ఏపీలో కనిపించే అరుదైన ‘నేల నెమలి’ కథ ఇదే!

నెమలి అంటే రంగురంగుల ఈకలు, విప్పిన పింఛం, నాట్యం గుర్తుకొస్తాయి. కానీ ప్రకృతిలో మరో విచిత్రమైన నెమలి ఉంది. అది పింఛం విప్పి నాట్యం చేయదు. వర్షాకాలం రాగానే గడ్డిమైదానంలో నుంచి ఒక్కసారిగా గాల్లోకి ఎగిరి అందరినీ ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. అదే అరుదైన నేల నెమలి. ఈ పక్షి బస్టర్డ్ కుటుంబానికి చెందిన అరుదైన జాతి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా దీని సంఖ్య వేగంగా తగ్గిపోతుండటంతో అత్యంత ప్రమాదంలో ఉన్న పక్షిజాతుల్లో ఒకటిగా గుర్తించారు.

ఏపీతో నేల నెమలికి ఉన్న అనుబంధం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గడ్డిమైదాన ప్రాంతాలు ఒకప్పుడు నేల నెమలికి అనువైన ఆవాసాలుగా ఉండేవి. ముఖ్యంగా కర్నూలు జిల్లాలోని రోళ్లపాడు వన్యప్రాణి అభయారణ్యం ఈ అరుదైన పక్షి ప్రస్తావనలో ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది. డెక్కన్ పీఠభూమి ప్రాంతాల్లో విస్తరించిన సహజ గడ్డిమైదానాలు ఈ పక్షి జీవనానికి ఎంతో అవసరం. అందుకే ఏపీలో గడ్డిమైదానాల పరిరక్షణ ఈ అరుదైన జీవికి కూడా కీలకంగా మారింది.

వర్షం వస్తే మొదలయ్యే అద్భుతం!

నేల నెమలి జీవితంలో అత్యంత ఆసక్తికరమైన విషయం దాని సంభోగ ప్రదర్శన. వర్షాకాలంలో మగ పక్షి పొడవైన గడ్డిలో దాక్కుని ఉంటుంది. ఆ తర్వాత ఒక్కసారిగా నిటారుగా గాల్లోకి ఎగురుతుంది. మళ్లీ నేలపైకి వచ్చి కొద్దిసేపటికే మరోసారి అదే విధంగా ఎగురుతుంది. ఆడ పక్షిని ఆకర్షించడానికే ఈ విన్యాసాలు అనమాట. ఇతర పక్షులు పాటలు పాడతాయి. నెమళ్లు పింఛాలు విప్పుతాయి. కానీ నేల నెమలి మాత్రం గాల్లోకి ఎగరడాన్నే తన ప్రేమ సందేశంగా మార్చుకుంది!

సంభోగ కాలంలో మగ పక్షి రూపమే మారిపోతుంది

సంతానోత్పత్తి కాలంలో మగ నేల నెమలి రూపం మరింత ఆకర్షణీయంగా మారుతుంది. నల్లటి రంగు, తెల్లటి మచ్చలు, తల వెనుక ప్రత్యేకంగా కనిపించే పొడవైన ఈకలు దానికి ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని ఇస్తాయి. ఆడ పక్షి మాత్రం గోధుమ రంగులో ఉంటుంది. గడ్డిమైదానంలో అది దాదాపు కనిపించకుండా కలిసిపోతుంది. శత్రువుల నుంచి తప్పించుకోవడానికి ప్రకృతి ఇచ్చిన సహజ రక్షణ ఇది.

పేరు నేల నెమలి ఎందుకు?

ఈ పక్షి ఎక్కువ సమయం నేలపైనే గడుపుతుంది. పొడవైన గడ్డిలో దాక్కుంటూ ఆహారం వెతుకుతుంది. అవసరమైనప్పుడే ఎగురుతుంది. అందుకే దీనికి నేల నెమలి అనే పేరు ఎంతో సరిపోతుంది. అయితే నేలపైనే జీవించే ఈ పక్షి.. వర్షాకాలం వచ్చేసరికి ఒక్కసారిగా గాల్లోకి ఎగిరి ప్రకృతి ప్రేమకథను వినిపించడం విశేషం.

అసలు ప్రమాదం ఎక్కడుంది?

నేల నెమలికి ప్రధాన సమస్య గడ్డిమైదానాలు తగ్గిపోవడం. సహజ గడ్డి భూములు వ్యవసాయం, నిర్మాణాలు, ఇతర అవసరాలకు మారిపోతున్నాయి. దీంతో ఈ పక్షి నివసించే ప్రాంతాలు క్రమంగా తగ్గిపోతున్నాయి. ఒక పక్షి కనుమరుగవడం అంటే కేవలం ఒక జీవి తగ్గిపోవడం కాదు. దానితో పాటు ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రకృతి వ్యవస్థ కూడా ప్రమాదంలో పడుతోందని అర్థం.

ఏపీకి ఇది ఎందుకు ముఖ్యమంటే…

రోళ్లపాడు వంటి గడ్డిమైదాన ప్రాంతాలు అరుదైన పక్షులు, జంతువులకు ఆశ్రయంగా ఉన్నాయి. అలాంటి ప్రాంతాలను కాపాడుకోవడం ద్వారా నేల నెమలి వంటి అరుదైన జీవజాతుల మనుగడకు అవకాశం ఉంటుంది. నేలపై దాక్కుని జీవిస్తూ.. వర్షం వస్తే ఆకాశంలోకి ఎగిరే ఈ అరుదైన పక్షి మనకు చెప్పే సందేశం ఒక్కటే.. గడ్డిమైదానాలను కాపాడితేనే.. నేల నెమలి వంటి ప్రకృతి అద్భుతాలు నిలుస్తాయి.