సృష్టిలో అరుదైన జీవి.. క్యాన్సర్ దాని కాలి గోటిని కూడా తాకదా..?
క్యాన్సర్ను పూర్తిగా నిరోధించే జీవి కాదు.. కానీ క్యాన్సర్ను అత్యంత అరుదుగా అభివృద్ధి చేసుకునే క్షీరదాల్లో నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ ఒకటి. హైల్యూరోనాన్, కణాల పెరుగుదలపై సహజ నియంత్రణ, DNA రక్షణ వ్యవస్థలు ఈ చిన్న జీవిని శాస్త్రవేత్తలకు ప్రత్యేకంగా మారుస్తున్నాయి. క్యాన్సర్ నిరోధకతతో పాటు 30 ఏళ్లకు పైగా జీవించడం, ఆక్సిజన్ కొరతను తట్టుకోవడం, రాణి ఆధిపత్యంలోని సామాజిక జీవనం వంటి ఎన్నో ఆసక్తికర లక్షణాలు ఈ జీవిలో ఉన్నాయి.
చూడటానికి చిన్నగా.. చర్మంపై వెంట్రుకలు లేకుండా.. సాధారణ ఎలుకలా కనిపించే నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ (Naked mole-rat) శాస్త్రవేత్తలకు మాత్రం అత్యంత ఆసక్తికరమైన జీవి. కారణం దాని రూపం కాదు.. క్యాన్సర్ పట్ల దానికి ఉన్న అసాధారణ నిరోధకత. ఇతర క్షీరదాలతో పోలిస్తే ఈ జీవిలో క్యాన్సర్ చాలా అరుదుగా కనిపిస్తుంది. దీంతో క్యాన్సర్ ఎలా ఏర్పడుతుంది? దాన్ని సహజంగా ఎలా అడ్డుకోవచ్చు? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతికేందుకు శాస్త్రవేత్తలు ఈ జీవిపై విస్తృతంగా పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.
క్యాన్సర్ అసలు రాదా?
ఇక్కడే ఒక ముఖ్యమైన విషయం ఉంది. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్కు క్యాన్సర్ అసలు రాదు అని చెప్పడం శాస్త్రీయంగా సరైనది కాదు. క్యాన్సర్కు ఇది పూర్తిగా అతీతమైన జీవి కాదు. అయితే ఇప్పటివరకు పరిశోధనల్లో క్యాన్సర్ చాలా అరుదుగా కనిపించే క్షీరదాల్లో ఇది ఒకటిగా గుర్తింపు పొందింది. అంటే.. ఇది క్యాన్సర్ రాని జీవి కంటే క్యాన్సర్కు అత్యంత నిరోధకత కలిగిన జీవి అని చెప్పడం సరైనది.
ఇంత చిన్న జీవిపై ఎందుకింత ఆసక్తి?
క్యాన్సర్ అనేది కణాల నియంత్రణ తప్పిపోయినప్పుడు ఏర్పడే వ్యాధి. మన శరీరంలో కణాలు నిర్దిష్ట నియమాల ప్రకారం పెరుగుతాయి, విభజిస్తాయి, అవసరం లేకపోతే చనిపోతాయి. ఈ నియంత్రణ వ్యవస్థలో లోపం ఏర్పడితే కణాలు అదుపు లేకుండా పెరిగి కణితులు ఏర్పడవచ్చు. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్లో మాత్రం కణాల పెరుగుదలను నియంత్రించే కొన్ని ప్రత్యేక రక్షణ వ్యవస్థలు ఉన్నట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. అందులో ముఖ్యమైనది హైల్యూరోనాన్ అనే పదార్థం.
హైల్యూరోనాన్.. సహజ రక్షణ కవచం
నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ కణజాలంలో ప్రత్యేక లక్షణాలు కలిగిన హైల్యూరోనాన్ అధికంగా ఉంటుంది. ఇది కణాల మధ్య వాతావరణాన్ని ప్రభావితం చేయడమే కాకుండా, కణాలు అనవసరంగా పెరగకుండా నియంత్రించడంలో పాత్ర పోషిస్తుందని శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
కణాలు ఒక నిర్దిష్ట పరిమితికి మించి పెరగకుండా అడ్డుకునే వ్యవస్థను ప్రారంభ సంపర్క నిరోధంగా పరిశోధకులు అధ్యయనం చేశారు. అంటే.. కణాలు ఎక్కువగా పెరిగే ముందు వాటి పెరుగుదలపై నియంత్రణ ఏర్పడుతుంది. ఇది క్యాన్సర్ ఏర్పడటానికి అవసరమైన ప్రధాన దశల్లో ఒకటైన అనియంత్రిత కణ విభజనను అడ్డుకునే సహజ రక్షణ వ్యవస్థగా భావిస్తున్నారు.
మరో ప్రత్యేకత.. DNA రక్షణ
క్యాన్సర్ ఏర్పడటంలో DNAలో జరిగే మార్పులు, అంటే మ్యూటేషన్లు, కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్లో DNA నష్టాన్ని గుర్తించడం, దాన్ని సరిచేయడం, దెబ్బతిన్న కణాలను నియంత్రించడం వంటి ప్రక్రియలు కూడా శాస్త్రవేత్తల దృష్టిని ఆకర్షించాయి. అంటే ఒకవైపు కణాలు అనవసరంగా పెరగకుండా నియంత్రణ.. మరోవైపు జన్యు పదార్థానికి జరిగే నష్టాన్ని ఎదుర్కొనే వ్యవస్థ.. ఈ రెండూ కలిసి క్యాన్సర్కు వ్యతిరేకంగా రక్షణ కల్పించే అవకాశం ఉందని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
మరి మనుషులకు దీని వల్ల ఉపయోగం ఏమిటి?
ఇదే అసలు ఆసక్తికరమైన విషయం. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్లో క్యాన్సర్ను అడ్డుకునే ప్రక్రియలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా మనుషుల్లో క్యాన్సర్ను నివారించడానికి లేదా చికిత్స చేయడానికి కొత్త మార్గాలు కనుగొనవచ్చా? అనే ప్రశ్నపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.
అయితే ఇక్కడ ఒక జాగ్రత్త అవసరం. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్లో పనిచేసే ఒక సహజ వ్యవస్థను నేరుగా మనుషులకు వర్తింపజేసి క్యాన్సర్కు మందు తయారవుతుందని చెప్పడం తొందరపాటు. ప్రయోగశాల పరిశోధన నుంచి మనుషుల్లో ఉపయోగించే చికిత్స వరకు అనేక దశలు ఉంటాయి.
నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ మరో కారణంతోనూ ప్రత్యేకమైనది. ఇది భూగర్భంలో గుంపులుగా జీవిస్తుంది, ఆక్సిజన్ తక్కువగా ఉన్న పరిస్థితులను తట్టుకోగలదు, ఇతర ఎలుకలతో పోలిస్తే అసాధారణంగా ఎక్కువ కాలం జీవిస్తుంది. అంటే.. ఈ చిన్న జీవి శరీరం ఆక్సిజన్ కొరత, కణాల ఒత్తిడి, వృద్ధాప్యం, క్యాన్సర్ వంటి అనేక జీవసంబంధ సవాళ్లను ఎదుర్కొనే ప్రత్యేక పరిణామాత్మక విధానాలను అభివృద్ధి చేసుకుంది.
నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ మనకు చెప్పే ముఖ్యమైన విషయం ఏమిటంటే.. క్యాన్సర్ అనేది తప్పనిసరిగా వయసు పెరిగేకొద్దీ ప్రతి జీవికి వచ్చే వ్యాధి కాదు; జీవులు తమ పరిణామ క్రమంలో దానికి వ్యతిరేకంగా విభిన్న రక్షణ వ్యవస్థలను అభివృద్ధి చేసుకున్నాయి. అందుకే ఈ చిన్న, విచిత్రంగా కనిపించే జీవి ప్రస్తుతం క్యాన్సర్ పరిశోధనలో ఒక ముఖ్యమైన మోడల్గా మారింది.
భవిష్యత్తులో నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ నుంచి లభించే సమాచారం.. క్యాన్సర్ను పూర్తిగా అర్థం చేసుకోవడంలో, దాన్ని ముందుగానే గుర్తించడంలో, మరింత సమర్థవంతమైన చికిత్సలను అభివృద్ధి చేయడంలో మనుషులకు కొత్త దారులు చూపించే అవకాశం ఉంది.
నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ గురించి ఆసక్తికర విషయాలు..
పేరుకు తగ్గట్లుగా.. ఈ జీవి శరీరంపై దాదాపు వెంట్రుకలు ఉండవు. చర్మం ముడతలుగా కనిపిస్తుంది. ఇది ఎలుకల కుటుంబానికి చెందినదే అయినప్పటికీ, సాధారణ ఎలుకలతో పోలిస్తే జీవన విధానం చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. ఎక్కువ సమయం నేలకింద తవ్వుకున్న సొరంగాల్లోనే గడుపుతుంది. ఒకే కాలనీలో చాలా జీవులు కలిసి నివసిస్తాయి. ఆశ్చర్యకరంగా, నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ కాలనీలో ఒక రాణి ఉంటుంది. కాలనీలో సాధారణంగా సంతానోత్పత్తి చేసే ప్రధాన ఆడ జీవి ఆమె. మిగతా జీవులు ఆహారం సేకరించడం, సొరంగాలు తవ్వడం, పిల్లలను సంరక్షించడం వంటి పనులు చేస్తాయి. క్షీరదాల్లో ఈ తరహా సామాజిక నిర్మాణం చాలా అరుదు. కొన్ని రకాల నొప్పి ఉద్దీపనలకు నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ స్పందన ఇతర క్షీరదాల కంటే భిన్నంగా ఉంటుంది. ముఖ్యంగా ఆమ్లం వల్ల కలిగే నొప్పికి ఇది అసాధారణంగా తక్కువ సున్నితత్వం చూపుతుంది.
చిన్న ఎలుకలతో పోలిస్తే ఇది 30 సంవత్సరాలకు పైగా జీవించగలదు. ఇదే దీని మరో అద్భుతమైన లక్షణం. చాలా క్షీరదాలు తమ శరీర ఉష్ణోగ్రతను కచ్చితంగా నియంత్రిస్తాయి. నేకెడ్ మోల్ ర్యాట్ మాత్రం పరిసర ఉష్ణోగ్రతపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతుంది.దీని ముందరి పళ్లు చాలా బలంగా ఉంటాయి. ప్రత్యేకంగా చెప్పుకోదగ్గ విషయం ఏమిటంటే.. పెదవులు పళ్ల వెనుక భాగంలో మూసుకుపోయేలా ఉండటంతో, నేల తవ్వేటప్పుడు మట్టి నోటిలోకి ఎక్కువగా వెళ్లకుండా సహాయపడతాయి. ప్రధానంగా భూగర్భంలో లభించే దుంపలు, వేర్లు వంటి మొక్కల భాగాలను తింటుంది. ఆహారం కోసం పెద్ద ప్రాంతాల్లో సొరంగాలు నిర్మిస్తుంది. ఇంత చిన్న శరీరం ఉన్నప్పటికీ ఇంత ఎక్కువ కాలం ఆరోగ్యంగా జీవించడం శాస్త్రవేత్తలకు మరో పెద్ద ప్రశ్న. అందుకే వృద్ధాప్యం, కణాల నష్టం, DNA రక్షణ వంటి అంశాలపై కూడా దీనిపై పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయి.