గజేంద్రుడి మొరకు పరుగెత్తిన శ్రీహరి.. గజేంద్ర మోక్షాన్ని కళ్లకు కట్టే ఈ అరుదైన ఆలయం ఎక్కడుందో తెలుసా?
Gajendra Moksham: భక్తుడు ఆపదలో ఉంటే భగవంతుడు ఎలా ఆదుకుంటాడో తెలిపే గజేంద్ర మోక్షం ఘట్టం అందరికీ తెలిసిందే. అయితే ఆ పురాణ కథను శిల్పరూపంలో కళ్లకు కట్టే అరుదైన ఆలయం అనంతపురం జిల్లా పామిడిలో ఉంది. ఈ క్షేత్రం విశేషాలు, గజేంద్ర మోక్షం వెనుక ఉన్న ఆధ్యాత్మిక సందేశం గురించి తెలుసుకోండి.
భక్తి, శరణాగతి, దైవానుగ్రహం గురించి చెప్పే పురాణ ఘట్టాల్లో ‘గజేంద్ర మోక్షం’కు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. భక్తుడు ఆపదలో ఉన్నప్పుడు భగవంతుడు ఎంత వేగంగా స్పందిస్తాడో తెలియజేసే ఈ కథను తెలుగు ప్రజలకు మరింత చేరువ చేసింది భక్తకవి పోతన రచించిన ‘ఆంధ్ర మహాభాగవతం’. ఈ అద్భుత ఘట్టాన్ని శిల్పరూపంలో దర్శింపజేసే ఒక అరుదైన ఆలయం ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అనంతపురం జిల్లాలో ఉంది.
గజేంద్ర మోక్షం కథ ఏంటి?
పురాణాల ప్రకారం, ద్రవిడ దేశాన్ని పాలించిన ఇంద్రద్యుమ్నుడు అనే రాజు విష్ణుభక్తిలో నిమగ్నమై ఉండేవాడు. ఒకసారి అగస్త్య మహర్షి వచ్చినప్పుడు రాజు ధ్యానంలో ఉండి ఆయనను గౌరవించలేకపోయాడు. దీంతో ఆగ్రహించిన మహర్షి, అతడిని ఏనుగుగా జన్మించమని శపించాడు.
ఆ శాప ఫలితంగా ఇంద్రద్యుమ్నుడు గజేంద్రుడిగా జన్మించాడు. ఒక రోజు తన గజసేనతో కలిసి సరస్సులో విహరిస్తుండగా ఒక మొసలి అతని కాలును పట్టుకుంది. గజేంద్రుడు తన శక్తిమేర పోరాడినా మొసలి బలానికి తట్టుకోలేకపోయాడు. చివరకు తన శారీరక బలం సరిపోదని గ్రహించి, పరమాత్మనే శరణు కోరాడు.
భక్తుడి మొరకు వెంటనే స్పందించిన శ్రీమహావిష్ణువు
సర్వశక్తిమంతుడైన విష్ణుమూర్తిని గజేంద్రుడు హృదయపూర్వకంగా ప్రార్థించగా, ఆయన వెంటనే వైకుంఠం నుంచి బయలుదేరాడని భాగవతం చెబుతుంది. భక్తుని ప్రాణాలను కాపాడాలనే తపనతో ఆలస్యం చేయకుండా వచ్చి, సుదర్శన చక్రంతో మొసలిని సంహరించాడు. మొసలి రూపంలో ఉన్న గంధర్వుడు తన శాపం నుంచి విముక్తి పొందగా, గజేంద్రుడికి విష్ణుమూర్తి మోక్షాన్ని ప్రసాదించాడు. ఈ సంఘటన భక్తి, విశ్వాసం, సంపూర్ణ శరణాగతికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
గజేంద్ర మోక్షాన్ని ప్రతిబింబించే అరుదైన ఆలయం
అనంతపురం జిల్లా పామిడి పట్టణంలో ఉన్న ఒక పురాతన వైష్ణవ క్షేత్రం గజేంద్ర మోక్ష ఘట్టాన్ని శిల్పరూపంలో చూపిస్తుంది. ఇక్కడ వెలసిన ‘శ్రీ అనంత గజ గరుడ లక్ష్మీనారాయణ స్వామి’ విగ్రహం భక్తులను విశేషంగా ఆకర్షిస్తుంది.
ఈ విగ్రహ నిర్మాణం ఎంతో ప్రత్యేకంగా ఉంటుంది. పీఠం భాగంలో మొసలి, దాని పైన గజేంద్రుడు, అతనిని రక్షించేందుకు గరుత్మంతునిపై విహరిస్తున్న లక్ష్మీనారాయణ స్వామి, పైభాగంలో అనంతశేషుడు దర్శనమిస్తారు. ఒకే విగ్రహంలో మొత్తం గజేంద్ర మోక్ష ఘట్టాన్ని ప్రతిబింబించే శిల్పకళ అరుదుగా కనిపిస్తుంది.
ఆలయంలో దర్శనమిచ్చే ఇతర దేవతలు
గజేంద్ర మోక్ష విగ్రహంతో పాటు ఈ క్షేత్రంలో అనేక వైష్ణవ సంప్రదాయాలకు చెందిన దేవతా విగ్రహాలు ఉన్నాయి. వేణుగోపాలస్వామి, రామానుజాచార్యులు, ఆళ్వార్ల విగ్రహాలు, ఆంజనేయస్వామి, నాగదేవతల సన్నిధులు భక్తులను ఆకట్టుకుంటాయి. వైష్ణవ సంప్రదాయానికి సంబంధించిన ఎన్నో చారిత్రక ఆనవాళ్లు ఇక్కడ కనిపిస్తాయి.
ప్రత్యేక పూజలు, ఉత్సవాలు
ఈ క్షేత్రంలో ప్రతి ఏకాదశి సందర్భంగా విష్ణు సహస్రనామ పారాయణం, భగవద్గీత పారాయణం, భజనలు నిర్వహిస్తారు. అనంతరం స్వామివారి ప్రాకారోత్సవం జరుగుతుంది.
రథసప్తమి సందర్భంగా గ్రామోత్సవం నిర్వహించగా, మార్గశిర మాసంలో స్వామివారి కల్యాణోత్సవాన్ని వైభవంగా జరుపుతారు. భక్తుల భాగస్వామ్యంతో జరిగే ఈ ఉత్సవాలు ఆలయానికి మరింత ఆధ్యాత్మిక శోభను తీసుకువస్తాయి.
భక్తి సందేశాన్ని చాటే క్షేత్రం
గజేంద్ర మోక్షం కేవలం ఒక పురాణ కథ మాత్రమే కాదు. కష్టసమయంలో అహంకారాన్ని విడిచి భగవంతుడిని నమ్మినవారికి దైవసహాయం తప్పక లభిస్తుందనే సందేశాన్ని అందిస్తుంది. అనంతపురం జిల్లాలోని ఈ విశిష్ట ఆలయం ఆ మహత్తర ఘట్టాన్ని తరతరాలకు గుర్తుచేస్తూ భక్తులను ఆధ్యాత్మిక అనుభూతికి దగ్గర చేస్తోంది.