Kasba Ganpati: దేవుడా! ల్యాబ్ టెస్టులకు ఆ గ్రామ దేవత సింధూరం.. ఇప్పుడేందుకు పరీక్షిస్తున్నారో తెలుసా?
పూణే నగర గ్రామదేవతగా కొలవబడే కస్బా గణపతి ఆలయంలో దాదాపు 400 ఏళ్ల తర్వాత ఒక అద్భుతం జరిగింది. విగ్రహంపై పేరుకుపోయిన సుమారు 900 కిలోల సింధూర పొరలను పురావస్తు శాఖ నిపుణులు శాస్త్రీయంగా తొలగించారు. ఈ ప్రక్రియలో గణపతి అసలు విగ్రహం బయటపడింది. అయితే, ఈ శతాబ్దాల నాటి సింధూరాన్ని ఇప్పుడు ల్యాబ్ పరీక్షలకు ఎందుకు పంపుతున్నారు? ఆ పొరల వెనుక దాగి ఉన్న చారిత్రక రహస్యాలేంటి? పూర్తి వివరాలు ఈ కథనంలో..
చత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ తల్లి రాజమాత జిజాబాయి ప్రతిష్టించినట్లుగా భావించే కస్బా గణపతి విగ్రహం ఇప్పుడు కొత్త రూపంలో దర్శనమిస్తోంది. కొన్ని దశాబ్దాలుగా భక్తులు సమర్పించిన సింధూరం విగ్రహంపై మందపాటి పొరలుగా ఏర్పడి, అసలు రూపం కనిపించకుండా పోయింది. గత నెలలో ఈ పొరలను తొలగించగా, 15వ శతాబ్దానికి చెందిన అరుదైన విగ్రహం వెలుగుచూసింది. ఈ సింధూర నమూనాల విశ్లేషణ ద్వారా మన పూర్వీకుల గురించి ఎలా తెలుసుకోవచ్చో ఇక్కడ చదవండి.
900 కిలోల సింధూరం – ఒక చారిత్రక నిధి
పూణేలోని ‘కస్బా గణపతి’ ఆలయంలో గత నెలలో 15 రోజుల పాటు ఒక ప్రత్యేక ఆపరేషన్ జరిగింది. విగ్రహంపై దశాబ్దాలుగా పేరుకుపోయిన సింధూరం కుళ్ళిపోవడం (decomposing) గమనించిన ఆలయ అధికారులు పురావస్తు శాఖను సంప్రదించారు. నిపుణులు సుమారు 900 కిలోల సింధూర పొరలను జాగ్రత్తగా తొలగించారు. దీనివల్ల రెండు అడుగుల ఎత్తు, నాలుగు చేతులు కలిగి, ఎడమ వైపునకు తొండం ఉన్న స్వామివారి అసలు విగ్రహం వెలుగులోకి వచ్చింది.
విశ్లేషణ ఎందుకు చేస్తున్నారు?
తొలగించిన ఈ సింధూరాన్ని పూణేలోని ‘డెక్కన్ కాలేజ్’లో విశ్లేషించనున్నారు. ఈ విశ్లేషణ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు ఇవే:
చారిత్రక కాలం: విగ్రహం ఏ కాలానికి చెందిందో శాస్త్రీయంగా నిర్ధారించవచ్చు. ప్రాథమిక అంచనా ప్రకారం ఇది 15 లేదా 16వ శతాబ్దానికి (శివపూర్వ కాలం) చెందినదిగా భావిస్తున్నారు.
పూజా పద్ధతులు: శతాబ్దాల క్రితం సింధూరంలో ఏయే పదార్థాలు కలిపేవారు? రసాయన మిశ్రమాలు ఎలా ఉండేవి? అనే విషయాలు తెలుస్తాయి.
భౌగోళిక మార్పులు: కాలక్రమేణా ఆ ప్రాంతంలో వాడిన సహజ వనరుల గురించి అవగాహన కలుగుతుంది.
ఆలయ విశిష్టత
కస్బా గణపతిని పూణే గ్రామ దైవంగా భావిస్తారు. 1636 ప్రాంతంలో రాజమాత జిజాబాయి ఈ విగ్రహాన్ని ప్రతిష్టించారని చరిత్ర చెబుతోంది. పూణేలో జరిగే గణేష్ ఉత్సవాల్లో నిమజ్జనం కోసం వెళ్లే మొదటి విగ్రహం (Manache Ganpati) ఇదే కావడం విశేషం. ఇకపై విగ్రహంపై సింధూరం పేరుకుపోకుండా ప్రతి రెండు ఏళ్లకోసారి శుభ్రం చేయాలని నిపుణులు సూచించారు.