు, దేశం అసాధారణ పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వం పరిపాలన, పునరావాసం, అభివృద్ధికి పునాది వేయడానికి తీవ్రమైన ప్రయత్నాలు చేసిందనేది ఈ బడ్జెట్ గురించి గమనించదగ్గ విషయం.
మరిన్ని బిజినెస్ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి
