హైదరాబాద్‌కు తాగునీటి గండం.. జలాశయాల్లో తగ్గుతున్న నిల్వలు!

హైదరాబాద్‌ మహానగరానికి తాగునీటి సమస్య ముప్పు పొంచి ఉందా? నగరానికి నీటిని అందించే ప్రధాన జలాశయాల్లో నిల్వలు రోజురోజుకూ తగ్గుతుండటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఉస్మాన్‌సాగర్‌, హిమాయత్‌సాగర్‌లో నీటి మట్టాలు పడిపోతుండగా.. మంజీరా, సింగూరు జలాశయాల్లోనూ నిల్వలు గణనీయంగా తగ్గాయి. కృష్ణా ప్రాజెక్టుల నుంచి వచ్చే నీరు కూడా ఆశించిన స్థాయిలో లేకపోవడంతో ప్రస్తుతం గోదావరి జలాలే నగరానికి ప్రధాన ఆధారంగా మారాయి. మరోవైపు భూగర్భ జలాలు అడుగంటడం, ట్యాంకర్లకు డిమాండ్‌ పెరుగుతుండటం పరిస్థితి తీవ్రతను సూచిస్తున్నాయి.

జలాశయాల్లో తగ్గుతున్న నీటి నిల్వలు

హైదరాబాద్‌కు ప్రధానంగా ఉస్మాన్‌సాగర్‌, హిమాయత్‌సాగర్‌ జంట జలాశయాలతో పాటు మంజీరా, సింగూరు, కృష్ణా, గోదావరి ప్రాజెక్టుల నుంచి తాగునీరు సరఫరా అవుతోంది. అయితే ప్రస్తుతం ఈ వనరుల్లో నీటి నిల్వలు తగ్గుముఖం పట్టాయి.

ఉస్మాన్‌సాగర్‌: 3.9 టీఎంసీల పూర్తి సామర్థ్యానికి ప్రస్తుతం 2 టీఎంసీల నీరు మాత్రమే ఉంది.

హిమాయత్‌సాగర్‌: 4.2 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి 2 టీఎంసీల నిల్వ ఉంది.

మంజీరా: 1.50 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి కేవలం 0.19 టీఎంసీల నీరే అందుబాటులో ఉంది.

సింగూరు: 29.91 టీఎంసీల సామర్థ్యానికి 3.029 టీఎంసీల నిల్వ మాత్రమే ఉంది.

కృష్ణా ప్రాజెక్టుల నుంచి కూడా ప్రస్తుతం పరిమితంగానే నీరు అందుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో గోదావరి జలాలు, ముఖ్యంగా ఎల్లంపల్లి నుంచి వస్తున్న నీరు నగరానికి కీలకంగా మారింది.

జంట జలాశయాల నీటి సరఫరాలో కోత

జలాశయాల్లో ఉన్న నీటిని ఎక్కువ కాలం వినియోగించుకునేలా జలమండలి సరఫరాను క్రమబద్ధీకరిస్తోంది. ఉస్మాన్‌సాగర్‌, హిమాయత్‌సాగర్‌ నుంచి రోజుకు 40 ఎంజీడీల నీటిని సరఫరా చేయాల్సి ఉండగా.. ప్రస్తుతం 27 ఎంజీడీలకు తగ్గించినట్లు సమాచారం. అందుబాటులో ఉన్న నిల్వలను సుమారు 360 రోజులకు సరిపడేలా వినియోగించుకోవాలనే లక్ష్యంతో ఈ చర్యలు చేపట్టినట్లు తెలుస్తోంది.

భూగర్భ జలాలపైనా ఒత్తిడి

నగరంలో సుమారు 14.50 లక్షల నీటి కనెక్షన్లు ఉన్నాయి. రోజుకు దాదాపు 560 మిలియన్‌ గ్యాలన్ల నీరు అవసరమవుతోంది. అయితే ఉపరితల జల వనరులతో పాటు భూగర్భ జలాలపైనా ఒత్తిడి పెరుగుతోంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలమట్టాలు 11 మీటర్లకు పైగా పడిపోయినట్లు అంచనాలున్నాయి. 1,200 అడుగుల లోతు వరకు బోర్లు వేసినా నీరు పడని పరిస్థితులు కొన్ని చోట్ల కనిపిస్తున్నాయి.

ట్యాంకర్లకు డిమాండ్‌ కూడా పెరుగుతోంది. గతంలో రోజుకు సుమారు 6 వేల ట్యాంకర్ల బుకింగ్‌లు ఉండగా.. ఇటీవల రెండు రోజులుగా ఈ సంఖ్య 8 వేలకు చేరినట్లు గణాంకాలు చెబుతున్నాయి. ఇదే పరిస్థితి కొనసాగితే రానున్న రోజుల్లో నల్లా నీటి సరఫరాపైనా ప్రభావం పడుతుందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. ఇప్పటికే కొన్ని ప్రాంతాల్లో సరఫరా కోతలు ఉన్నాయనే ఫిర్యాదులు వినిపిస్తున్నాయి.

మంజీరా నీటిపై ఆధారపడే ప్రాంతాలకు ఇబ్బందులు?

హైదరాబాద్‌లోని 22 నియోజకవర్గాల పరిధిలో నగరం విస్తరించి ఉంది. వీటిలో తొమ్మిది నియోజకవర్గాల పరిధిలోని ప్రాంతాలకు మంజీరా పైపులైన్ల ద్వారా తాగునీరు అందుతోంది. మంజీరా నుంచి సరఫరాకు అంతరాయం ఏర్పడితే పలు ప్రాంతాలపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.

శేరిలింగంపల్లి నియోజకవర్గంలోని ఐటీ కారిడార్‌, ఫైనాన్షియల్‌ డిస్ట్రిక్ట్‌ ప్రాంతాల్లో ఇప్పటికే భూగర్భ జలాల కొరతతో ట్యాంకర్లపై ఆధారపడుతున్న వారి సంఖ్య పెరిగింది. మంజీరా సరఫరా నిలిచిపోతే కూకట్‌పల్లిలోని కేపీహెచ్‌బీ, భరత్‌నగర్‌, మూసాపేట ప్రాంతాలు ప్రభావితమయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

అలాగే పటాన్‌చెరు నియోజకవర్గం, ఖైరతాబాద్‌లోని ఎర్రమంజిల్‌, సోమాజిగూడ, బంజారాహిల్స్‌, జూబ్లీహిల్స్‌లోని యూసుఫ్‌గూడ, బోరబండ ప్రాంతాలపైనా ప్రభావం పడవచ్చు. కార్వాన్‌లోని షేక్‌పేట, టోలీచౌకీ, సనత్‌నగర్‌లోని అమీర్‌పేట, సనత్‌నగర్‌, రాజేంద్రనగర్‌లోని కిస్మత్‌పూర్‌, నార్సింగి, కుత్బుల్లాపూర్‌లోని నిజాంపేట, ప్రగతినగర్‌ ప్రాంతాలకూ మంజీరా నీటి సరఫరా కీలకం.

గోదావరి నీటితో మంజీరాకు అనుసంధానం

మంజీరా జలాశయాల్లో తగ్గుతున్న నిల్వల నేపథ్యంలో ప్రత్యామ్నాయంగా గోదావరి నీటిని వినియోగించుకునే ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి. ఇందులో భాగంగా ఔటర్‌ రింగ్‌ రోడ్డు వెలుపల వెలిమెల గ్రామం సమీపంలో గోదావరి రింగ్‌ మెయిన్‌ను మంజీరా ఫేజ్‌-3, ఫేజ్‌-4 ప్రధాన పైప్‌లైన్లతో అనుసంధానించే పనులను జలమండలి అధికారులు చేపట్టారు. ఈ అనుసంధానం పూర్తయితే మంజీరాపై ఆధారపడే ప్రాంతాలకు ప్రత్యామ్నాయంగా గోదావరి నీటిని సరఫరా చేసే అవకాశం ఉంటుంది.

నీటిని వృథా చేస్తే జరిమానాలు

మరోవైపు అందుబాటులో ఉన్న నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవాలని జలమండలి ప్రజలకు సూచిస్తోంది. నల్లా నీటిని వృథా చేయడం, తాగునీటితో వాహనాలు కడగడం, పైపులతో ఫ్లోర్‌ క్లీనింగ్‌ చేయడం, నీటి ట్యాంకులు నిండినా మోటార్లు ఆపకుండా వదిలేయడం వంటి చర్యలను తీవ్రంగా పరిగణిస్తామని హెచ్చరిస్తోంది. నీటి వృథా స్థాయిని బట్టి భారీ జరిమానాలు విధించడంతో పాటు, అవసరమైతే నల్లా కనెక్షన్‌ తొలగించే చర్యలు కూడా తీసుకుంటామని స్పష్టం చేస్తోంది.

నీటి వృథాపై ఫిర్యాదు చేసేందుకు పానీ యాప్‌

నీటి దుర్వినియోగాన్ని అరికట్టేందుకు ప్రభుత్వం ప్రజల సహకారం కోరుతోంది. జలమండలి సిబ్బందితో మాత్రమే నగరవ్యాప్తంగా జరిగే నీటి వృథాను గుర్తించడం కష్టమని మంత్రి పొన్నం ప్రభాకర్‌ పేర్కొన్నారు. అందుకే ప్రజలు కూడా బాధ్యత తీసుకోవాలని పిలుపునిచ్చారు. ఇందుకోసం పానీ యాప్‌, వాటర్‌ వారియర్స్‌ వెబ్‌సైట్‌ను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చినట్లు తెలిపారు.

ఎవరైనా నీటిని వృథా చేస్తున్నట్లు కనిపిస్తే ఫొటోలు లేదా వీడియోలతో యాప్‌, వెబ్‌సైట్‌ ద్వారా ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. ఫిర్యాదు చేసిన వారి వివరాలను గోప్యంగా ఉంచుతామని మంత్రి వెల్లడించారు. నీటి వృథాను అరికట్టేందుకు స్వచ్ఛందంగా పనిచేయాలనుకునేవారు గుర్తింపు కార్డుతో వాటర్‌ బోర్డు వెబ్‌సైట్‌లో సేవ్‌ వాటర్‌ వాలంటీర్లుగా నమోదు చేసుకోవచ్చని సూచించారు. నీటి సంరక్షణలో సహకరించే వాలంటీర్లను భవిష్యత్తులో ముఖ్యమంత్రి కూడా అభినందిస్తారని చెప్పారు.

నీటి సమస్యపై రాజకీయ విమర్శలు

హైదరాబాద్‌లో తాగునీటి పరిస్థితిపై రాజకీయ విమర్శలు కూడా మొదలయ్యాయి. నగరంలో నీటి సమస్య తీవ్రంగా కనిపిస్తున్నా.. కాంగ్రెస్‌ నేతలు ఢిల్లీ పర్యటనలు చేయడంపై బీఆర్‌ఎస్‌ వర్కింగ్‌ ప్రెసిడెంట్‌ కేటీఆర్‌ ప్రశ్నలు సంధించారు. తెలంగాణలో కాంగ్రెస్‌ ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన కరువు కొనసాగుతోందంటూ విమర్శించారు. మరోవైపు కరువు పరిస్థితుల్లో రాజకీయ విమర్శలకు బదులుగా అందరూ కలిసి సమస్య పరిష్కారానికి కృషి చేయాలని టీపీసీసీ అధ్యక్షుడు మహేశ్‌గౌడ్‌ వ్యాఖ్యానించారు.

నీటి పొదుపే తక్షణ పరిష్కారం

జలాశయాల్లో నిల్వలు తగ్గడం, భూగర్భ జలాలు అడుగంటడం, ట్యాంకర్లకు డిమాండ్‌ పెరగడం.. ఇవన్నీ హైదరాబాద్‌ నీటి నిర్వహణపై ఒత్తిడి పెరుగుతోందని సూచిస్తున్నాయి. ప్రత్యామ్నాయ వనరుల అనుసంధానం, సరఫరా క్రమబద్ధీకరణ వంటి చర్యలతో పాటు ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా కీలకం. అవసరానికి మించి నీటిని వాడకుండా, ప్రతి నీటి చుక్కను జాగ్రత్తగా వినియోగించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది.