Aadhaar Deactivation: మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్‌ను అలాగే వదిలేస్తే ఏమవుతుంది? UIDAI నిబంధనలు ఇవే

మరణించిన ఆధార్ నంబర్ హోల్డర్ల వివరాలను UIDAI ధృవీకరించి, అవసరమైన సందర్భాల్లో వారి ఆధార్‌ను డీయాక్టివేట్ చేసే ప్రక్రియను అమలు చేస్తోంది. 2025లో UIDAI “Reporting of Death of a Family Member” అనే సేవను myAadhaar పోర్టల్‌లో ప్రారంభించింది. మరణ ధ్రువీకరణ పూర్తైన తర్వాత కుటుంబ సభ్యులు మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ నంబర్, డెత్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్, ఇతర వివరాలను సమర్పించవచ్చు. వివరాలను సంబంధిత రికార్డులతో ధృవీకరించిన తర్వాత UIDAI ఆధార్ నంబర్‌ను డీయాక్టివేట్ చేయడానికి తదుపరి చర్యలు తీసుకుంటుంది.

1. వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత ఆధార్‌ను డీయాక్టివేట్ చేయాలా?

అవును. UIDAI ప్రకారం, వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత వారి ఆధార్ నంబర్‌ను డీయాక్టివేట్ చేయడం అవసరమైన ప్రక్రియగా మారింది. దీని ప్రధాన ఉద్దేశం మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ నంబర్‌ను అనధికారికంగా ఉపయోగించడం, గుర్తింపు మోసాలు లేదా సంక్షేమ ప్రయోజనాలను అక్రమంగా పొందే అవకాశాలను తగ్గించడం. 2026 ఫిబ్రవరి నాటికి UIDAI 2.5 కోట్లకు పైగా మరణించిన వ్యక్తుల ఆధార్ నంబర్లను డీయాక్టివేట్ చేసినట్లు తెలిపింది.

2. కుటుంబ సభ్యులు మరణాన్ని ఎలా నివేదించాలి?

మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం పొందిన తర్వాత కుటుంబ సభ్యులు myAadhaar పోర్టల్‌లో “Reporting of Death of a Family Member” సేవను ఉపయోగించవచ్చు. ఇందులో కుటుంబ సభ్యుడు తన వివరాలను ధృవీకరించుకుని, మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ నంబర్, డెత్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్, అవసరమైన ఇతర వివరాలను సమర్పించాలి.

3. మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం ఎందుకు అవసరం?

ఆధార్ డీయాక్టివేషన్ వెంటనే ఆటోమేటిక్‌గా జరగదు. కుటుంబ సభ్యుడు సమర్పించిన మరణ వివరాలను సంబంధిత రికార్డులతో UIDAI ధృవీకరిస్తుంది. ఈ ధృవీకరణ ప్రక్రియ పూర్తయిన తర్వాత ఆధార్ నంబర్‌ను డీయాక్టివేట్ చేయడానికి చర్యలు తీసుకుంటారు. అందువల్ల ముందుగా మరణాన్ని అధికారికంగా నమోదు చేసి, డెత్ సర్టిఫికెట్ పొందడం ముఖ్యం.

4. UIDAI స్వయంగా కూడా మరణించిన వారి ఆధార్‌ను గుర్తిస్తుంది

కుటుంబ సభ్యులు మాత్రమే నివేదించాల్సిన అవసరం లేదు. UIDAI వివిధ ప్రభుత్వ సంస్థలు, రాష్ట్రాలు/కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలు, రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా వంటి వనరుల నుంచి మరణించిన వ్యక్తుల వివరాలను సేకరిస్తోంది. ఈ వివరాలను ఆధార్ డేటాతో సరిపోల్చి ధృవీకరణ అనంతరం డీయాక్టివేషన్ చేపడుతోంది.

5. మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ దుర్వినియోగం ఎందుకు ప్రమాదకరం?

ఆధార్ ఒక ముఖ్యమైన గుర్తింపు సాధనం. అందువల్ల మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్ వివరాలను అనధికారికంగా ఉపయోగించడం గుర్తింపు మోసాలకు దారితీసే అవకాశం ఉంటుంది. ప్రభుత్వ ప్రయోజనాలను అనధికారికంగా పొందడం వంటి దుర్వినియోగాన్ని అడ్డుకోవడంలో మరణించిన వ్యక్తుల ఆధార్ డేటాబేస్‌ను గుర్తించి డీయాక్టివేట్ చేయడం ఒక ముఖ్యమైన చర్యగా UIDAI పేర్కొంది.

6. ఆధార్ నంబర్‌ను మరొకరికి కేటాయిస్తారా?

లేదు. ఒక వ్యక్తి మరణించిన తర్వాత వారి ఆధార్ నంబర్‌ను మరొక వ్యక్తికి తిరిగి కేటాయించరు. UIDAI స్పష్టంగా తెలిపిన ప్రకారం ఆధార్ నంబర్‌ను మరో వ్యక్తికి రీఅసైన్ చేయడం జరగదు.

7. ఆధార్ డీయాక్టివేషన్ కోసం ఏం గుర్తుంచుకోవాలి?

మరణించిన కుటుంబ సభ్యుడి విషయంలో ముందుగా మరణాన్ని అధికారికంగా నమోదు చేయాలి. తర్వాత డెత్ సర్టిఫికెట్, డెత్ రిజిస్ట్రేషన్ నంబర్ వంటి వివరాలను సిద్ధంగా ఉంచుకుని myAadhaarలో అందుబాటులో ఉన్న మరణ నివేదన సేవ ద్వారా వివరాలను సమర్పించవచ్చు. డీయాక్టివేషన్‌కు సంబంధించిన సమస్య ఉంటే UIDAI అధికారిక సహాయ మార్గాలను లేదా సమీప ఆధార్ సేవా కేంద్రాన్ని సంప్రదించవచ్చు. UIDAI అధికారిక హెల్ప్‌లైన్ 1947 కూడా అందుబాటులో ఉంది.

8. ఒక ముఖ్యమైన విషయం.. పాత సమాచారం నమ్మకండి

2021, 2023లో పార్లమెంటుకు ఇచ్చిన సమాధానాల్లో మరణించిన వారి ఆధార్‌ను డీయాక్టివేట్ చేసేందుకు అప్పట్లో ప్రత్యేక వ్యవస్థ లేదని ప్రభుత్వం తెలిపింది. అయితే తర్వాత UIDAI కొత్త వ్యవస్థను ప్రారంభించింది. కాబట్టి పాత వార్తల్లో ఉన్న “మరణించిన వ్యక్తి ఆధార్‌ను డీయాక్టివేట్ చేయడం సాధ్యం కాదు” అనే సమాచారాన్ని ప్రస్తుత నిబంధనగా భావించకూడదు. ప్రస్తుతం మరణాన్ని నివేదించేందుకు myAadhaarలో ప్రత్యేక సేవ అందుబాటులో ఉంది.

గమనిక:

ఆధార్ డీయాక్టివేషన్‌కు సంబంధించిన సేవలు, అర్హతలు, అందుబాటు రాష్ట్రాల పరిధి వంటి అంశాలు UIDAI మార్గదర్శకాల ప్రకారం మారవచ్చు. అందువల్ల దరఖాస్తు చేసే ముందు అధికారిక UIDAI పోర్టల్‌లో ప్రస్తుత వివరాలను పరిశీలించడం మంచిది. వ్యక్తిగత ఆధార్ నంబర్‌ను పబ్లిక్‌గా లేదా సోషల్ మీడియాలో పంచుకోవద్దు.