హంస నిజంగానే పాల నుంచి నీటిని వేరు చేస్తుందా..? ఎన్నో తరాల నమ్మకం వెనకున్న వాస్తవం ఇదే..

హంస పాలను, నీళ్లను వేరు చేసి తాగుతుందని చిన్నప్పటి నుంచి వింటూనే ఉంటాం. సాహిత్యంలో, పురాణాల్లో నీర-క్షీర న్యాయం అంటూ దీని గురించి ఎన్నో కథలు ఉన్నాయి. అయితే జీవశాస్త్రం ప్రకారం ఇది సాధ్యమేనా? లేక కేవలం కవుల ఊహాగానమా? అనే డౌట్లు చాలా మందికి ఉన్నాయి. పురాణాల్లోనూ, ప్రాచీన కావ్యాల్లోనూ హంసకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. పాలు, నీళ్లు కలిపిన పాత్రలో ముక్కు పెడితే.. నీటిని వదిలేసి కేవలం పాలను మాత్రమే తాగుతుందని, అంతటి విచక్షణ హంసకు ఉంటుందని నమ్ముతారు. సరస్వతీ దేవి వాహనమైన హంసకున్న ఈ విలక్షణ గుణం గురించి పెద్దలు తరచూ ఉదహరిస్తుంటారు. కానీ నేటి సైన్స్ దృష్టితో చూస్తే ఇందులో ఎంతవరకు వాస్తవం ఉంది?

పాలలోంచి నీటిని వేరు చేయడం సాధ్యమేనా?

పాలనేవి నీరు, కొవ్వు, ప్రొటీన్లు, చక్కెరలు కలిసిపోయిన ఒక కొల్లాయిడల్ మిశ్రమం. అంటే నీటి అణువులు, పాల పదార్థాలు ఒకదానితో ఒకటి గాఢంగా కలిసిపోయి ఉంటాయి. ఆధునిక ప్రయోగశాలల్లో లేదా డెయిరీ ప్లాంట్లలో కూడా పాలలోంచి నీటిని వేరు చేయాలంటే సెంట్రిఫ్యూజ్, రివర్స్ ఆస్మోసిస్, లేదా ఎవాపరేషన్ వంటి క్లిష్టమైన రసాయన, భౌతిక పద్ధతులు అవసరం. కేవలం ఒక పక్షి తన ముక్కుతో ఆ రెండింటినీ వేరు చేసి తాగడం జీవశాస్త్రపరంగా అసాధ్యం.

హంస ముక్కు నిర్మాణం ఎలా ఉంటుంది?

హంస ముక్కును జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే సైన్స్ పరంగా అసలు విషయం అర్థమవుతుంది. హంస ముక్కు లోపలి అంచుల్లో దువ్వెన పళ్లలాంటి సన్నని పలకలు ఉంటాయి. వీటిని లామెల్లే అంటారు. హంసలు చెరువులు, సరస్సుల్లోని నీటి అడుగున ముక్కును ఉంచి ఆహారం వెతుకుతాయి. ఆ సమయంలో నీటితో పాటు బురద, నాచు, చిన్న కీటకాలు ముక్కులోకి వస్తాయి. అప్పుడు ఈ దువ్వెన లాంటి నిర్మాణాలు నీటిని, బురదను బయటకు పంపి.. ఆహార పదార్థాలను మాత్రమే నోటి లోపల ఉంచుకుంటాయి. నీటిని బయటకు వదిలేస్తూ ఆహారాన్ని మాత్రమే మింగే ఈ సహజ ప్రక్రియను గమనించిన ప్రాచీనులు.. హంస పాలలోంచి నీటిని వేరు చేయగలదని భావించి ఉండవచ్చని పక్షి శాస్త్రవేత్తలు విశ్లేషిస్తున్నారు.

నీర-క్షీర న్యాయం వెనుక ఉన్న అసలు తత్వం

పురాణాల్లో లేదా సాహిత్యంలో ప్రస్తావించిన నీర-క్షీర వివేకం అనేది భౌతిక సత్యం కంటే తాత్విక సందేశానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యతనిస్తుంది.

• నీరు: పనికిరాని విషయాలు, చెడు లేదా అజ్ఞానం.
• పాలు: జీవిత సారం, మంచి లేదా పరిపూర్ణ జ్ఞానం.

సమాజంలో మంచి, చెడు రెండూ కలిసి ఉన్నప్పుడు.. మనిషి చెడును విడిచిపెట్టి మంచిని మాత్రమే స్వీకరించాలనే ఉన్నతమైన జీవన సూత్రాన్ని చెప్పడానికి హంసను ఒక ప్రతీకగా వాడారు. చదువుల తల్లి సరస్వతీ దేవికి హంసను వాహనంగా పేర్కొనడం వెనుక పరమార్థం కూడా విజ్ఞానం, విచక్షణా జ్ఞానాన్ని తెలియజేయడమే. హంస పాలను మాత్రమే తాగడం అనేది శాస్త్రీయంగా నిజం కాకపోయినా.. మంచిని మాత్రమే స్వీకరించాలనే సందేశాన్ని ఇచ్చే అద్భుతమైన జీవన ప్రతీకగా నీర-క్షీర వివేకం ఎప్పటికీ నిలిచి ఉంటుంది.