IIT-JEEలో ఆల్ ఇండియా ఫస్ట్ ర్యాంక్ కొట్టి.. ఇప్పుడు దోమ మెదడుపై పరిశోధనలు చేస్తున్నాడు!

నితిన్ గుప్తా 2000లో IIT-JEEలో ఆల్ ఇండియా ర్యాంక్‌ 1 సాధించారు. అనంతరం IIT కాన్పూర్‌లో కంప్యూటర్ సైన్స్‌లో B.Tech పూర్తి చేశారు. 2004లో పట్టా పొందిన తర్వాత ఆయనకు టెక్నాలజీ రంగంలో మంచి అవకాశాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అయితే అప్పటికే జీవశాస్త్రంపై ఆయనకు ఆసక్తి పెరుగుతూ వచ్చింది. దీంతో సాధారణ టెక్నాలజీ ఉద్యోగం వైపు వెళ్లకుండా అమెరికాలోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ కాలిఫోర్నియా, శాన్ డియాగో (UC San Diego)లో బయోఇన్ఫర్మాటిక్స్‌, సిస్టమ్స్ బయాలజీలో పీహెచ్‌డీ చేశారు. 2009లో డాక్టరేట్‌ పూర్తి చేశారు. కంప్యూటర్ సైన్స్‌ నేపథ్యంతో ప్రారంభమైన ఆయన ప్రయాణం క్రమంగా జీవశాస్త్రం, న్యూరోసైన్స్‌ వైపు మళ్లింది.

కంప్యూటర్ సైన్స్ నుంచి న్యూరోసైన్స్‌ వరకు..

పీహెచ్‌డీ తర్వాత నితిన్ గుప్తా UC San Diegoలోని కాగ్నిటివ్ న్యూరోసైన్స్‌ ల్యాబొరేటరీలో కొంతకాలం పనిచేశారు. ఆ సమయంలో మనిషిలో ఆహారం లేదా డబ్బు వంటి వాటి పట్ల కలిగే ప్రేరణ, అది చర్యగా ఎలా మారుతుందనే అంశాలపై పరిశోధన చేశారు. 2010 నుంచి 2014 వరకు అమెరికాలోని National Institutes of Health (NIH)లో పోస్ట్‌డాక్టరల్‌ పరిశోధకుడిగా పనిచేశారు. అక్కడ న్యూరాన్లలో జరిగే విద్యుత్‌ కార్యకలాపాలను అధ్యయనం చేసే ఎలక్ట్రోఫిజియాలజీపై దృష్టి పెట్టారు. ఇలా కంప్యూటర్‌ సైన్స్‌తో తన ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించిన నితిన్ గుప్తా క్రమంగా న్యూరోసైంటిస్ట్‌గా మారారు. 2014 జూలైలో నితిన్ గుప్తా భారత్‌కు తిరిగి వచ్చారు. తాను విద్యార్థిగా ఉన్న IIT కాన్పూర్‌లోని Department of Biological Sciences and Bioengineeringలో ఫ్యాకల్టీగా చేరారు. అంటే.. కంప్యూటర్ సైన్స్ విద్యార్థిగా IIT కాన్పూర్‌లో అడుగుపెట్టిన ఆయన, కొన్నేళ్ల తర్వాత అదే సంస్థకు మెదడు, నాడీ వ్యవస్థపై పరిశోధనలు చేసే ప్రొఫెసర్‌గా తిరిగి వచ్చారు. అమెరికాలోనే కొనసాగేందుకు అవకాశాలు ఉన్నప్పటికీ భారత్‌కు తిరిగి రావాలనే నిర్ణయం తీసుకున్నారు. Swades సినిమాలోని ఆలోచన తనను ప్రభావితం చేసిందని ఆయన గతంలో పేర్కొన్నట్లు సమాచారం.

ఇప్పుడు దోమ మెదడుపై పరిశోధన

ప్రస్తుతం నితిన్ గుప్తా పరిశోధనల్లో కీటకాల మెదడు, వాసనలను గుర్తించే నాడీ వ్యవస్థ ముఖ్యమైన అంశాలుగా ఉన్నాయి. గొల్లభామలు, ఈగలు, దోమలు వంటి కీటకాలను పరిశోధనకు ఉపయోగిస్తూ.. మెదడు ఒక వాసనను గుర్తించిన తర్వాత దాని ఆధారంగా ఒక జీవి ఏం చేయాలో ఎలా నిర్ణయించుకుంటుందనే ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. ముఖ్యంగా దోమల olfactory systemపై ఆయన బృందం పరిశోధనలు చేస్తోంది. దోమలు కేవలం వాసనను గుర్తించడం మాత్రమే కాదు.. ఆ సమాచారాన్ని మెదడు ఎలా ప్రాసెస్ చేస్తుంది? ఏ వాసనను అనుసరించాలి? ఏ వాసన నుంచి దూరంగా వెళ్లాలి? వంటి విషయాలు నాడీ వ్యవస్థ ఎలా నిర్ణయిస్తుంది? అనేది పరిశోధనలో కీలక ప్రశ్న.

ఇవి కూడా చదవండి

గుంటూరు కోడి వేపుడు అంటే.. ఉఫ్ ఉఫ్ అనుకుంటూ తినాల్సిందే!

దేవుడితో బేరమా..? భక్తి అంటే దేవుడితో ఒప్పందం కాదు!

JEE Advanced 2027 షెడ్యూల్‌ వచ్చేసిందోచ్‌..! రాత పరీక్ష ఎప్పుడంటే

మాటలు కోటలు దాటుతాయి.. చేతలు మాత్రం గడప దాటవ్.. కోతి ఉపవాసం కథ

దోమ మెదడులో వాసనలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని ప్రాసెస్ చేసే antennal lobe అనే భాగంపై కూడా గుప్తా బృందం అధ్యయనం చేసింది. 2023లో Nature Communicationsలో ప్రచురితమైన పరిశోధనలో Aedes aegypti దోమల యాంటెనల్ లోబ్‌లోని న్యూరాన్లు వివిధ వాసనలను ఎలా ప్రతిబింబిస్తాయో పరిశీలించారు. ఇందుకోసం intracellular electrophysiology, morphological reconstruction, immunohistochemistry వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించారు. సాధారణంగా చిన్నదిగా కనిపించే దోమను పరిశోధన అంశంగా తీసుకున్నప్పటికీ, దీని వెనుక ఉన్న ప్రశ్న మాత్రం చాలా పెద్దది. మెదడులోని విద్యుత్ కార్యకలాపాలు చివరికి ఒక ప్రవర్తనగా ఎలా మారుతాయి? అనే అంశాన్ని అర్థం చేసుకోవడమే ఈ పరిశోధనలలో ఒక ముఖ్యమైన లక్ష్యం.

రక్తం తాగిన తర్వాత దోమ ప్రవర్తనలో మార్పులు

దోమలు మానవ శరీరం నుంచి వెలువడే వివిధ రసాయన సంకేతాలను గుర్తిస్తాయి. వాటిలో కొన్ని దోమలను మనుషుల వైపు ఆకర్షించవచ్చు. మరికొన్ని వాటిని దూరంగా వెళ్లేలా చేయవచ్చు. ఇక ఆడ దోమ రక్తం తాగిన తర్వాత మానవ వాసనల పట్ల దాని ఆకర్షణలో మార్పులు ఎలా వస్తాయనే అంశంపైనా గుప్తా బృందం పరిశోధనలు చేస్తోంది. అంటే ఒక చిన్న దోమ ద్వారా మెదడు సమాచారాన్ని స్వీకరించడం, దాన్ని విశ్లేషించడం, దాని ఆధారంగా ప్రవర్తనను మార్చుకోవడం వంటి పెద్ద శాస్త్రీయ ప్రశ్నలను అర్థం చేసుకునే ప్రయత్నం జరుగుతోంది. నితిన్ గుప్తా పరిశోధనలు కీటకాల మెదడుతోనే పరిమితం కాలేదు. ఆయన బృందం TreadWill అనే ఆటోమేటెడ్ కాగ్నిటివ్ బిహేవియరల్ థెరపీ కార్యక్రమం అభివృద్ధిలో కూడా భాగస్వామ్యమైంది. థెరపిస్టుల సేవలు అందుబాటులో లేని వారికి డిజిటల్‌ విధానంలో మానసిక ఆరోగ్య సహాయం అందించడమే దీని ఉద్దేశ్యం. భారత్‌లో 598 మంది పాల్గొన్న ఒక ర్యాండమైజ్డ్ ట్రయల్‌లో, కార్యక్రమంలో కనీసం సగం పూర్తి చేసిన వారిలో డిప్రెషన్‌, ఆందోళన లక్షణాలు వెయిట్‌లిస్ట్‌ గ్రూపుతో పోలిస్తే తగ్గినట్లు అధ్యయనం పేర్కొంది. దోమ మెదడు నుంచి మానవ మెదడు వరకు కనిపించే ఈ పరిశోధనలన్నింటి వెనుక ఉన్న ప్రధాన ప్రశ్న మాత్రం ఒకటే-నాడీ వ్యవస్థ సమాచారాన్ని ఎలా స్వీకరిస్తుంది, దాన్ని ఎలా అర్థం చేసుకుంటుంది, చివరికి దాన్ని చర్యగా ఎలా మారుస్తుంది?

ఎన్నో ప్రతిష్ఠాత్మక అవార్డులు

నితిన్ గుప్తా పరిశోధనలకు పలు పురస్కారాలు, గౌరవాలు లభించాయి. 2015లో Innovative Young Biotechnologist Award, 2016లో Wellcome Trust/DBT India Alliance Fellowship, 2021లో Swarnajayanti Fellowship in Life Sciences, 2022లో CNR Rao Faculty Award, 2023లో S Ramchandran National Bioscience Award అందుకున్నారు. 2025లో ఆయనకు Joy Gill Chair లభించడంతో పాటు IIT కాన్పూర్ నుంచి Excellence-in-Teaching Award కూడా అందుకున్నారు. నితిన్ గుప్తా కథలో ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. ఆయన IIT కాన్పూర్‌ను విద్యార్థిగా విడిచిపెట్టి, అదే సంస్థకు ప్రొఫెసర్‌గా తిరిగి వచ్చారు. అయితే తిరిగి వచ్చినప్పుడు ఆయన పరిశోధనా ప్రపంచం పూర్తిగా మారిపోయింది. ఒకప్పుడు కంప్యూటర్ సైన్స్‌ చదివిన విద్యార్థి.. తర్వాత బయోఇన్ఫర్మాటిక్స్‌ పరిశోధకుడయ్యారు. ఆపై న్యూరోసైంటిస్ట్‌గా మారారు. ఇప్పుడు దోమ మెదడులోని న్యూరాన్లు వాసనలను ఎలా గుర్తించి, వాటి ఆధారంగా ప్రవర్తనను ఎలా నియంత్రిస్తాయో అధ్యయనం చేస్తున్నారు. IIT-JEEలో దేశంలోనే నంబర్‌ వన్‌ ర్యాంక్‌ సాధించిన విద్యార్థి.. అదే IITలో ప్రొఫెసర్‌గా మారి, తనకు ముందుగా నిర్దేశించబడిన కెరీర్‌ మార్గాన్ని కాకుండా తన ఆసక్తిని అనుసరించిన ప్రయాణం ఇది. విజయం అంటే కేవలం మంచి ర్యాంకు సాధించడం లేదా పెద్ద సంస్థలో ఉద్యోగం సంపాదించడం మాత్రమే కాదని.. మనకు ఆసక్తి ఉన్న ప్రశ్నలకు సమాధానాలు వెతుకుతూ కొత్త మార్గాన్ని ఎంచుకోవడం కూడా విజయానికి ఒక రూపమేనని నితిన్ గుప్తా ప్రయాణం తెలియజేస్తుంది.