Death penalty: మరణశిక్ష పడిన ఖైదీలను తెల్లవారుజామునే ఎందుకు ఉరి తీస్తారు..?
మాజీ జైలు సూపరింటెండెంట్ పీ. శ్రీనివాస రెడ్డి 1971లో ముషీరాబాద్ జైలులో భూమయ్య, కృష్ణయ్యలకు ఉరిశిక్ష అమలును ప్రత్యక్షంగా చూశారు. ఉరిశిక్ష ప్రక్రియలోని న్యాయపరమైన అప్పీళ్ల నుంచి, చివరి క్షణాల వరకూ ఉండే పూర్తి వివరాలను ఆయన వెల్లడించారు. భారతదేశంలో మరణశిక్షల అమలులోని సంక్లిష్టతను ఇది వివరిస్తుంది.
మరణశిక్ష అనేది అత్యంత తీవ్రమైన శిక్షలలో ఒకటి. దీని అమలు ప్రక్రియ, చట్టపరమైన నిబంధనలు ప్రజలలో ఎప్పుడూ ఆసక్తిని రేకెత్తిస్తాయి. 1971లో అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో జరిగిన చివరి ఉరిశిక్ష అమలును ప్రత్యక్షంగా చూసిన మాజీ జైలు సూపరింటెండెంట్ పీ. శ్రీనివాస రెడ్డి , ఆ ప్రక్రియలోని అనేక అంశాలను వివరించారు. శ్రీనివాస రెడ్డి 1971 ఏప్రిల్లో జైలు డిపార్ట్మెంట్లో చేరారు. ఆయన ట్రైనింగ్లో ఉన్న సమయంలోనే ముషీరాబాద్ జైలులో భూమయ్య, కృష్ణయ్య అనే ఇద్దరు ఖైదీలకు ఉరిశిక్ష అమలు చేయబడింది. భూమయ్య నిజామాబాద్కు చెందినవాడు, కుటుంబ కలహాల కారణంగా ఒక కుటుంబ సభ్యుడిని చంపాడు. కృష్ణయ్య మహబూబాబాద్కు చెందినవాడు, ఒక పిచ్చి వ్యక్తిని చంపాడు. వీరిద్దరికీ న్యాయపరమైన అన్ని అప్పీళ్లు, అంటే జిల్లా కోర్టు, హైకోర్టు, సుప్రీంకోర్టు, చివరకు రాష్ట్రపతి క్షమాభిక్ష అభ్యర్థనలు తిరస్కరించబడిన తర్వాతే ఉరిశిక్ష ఖరారైంది.
మరణశిక్ష అమలుకు ముందు ప్రక్రియ:
మరణశిక్ష పడిన ఖైదీలను “కండెమ్న్ సెల్స్”లో ఒంటరిగా ఉంచుతారు. వారికి 24 గంటల పర్యవేక్షణ ఉంటుంది. ఎటువంటి ఆత్మహత్య ప్రయత్నాలు చేయకుండా అధికారులు ప్రత్యేక శ్రద్ధ వహిస్తారు. భోజనం వంటి సదుపాయాలు నిర్ణీత సమయంలో అందిస్తారు. ఖైదీలు శారీరకంగా పూర్తి ఆరోగ్యంగా ఉంటేనే ఉరిశిక్ష అమలు చేయాలని నిబంధనలు ఉన్నాయి. గుండె జబ్బులు లేదా ఇతర తీవ్ర అనారోగ్యాలు ఉంటే అమలును వాయిదా వేస్తారు. ఉరిశిక్ష తేదీ ఖరారైన తర్వాత, జైలు అధికారులు ఏర్పాట్లు చేస్తారు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్లో ముషీరాబాద్ జైలులో మాత్రమే ఉరికంబం ఉండేది.
ఉరిశిక్ష అమలు రోజు: ఉరిశిక్ష అమలు తెల్లవారుజామున 2 గంటల నుంచి ప్రారంభమవుతుంది. మెజిస్ట్రేట్, వైద్య అధికారి, జైలు సూపరింటెండెంట్, ఇతర సంబంధిత సిబ్బంది ఈ ప్రక్రియలో ఉంటారు. ఖైదీకి ముందు రాత్రి సాధారణ భోజనం పెడతారు. తెల్లవారుజామున అడిగితే ఏదైనా ఇస్తారు. డాక్టర్ ఖైదీ ఆరోగ్య పరిస్థితిని చివరిసారిగా తనిఖీ చేస్తారు. ముషీరాబాద్ జైలులో భూమయ్య, కృష్ణయ్యలను పక్కపక్కనే ఉంచి ఒకేసారి ఉరితీశారు. ఉరికంబం వద్ద ఖైదీని నిలబెట్టిన తర్వాత ముఖం కనిపించకుండా నల్లటి వస్త్రం కప్పుతారు, చేతులు వెనక్కి కట్టేస్తారు. ఉరితాడును ఖైదీ బరువుకు అనుగుణంగా ముందుగానే పరీక్షిస్తారు, అది విఫలం కాకుండా చూస్తారు. ఉరితాడు ముడిని శ్వాస త్వరగా ఆగిపోయేలా పక్కకు పెడతారు. మెజిస్ట్రేట్ లేదా సూపరింటెండెంట్ సంకేతం ఇవ్వగానే లీవర్ను లాగుతారు. కింద వుడెన్ ప్లేట్ జర్క్తో కిందికి పడిపోతుంది, తద్వారా ఖైదీ కిందకు జారుతాడు. ఐదు నిమిషాల తర్వాత వైద్య అధికారి వెళ్లి నాడి తనిఖీ చేసి, మరణాన్ని నిర్ధారిస్తారు. ఈ ప్రక్రియ ఉదయం 3:30 నుంచి 4:00 గంటల మధ్య పూర్తవుతుంది. ఖైదీల మృతదేహాలను సాధారణంగా కుటుంబ సభ్యులు తీసుకోరు. అటువంటి సందర్భాలలో, ముషీరాబాద్ జైలులోనే ఉన్న బరియల్ గ్రౌండ్లో వాటిని ఖననం చేస్తారు. భూమయ్య, కృష్ణయ్యల మృతదేహాలను కూడా అక్కడే ఖననం చేశారు. తెల్లవారుజామున ఉరిశిక్షలు అమలు చేయడానికి ప్రధాన కారణం, జైలులోని ఇతర ఖైదీలు లాకప్లలో ఉండటం వల్ల ఈ బాధాకరమైన సన్నివేశం నుంచి వారిని దూరంగా ఉంచడం, ఎటువంటి అవాంఛనీయ ఘటనలు తలెత్తే అవకాశం ఉండదు. మరణశిక్ష అమలు అనేది చాలా అరుదుగా, “రేరెస్ట్ ఆఫ్ రేర్” కేసులలో మాత్రమే విధించబడుతుందని, న్యాయ వ్యవస్థలోని అన్ని అప్పీళ్ల ప్రక్రియలు పూర్తయిన తర్వాతే అమలు జరుగుతుందని ఆయన స్పష్టం చేశారు.