Shakti Peetham: పాకిస్తాన్‌లోని ఈ శక్తిపీఠానికి హిందువులతో పాటు ముస్లింలూ ఎందుకు వెళ్తారో తెలుసా?
భారతదేశంలో ఎన్నో ప్రసిద్ధ శక్తిపీఠాలు ఉన్నాయి. అయితే పాకిస్తాన్‌లోనూ అమ్మవారికి అంకితమైన ఒక పురాతన పవిత్ర స్థలం ఉందని మీకు తెలుసా? బలూచిస్తాన్‌లోని హింగోల్ జాతీయ పార్కు పరిధిలో, హింగోల్ నది ఒడ్డున సహజంగా ఏర్పడిన కొండ గుహలో హింగ్లాజ్ మాత ఆలయం ఉంది. హిందూ సంప్రదాయంలో దీనిని 51 శక్తిపీఠాల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. సతీదేవి శరీర భాగాలు పడిన ప్రదేశాల్లో ఇది కూడా ఒకటనే విశ్వాసం భక్తుల్లో ఉంది. ఈ ఆలయం చారిత్రకంగానే కాకుండా ఆధ్యాత్మికంగా కూడా ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందింది.
Updated on: Oct 09, 2026 | 7:11 PM
ఈ ఆలయాన్ని హింగ్లాజ్ మాత మందిరం, హింగ్లాజ్ దేవి ఆలయం అని పిలవడంతో పాటు స్థానిక ముస్లింలు ‘నానీ మందిర్’ అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని హిందువులు మాత్రమే కాకుండా స్థానిక ముస్లిం సమాజంలోని కొందరు కూడా గౌరవిస్తారు. ప్రతి సంవత్సరం నిర్వహించే హింగ్లాజ్ యాత్రకు పాకిస్తాన్‌లోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి వేలాది మంది భక్తులు తరలివస్తుంటారు. సహజ గుహ, కొండలు, నది, మట్టి అగ్నిపర్వతాలతో కూడిన ఈ ప్రాంతం ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయాలకు, స్థానిక సంస్కృతికి ప్రత్యేక ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
1. పాకిస్తాన్‌లో ఎక్కడ ఉంది ఈ అమ్మవారి ఆలయం?
హింగ్లాజ్ మాత ఆలయం పాకిస్తాన్‌లోని బలూచిస్తాన్ ప్రావిన్స్‌, లాస్బెలా జిల్లాలో ఉంది. ఇది హింగోల్ జాతీయ పార్కు పరిధిలోని కొండ ప్రాంతంలో, హింగోల్ నది సమీపంలోని సహజ గుహలో కొలువై ఉంది. ఇక్కడ భారీ ఆలయ నిర్మాణం కంటే గుహలోని చిన్న పీఠం, శిలకు భక్తులు ప్రత్యేక పూజలు చేస్తారు. అందుకే ఈ ఆలయం ప్రకృతి మధ్యలో ఉన్న పవిత్ర స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
2. 51 శక్తిపీఠాల్లో ఒకటిగా ఎందుకు భావిస్తారు?
హిందూ పురాణ సంప్రదాయం ప్రకారం, దక్షయజ్ఞం అనంతరం సతీదేవి మరణించడంతో శివుడు ఆమె దేహాన్ని తీసుకుని సంచరించాడు. అప్పుడు విష్ణువు తన సుదర్శన చక్రంతో సతీదేవి దేహాన్ని వివిధ భాగాలుగా చేశాడని, అవి పడిన ప్రదేశాలు శక్తిపీఠాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయని విశ్వసిస్తారు. ఈ సంప్రదాయంలో సతీదేవి తల భాగం హింగ్లాజ్ ప్రాంతంలో పడిందని కొందరు నమ్ముతారు.
ఈ కారణంగా హింగ్లాజ్ మాతను శక్తి స్వరూపిణిగా భావించి భక్తులు పూజిస్తారు. అయితే శక్తిపీఠాల సంఖ్య, వాటి గుర్తింపుల్లో వివిధ మత సంప్రదాయాలు, గ్రంథాల ప్రకారం తేడాలు ఉండవచ్చు.
3. శ్రీరాముడికి సంబంధించిన కథ ఏమిటి?
స్థానికంగా ప్రచారంలో ఉన్న ఒక ఆధ్యాత్మిక కథనం ప్రకారం, రావణుడిని సంహరించిన తర్వాత శ్రీరాముడు హింగ్లాజ్ మాతను దర్శించుకున్నాడని చెబుతారు. రావణుడు బ్రాహ్మణుడు కావడంతో అతడిని సంహరించిన పాప పరిహారం కోసం అమ్మవారిని దర్శించుకోవాలని సూచన లభించిందనేది ఈ కథలోని ప్రధాన భావన.
ఈ కథ భక్తి సంప్రదాయాల్లో భాగంగా చెప్పబడుతుంది. దీనిని నిర్ధారిత చారిత్రక సంఘటనగా కాకుండా, ఆలయానికి సంబంధించిన పురాణ విశ్వాసంగా అర్థం చేసుకోవాలి. ఇలాంటి కథలు పవిత్ర స్థలాలపై భక్తుల ఆధ్యాత్మిక అనుబంధాన్ని తెలియజేస్తాయి.
4. ముస్లింలు కూడా ‘నానీ మందిర్’ అని ఎందుకు పిలుస్తారు?
హింగ్లాజ్ మాత ఆలయానికి ఉన్న మరో ప్రత్యేకత వివిధ సమాజాల మధ్య కనిపించే గౌరవభావం. స్థానిక ముస్లింలు ఈ పవిత్ర స్థలాన్ని ‘నానీ మందిర్’ అని పిలుస్తారు. కొందరు స్థానిక ముస్లిం సమూహాలు ఈ గుహ ఆలయాన్ని గౌరవిస్తుండటంతో, ఇది మతాల మధ్య సాంస్కృతిక అనుబంధానికి ఉదాహరణగా నిలుస్తోంది.
ఈ ప్రాంతంలో ఆలయానికి సంబంధించిన సంప్రదాయాలు, యాత్ర నిర్వహణలో స్థానిక సమాజాల పాత్ర కూడా ప్రస్తావించబడుతుంది. హిందూ భక్తుల ఆరాధనా స్థలమైనప్పటికీ, ఇతర సమాజాల నుంచి కూడా గౌరవం లభించడం హింగ్లాజ్ ఆలయ ప్రత్యేకతల్లో ఒకటి.
5. హింగ్లాజ్ యాత్ర ఎందుకు ప్రత్యేకం?
హింగ్లాజ్ మాత ఆలయంలో ప్రతి సంవత్సరం వసంతకాలంలో, సాధారణంగా ఏప్రిల్‌లో, ప్రత్యేక తీర్థయాత్ర నిర్వహిస్తారు. ఈ యాత్రలో భాగంగా భక్తులు హింగోల్ నదిలో పవిత్ర స్నానం ఆచరించడం, చంద్రమూప్‌ (చంద్రగుప్) మట్టి అగ్నిపర్వతం వద్ద సంప్రదాయ పూజలు చేయడం, గుహలోని అమ్మవారిని దర్శించుకోవడం వంటి ఆచారాలను పాటిస్తారు.
గతంలో ఈ ప్రాంతానికి చేరుకోవడం చాలా కష్టంగా ఉండేది. రాతి మార్గాలు, కొండలు, ఎడారి వాతావరణం మధ్య ప్రయాణించాల్సి వచ్చేది. ఇప్పుడు మక్రాన్ కోస్టల్ హైవే కారణంగా రహదారి ప్రయాణం కొంత సులభమైంది. అయినప్పటికీ, ప్రాంత భౌగోళిక పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని యాత్రకు వెళ్లేవారు ముందుగానే ప్రయాణ ఏర్పాట్లు చేసుకోవాలి.
6. భక్తుల విశ్వాసానికి ప్రతీకగా హింగ్లాజ్ మాత
హింగ్లాజ్ మాత ఆలయం కేవలం ఒక పూజా స్థలం మాత్రమే కాదు. శక్తి ఆరాధన, పురాణ సంప్రదాయాలు, స్థానిక సంస్కృతి, వివిధ సమాజాల మధ్య ఉన్న ఆధ్యాత్మిక గౌరవానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. సహజ గుహలో అమ్మవారిని ఆరాధించే పద్ధతి ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.
నవరాత్రుల సమయంలో దుర్గాదేవి ఆరాధనకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉన్నప్పటికీ, హింగ్లాజ్ ఆలయానికి సంబంధించిన వార్షిక యాత్ర సాధారణంగా చైత్ర మాసంలో నిర్వహించబడుతుంది. కాబట్టి ఈ ఆలయాన్ని సందర్శించాలని భావించే వారు యాత్ర తేదీలు, స్థానిక పరిస్థితులు, ప్రయాణ అనుమతుల గురించి ముందుగానే అధికారిక సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడం అవసరం.
గమనిక: సతీదేవి శరీర భాగాలు పడిన ప్రదేశాలు, శ్రీరాముడి యాత్ర వంటి అంశాలు హిందూ పురాణాలు, సంప్రదాయ విశ్వాసాలకు సంబంధించినవి. వాటిని చారిత్రకంగా నిర్ధారిత విషయాలుగా భావించకూడదు. పాకిస్తాన్‌లోని ఈ ఆలయానికి ప్రయాణించాలనుకునేవారు ప్రస్తుత వీసా నిబంధనలు, భద్రతా సూచనలు, స్థానిక అధికారుల మార్గదర్శకాలను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలి.
