Panic Buying: అవసరం లేకపోయినా కొంటున్నారా? మీ మెదడులో ఏం జరుగుతుందో తెలుసుకోండి!
సూపర్ మార్కెట్లలో జనం ట్రాలీల నిండా సరుకులు నింపుకుని, క్యూ లైన్లలో గంటల తరబడి నిలబడటం మనం తరచుగా చూస్తుంటాం. ముఖ్యంగా ఏదైనా విపత్తు వార్త రాగానే ఈ షాపింగ్ పిచ్చి మొదలవుతుంది. ఇలా అవసరానికి మించి వస్తువులను కొనుగోలు చేయడం, ముఖ్యంగా ఏదైనా విపత్తు వస్తుందన్న భయంతో షాపులపై పడి ఎగబడటాన్ని పానిక్ బయింగ్ (Panic Buying) అంటారు. అసలు మనుషులు ఇలా ఎందుకు ప్రవర్తిస్తారు? ఈ విపరీతమైన షాపింగ్ వెనుక ఉన్న మానసిక కారణం ఏంటి..? దీని వెనుక ఉన్న సైకాలజీ ఏంటో చూద్దాం.
నియంత్రణ సాధించాలనే తపన (Sense of Control): ప్రపంచంలో ఏదైనా అవాంఛనీయ సంఘటన జరిగినప్పుడు మనకు భయం వేస్తుంది. పరిస్థితి మన చేతుల్లో లేదని అనిపించినప్పుడు, కనీసం మనకు కావాల్సిన ఆహారం, వస్తువులైనా మన దగ్గర ఉన్నాయనే భావన మనకు కొంత ఉపశమనాన్ని ఇస్తుంది. వస్తువులను పోగేయడం ద్వారా మన జీవితాన్ని మనం కంట్రోల్ చేస్తున్నామనే భ్రమలో మెదడు ఉంటుంది.
గొర్రె దాటుడు తత్వం (Herd Mentality): మనుషులు సామాజిక జీవులు. పది మంది ఒకే పని చేస్తుంటే, అది సరైనదే అని మనం నమ్ముతాం. స్టోర్లలో ఖాళీ అవుతున్న ర్యాకులను చూసినప్పుడు, అందరూ కొంటున్నారు, నేను కొనకపోతే నాకు ఏమీ మిగలవు అనే భయం (Fear of Deprivation) మొదలవుతుంది. ఇదే పానిక్ బయింగ్కు ప్రధాన కారణం.
ఆందోళన, అభద్రత (Anxiety and Insecurity): భవిష్యత్తు గురించి స్పష్టత లేనప్పుడు మనిషి అభద్రతా భావానికి లోనవుతాడు. ఈ ఒత్తిడి నుండి బయటపడటానికి షాపింగ్ ఒక థెరపీలా పనిచేస్తుంది. వస్తువులు ఇంట్లో నిండుగా ఉంటే సురక్షితంగా ఉన్నామనే ఫీలింగ్ కలుగుతుంది.
సోషల్ మీడియా ప్రభావం: వాట్సాప్, ఫేస్బుక్లలో వచ్చే తప్పుడు వార్తలు లేదా ఖాళీగా ఉన్న స్టోర్ల ఫోటోలు జనాన్ని మరింత భయపెడతాయి. ఒక చిన్న వార్త కూడా జనంలో అలజడి సృష్టించి, వారిని షాపుల వైపు పరుగులు తీయిస్తుంది.
దీనిని ఎలా ఆపాలి?: నిజానిజాలు తెలుసుకోండి. అధికారిక వార్తలను మాత్రమే నమ్మండి. మీకు వారం లేదా నెలకు నిజంగా ఏం అవసరమో వాటిని మాత్రమే కొనండి. మీరు అవసరానికి మించి కొంటే, మరొకరికి ఆ వస్తువు అందకుండా పోతుందని గుర్తుంచుకోండి. పానిక్ బయింగ్ అనేది కేవలం వస్తువుల సేకరణ కాదు, అది మన మనసులోని భయాన్ని తగ్గించుకోవడానికి చేసే ప్రయత్నం. ఒత్తిడిని తగ్గించుకుంటే ఈ అలవాటును అదుపులో ఉంచుకోవచ్చు.