మెట్లు ఎక్కుతున్నప్పుడు మోకాళ్లలో కటకట అనే చప్పుడు వస్తుందా.. అయితే..

మెట్లు ఎక్కుతున్నప్పుడు లేదా కింద కూర్చుని పైకి లేస్తున్నప్పుడు మోకాళ్ళలో కటకటమనే శబ్దాలు రావడం చాలా సాధారణమైన అనుభవం. ఈ శబ్దాలు వినిపించినప్పుడు చాలామంది తమ మోకాళ్ళు అరిగిపోయాయని, తీవ్రమైన సమస్య ఎదురైందని ఆందోళన చెందుతారు. అయితే, అన్ని సందర్భాలలోనూ ఈ శబ్దాలు కీళ్ల అరుగుదలను సూచించవు. మోకాళ్ళలోని శబ్దాలకు గల కారణాలు, అవి ఎప్పుడు ఆందోళన కలిగించే అంశంగా మారతాయి, వాటి నివారణ, చికిత్సా పద్ధతుల గురించి సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.

మోకాళ్ళలోని శబ్దాలకు గల కారణాలు:

మన శరీరంలో మోకాలు అత్యంత సంక్లిష్టమైన, ఒత్తిడిని తట్టుకునే అద్భుతమైన నిర్మాణం. తొడ ఎముక, మడమ ఎముక, మోకాలి చిప్ప కలిసే చోట మృదులాస్థి (కార్టిలేజ్) ఉంటుంది. దీనికి తోడుగా సైనోవియల్ అనే ద్రవం మోకాలికి కుషనింగ్‌గా ఉంటూ, లూబ్రికేషన్‌ను అందిస్తూ ఎముకలు ఒకదానితో ఒకటి రాపిడి జరగకుండా కాపాడుతుంది. మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు మన శరీరం బరువు కంటే మూడు నుంచి నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ ఒత్తిడి మోకాళ్ళపై పడుతుంది. ఈ సమయంలో కీలు చుట్టూ ఉండే సైనోవియల్ ద్రవంలో ఏర్పడే చిన్న చిన్న గాలి బుడగలు పగిలినప్పుడు లేదా స్నాయువులు పొరపాటున ఎముకలపై జారినప్పుడు కటకటమనే శబ్దాలు వస్తాయి. వైద్య పరిభాషలో దీనిని జాయింట్ క్రెపిటస్ అని అంటారు. కేవలం శబ్దాలు మాత్రమే వస్తూ ఎలాంటి నొప్పి లేకపోతే అది ప్రమాదకరం కాదని వైద్యులు చెబుతారు. ఇది సాధారణంగా కీళ్లలో ద్రవం కదలడం లేదా గ్యాస్ బుడగలు పగలడం వల్ల జరుగుతుంది.

ఎప్పుడు ఆందోళన చెందాలి?

మోకాళ్ళలో శబ్దాలతో పాటు నొప్పి, వాపు లేదా మోకాలు బిగుసుకుపోవడం వంటి లక్షణాలు కనిపిస్తున్నప్పుడు ఆలస్యం చేయకుండా డాక్టర్‌ను సంప్రదించాలి. ఈ లక్షణాలు కనపడితే కార్టిలేజ్ క్షీణించడం లేదా ఇతర తీవ్రమైన సమస్యలకు సూచన కావచ్చు. క్వాడ్రిసెప్స్ కండరాలు బలహీనపడటం, ఊబకాయం, గతంలో తగిలిన గాయాలు, పోషకాహార లోపాలు వంటివి ఈ పరిస్థితిని మరింత తీవ్రతరం చేయవచ్చు. ఈ శబ్దాలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే, కాలక్రమేణా మృదులాస్థి పూర్తిగా అరిగిపోయి ఎముకలు ఒకదానికొకటి ఒరుసుకుపోయి మోకాళ్ళు కదలలేని స్థితికి చేరుకునే ప్రమాదం ఉందని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

నిర్ధారణ, చికిత్స:

నొప్పి, వాపులతో కూడిన మోకాలి శబ్దాలు ఉన్నప్పుడు డాక్టర్లు రక్తపరీక్షలు, ఎక్స్రే, ఎంఆర్‌ఐ వంటి పరీక్షలను సిఫారసు చేస్తారు. విటమిన్ డి, కాల్షియం లోపాలు ఉన్నాయో లేదో కూడా తెలుసుకోవాలి. ప్రాథమిక దశలో క్వాడ్రిసెప్స్ స్ట్రెంథనింగ్ వ్యాయామాలు, కాల్షియం, విటమిన్ డి3, గ్లూకోసమైన్ సప్లిమెంట్లు ఇవ్వడం ద్వారా శస్త్రచికిత్స లేకుండానే ఉపశమనాన్ని అందించవచ్చు. జర్నల్ ఆఫ్ ఆర్థోపెడిక్ రీసెర్చ్ అధ్యయనాల ప్రకారం, సరైన కండరాల వ్యాయామం వల్ల మోకాళ్ళలో శబ్దాలు, అరుగుదల 40% వరకు తగ్గుతాయని స్పష్టమైంది. ఫిజియోథెరపీ ద్వారా కండరాల బలం పెరిగి, ఎముకలపై పడే భారం తగ్గుతుంది. మోకాళ్ళ నొప్పి మరీ విపరీతంగా ఉండి, కీళ్ళు పూర్తిగా అరిగిపోతే మాత్రం కీలు మార్పిడి శస్త్రచికిత్స (టోటల్ నీ రీప్లేస్‌మెంట్) అవసరం కావచ్చు. నేడు అత్యాధునిక రోబోటిక్ టెక్నాలజీతో ఈ శస్త్రచికిత్సలు విజయవంతంగా చేస్తున్నారు.

నివారణ, జీవనశైలి మార్పులు: మోకాళ్ళ నొప్పులు సమస్యగా మారకముందే జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం అన్ని విధాలా మేలు.

శరీర బరువు నియంత్రణ: అధిక బరువు మోకాళ్ళపై అదనపు ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. బరువును అదుపులో ఉంచుకోవడం వల్ల ఒత్తిడి గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

వ్యాయామం: ప్రతిరోజూ సైక్లింగ్, ఈత కొట్టడం లేదా వాకింగ్ చేయడం వల్ల మోకాలి భాగంలో సైనోవియల్ ద్రవం ఉత్పత్తి పెరుగుతుంది, మోకాళ్ళు ఆరోగ్యంగా ఉంటాయి. జాయింట్ స్ట్రెంథనింగ్, రేంజ్ ఆఫ్ మోషన్ ఎక్సర్సైజులు తప్పనిసరి.

సరైన భంగిమ: నిలబడినప్పుడు, కూర్చునేటప్పుడు సరైన భంగిమను పాటించాలి.

ఆహారం: కాల్షియం, ఒమేగా-3 ఫ్యాటీ యాసిడ్లు లభించే నువ్వులు, పాలు, ఆకుకూరలు, డ్రై ఫ్రూట్స్ వంటివి రోజువారీ ఆహారంలో భాగంగా చేసుకోవాలి.

కొన్ని కార్యకలాపాలకు పరిమితి: సాధ్యమైనంత వరకు మెట్లు ఎక్కడం, దిగడం, కింద కూర్చుని లేవడం, ఎక్కువసేపు నిల్చోవడం వంటివి తగ్గించాలి, ఎందుకంటే ఇవి మోకాళ్ళ జాయింట్ మీద ఎక్కువ లోడ్ వేస్తాయి. మోకాళ్ళలో నిరంతర శబ్దాలతో పాటు నొప్పి కూడా వేధిస్తున్నప్పుడు ఆలస్యం చేయకుండా ఆర్థోపెడిక్ డాక్టర్‌ను సంప్రదించి తగిన సలహా తీసుకోవాలి. ముందుగానే జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం ద్వారా మోకాళ్ళ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.