బొగ్గు అన్‌లోడ్ చేసేందుకు రైలు బోగీని అమాంతం ఉల్టా తిప్పేస్తారా?

మన దేశంలో విద్యుత్ ఉత్పత్తి, ఉక్కు పరిశ్రమలు, సిమెంట్ కర్మాగారాలు వంటి కీలక రంగాలకు బొగ్గు ప్రధాన ఇంధనంగా ఉపయోగపడుతోంది. దేశవ్యాప్తంగా ప్రతిరోజూ వేలాది టన్నుల బొగ్గును ప్రత్యేక గూడ్స్ రైళ్ల ద్వారా గనుల నుంచి థర్మల్ పవర్ స్టేషన్లు, పరిశ్రమలకు తరలిస్తుంటారు. అయితే ఇంత భారీ పరిమాణంలో వచ్చిన బొగ్గును రైల్వే బోగీల నుంచి ఎలా అన్లోడ్ చేస్తారు? అనే డౌట్ చాలా మందికి ఉండొచ్చు. దీనికి ప్రత్యేక సాంకేతిక పద్ధతులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.

బొగ్గు అన్లోడింగ్‌కు మూడు ప్రధాన పద్ధతులు

బొగ్గును అన్లోడ్ చేయడానికి సాధారణంగా మూడు ప్రధాన విధానాలు ఉపయోగిస్తారు. మొదటిది వాగన్ టిప్లర్. ఇది అత్యంత వేగవంతమైన, ఆధునిక విధానం. రైల్వే బోగీని భారీ యంత్రంతో పట్టుకుని దాదాపు 150 నుంచి 170 డిగ్రీల వరకు తిప్పేస్తారు. దీంతో మొత్తం బొగ్గు కొన్ని నిమిషాల్లోనే దిగిపోతుంది. ఈ విధానం పెద్ద థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్లలో విస్తృతంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.

రెండోది బాటమ్ డిశ్చార్జ్ లేదా హాపర్ వ్యవస్థ. ఇందులో ప్రత్యేక బోగీల అడుగుభాగంలో ఉండే తలుపులు తెరుచుకుంటాయి. బొగ్గు నేరుగా కింద ఏర్పాటు చేసిన హాపర్ లేదా కన్వేయర్ బెల్ట్‌పై పడుతుంది. ఈ విధానం కూడా వేగంగా పూర్తవుతుంది.

మూడోది మాన్యువల్ లేదా ఎక్స్కవేటర్ అన్లోడింగ్. చిన్న పరిశ్రమలు లేదా టిప్లర్ సదుపాయం లేని ప్రాంతాల్లో జేసీబీలు, ఎక్స్కవేటర్లు లేదా కార్మికుల సహాయంతో బొగ్గును దిగుస్తారు. అయితే ఇది సమయం ఎక్కువ తీసుకునే పద్ధతి.

వాగన్ టిప్లర్ ఎలా పనిచేస్తుంది?

వాగన్ టిప్లర్‌లో ముందుగా రైల్వే బోగీని లాక్ చేస్తారు. ఆ తర్వాత హైడ్రాలిక్ లేదా ఎలక్ట్రిక్ వ్యవస్థ సహాయంతో మొత్తం బోగీని తిప్పేస్తారు. బొగ్గు కింద ఉన్న భారీ హాపర్‌లో పడుతుంది. అక్కడి నుంచి కన్వేయర్ బెల్ట్ ద్వారా నేరుగా స్టాక్‌యార్డ్ లేదా బాయిలర్‌కు తరలిస్తారు. ఒక బోగీని అన్లోడ్ చేయడానికి సగటున రెండు నుంచి నాలుగు నిమిషాల సమయం మాత్రమే పడుతుంది. అందుకే భారీ విద్యుత్ కేంద్రాల్లో ఈ వ్యవస్థకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు.

వీడియో చూడండి

View this post on Instagram

A post shared by Shivam Singh (@shivam_singh_6184)

సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వేలో భారీ బొగ్గు రవాణా

సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే పరిధిలో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లోని సింగరేణి బొగ్గు గనులు, అనేక థర్మల్ పవర్ స్టేషన్లు ఉండటంతో బొగ్గు రవాణా భారీగా జరుగుతోంది. ప్రతి నెలా సుమారు 40 నుంచి 50 లక్షల టన్నుల వరకు బొగ్గును ఈ జోన్ రవాణా చేస్తోంది. సీజన్, విద్యుత్ డిమాండ్, గనుల ఉత్పత్తిని బట్టి ఈ పరిమాణం మారుతూ ఉంటుంది. ప్రత్యేక గూడ్స్ రైళ్ల ద్వారా ప్రతిరోజూ వందలాది బొగ్గు బోగీలు వివిధ గమ్యస్థానాలకు చేరుతున్నాయి.

బొగ్గు రవాణాతో ఎంత ఆదాయం వస్తుంది?

సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వేకు సరుకు రవాణానే ప్రధాన ఆదాయ వనరు. అందులో బొగ్గు రవాణా అత్యధిక వాటా కలిగి ఉంటుంది. నెలకు జరిగే బొగ్గు రవాణా ద్వారా సుమారు రూ.700 కోట్ల నుంచి రూ.1,000 కోట్ల వరకు ఆదాయం సమకూరే అవకాశం ఉంటుంది. దూరం, రవాణా పరిమాణం, గమ్యస్థానం వంటి అంశాలను బట్టి ఈ ఆదాయం మారుతుంది. వార్షికంగా చూస్తే వేల కోట్ల రూపాయల ఆదాయం బొగ్గు రవాణా ద్వారానే లభిస్తోంది.

దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కీలకం

బొగ్గు రవాణా కేవలం ఒక సరుకు రవాణా ప్రక్రియ మాత్రమే కాదు. దేశంలోని విద్యుత్ ఉత్పత్తి నిరంతరాయంగా కొనసాగేందుకు, పరిశ్రమలు సజావుగా నడవడానికి ఇది కీలకమైన వ్యవస్థ. ఆధునిక అన్లోడింగ్ సాంకేతికతల వల్ల బోగీలను వేగంగా ఖాళీ చేయడం సాధ్యమవుతోంది. దీంతో అదే బోగీలను మళ్లీ త్వరగా లోడింగ్‌కు పంపించి రైల్వే సామర్థ్యాన్ని పెంచుతున్నారు. ఈ కారణంగా బొగ్గు రవాణా భారత రైల్వేలకు మాత్రమే కాకుండా దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి కూడా వెన్నెముకగా నిలుస్తోంది.