Moon Shrinking: చంద్రుడిలో ఊహించని మార్పులు.. 40 కోట్ల ఏళ్లలో ఏం జరిగిందో తెలుసా?

Lunar Reconnaissance Orbiter: భూమికి ఏకైక సహజ ఉపగ్రహమైన చంద్రుడు క్రమంగా కుంచించుకుపోతున్నాడు. ఈ ప్రక్రియ గత కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతుండగా.. తాజాగా శాస్త్రవేత్తలు చంద్రుడి (Moon Size) పరిమాణం ఎంత మేరకు తగ్గిందో అంచనా వేశారు. గత 40 కోట్ల సంవత్సరాల్లో చంద్రుడి వ్యాసార్థం సుమారు 45 మీటర్లు (148 అడుగులు) తగ్గినట్లు తాజా అధ్యయనంలో వెల్లడైంది. ‘ది ప్లానెటరీ సైన్స్ జర్నల్’లో అక్టోబర్ 14న ప్రచురితమైన ఈ పరిశోధన చంద్రుడి ఉపరితల నిర్మాణం, దాని లోపలి భాగం చల్లబడుతున్న తీరు గురించి కీలక విషయాలను వెల్లడించింది.

40 కోట్ల ఏళ్లలో 45 మీటర్లు తగ్గిన చంద్రుడు

స్మిత్సోనియన్ నేషనల్ ఎయిర్ అండ్ స్పేస్ మ్యూజియంలోని సెంటర్ ఫర్ ఎర్త్ అండ్ ప్లానెటరీ స్టడీస్‌కు చెందిన సీనియర్ శాస్త్రవేత్త థామస్ ఆర్. వాటర్స్ నేతృత్వంలో ఈ అధ్యయనం జరిగింది. నాసాకు చెందిన లూనార్ రికనైసెన్స్ ఆర్బిటర్ కెమెరా (LROC) తీసిన చిత్రాలను పరిశోధకులు విశ్లేషించారు. దాదాపు 17 ఏళ్ల కాలంలో సేకరించిన లక్షలాది చిత్రాల ఆధారంగా చంద్రుడి ఉపరితల నిర్మాణాన్ని, కాలక్రమేణా అందులో చోటుచేసుకుంటున్న మార్పులను అధ్యయనం చేశారు.

చంద్రుడి అంతర్భాగం క్రమంగా చల్లబడటంతో అది కుంచించుకుపోతోందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న రేటు ప్రకారం, ప్రతి పది లక్షల సంవత్సరాలకు చంద్రుడి పరిమాణం సుమారు 6 నుంచి 11 సెంటీమీటర్ల మేర తగ్గే అవకాశం ఉందని అధ్యయనం అంచనా వేసింది.

చంద్రుడి ఉపరితలంపై పగుళ్లు.. చిన్న కొండచరియలు

చంద్రుడు కుంచించుకుపోవడం వల్ల దాని బయటి పొరపై ఒత్తిడి ఏర్పడుతోంది. దీంతో ఉపరితలంపై పగుళ్లు, మడతలు ఏర్పడి, చిన్న కొండచరియలను పోలిన నిర్మాణాలు కనిపిస్తున్నాయి. వీటిని శాస్త్రీయంగా లోబేట్ స్కార్ప్స్ (Lobate Scarps) అని పిలుస్తారు. ‘థ్రస్ట్ ఫాల్టింగ్ అండ్ ది లేట్-స్టేజ్ కాంట్రాక్షన్ ఆఫ్ ది మూన్’ పేరుతో ప్రచురితమైన ఈ అధ్యయనంలో చంద్రుడి ఉపరితలంపై 10 వేలకు పైగా కొత్తగా ఏర్పడినట్లుగా భావిస్తున్న పగుళ్లను కూడా పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఈ పగుళ్ల వెంట చోటుచేసుకునే కదలికలు చంద్రుడిపై భూకంపాలకు కారణమవుతున్నాయి. వీటినే మూన్‌క్వేక్స్ అని అంటారు.

చంద్రుడిపై ఎక్కడైనా భూకంపాలు వచ్చే అవకాశం!

భూమిపై సంభవించే భూకంపాల్లో దాదాపు 90 శాతం భూమి బయటి పొరలోని టెక్టానిక్ పలకల సరిహద్దుల సమీపంలోనే సంభవిస్తాయి. భూమి అంతర్భాగంలోని వేడి, పలకల కదలికలు ఈ ప్రక్రియలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అయితే చంద్రుడి పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంటుంది. భూమిలా అనేక టెక్టానిక్ పలకలుగా విడిపోయిన నిర్మాణం చంద్రుడికి లేదు. అది ప్రధానంగా ఒకే ఘన బయటి పొర కలిగిన ఖగోళ వస్తువు. చంద్రుడు చల్లబడుతూ కుంచించుకుపోవడం వల్ల ఏర్పడే పగుళ్లు, వాటి వెంట జరిగే కదలికలు ఉపరితలంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో సంభవించవచ్చు. అందువల్ల చంద్రుడిపై భూకంపాలు ఒక నిర్దిష్ట ప్రాంతానికే పరిమితం కావని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

నాసా ఆర్టెమిస్ మిషన్లకు కీలకం

చంద్రుడిపై ఏర్పడే పగుళ్లు, భూకంపాల గురించి తెలుసుకోవడం భవిష్యత్తులో చేపట్టే అంతరిక్ష పరిశోధనలకు ఎంతో కీలకం. ముఖ్యంగా నాసా చేపడుతున్న ఆర్టెమిస్ (Artemis) మిషన్లలో భాగంగా వ్యోమగాములను చంద్రుడిపైకి పంపడం, అక్కడ పరిశోధనలు నిర్వహించడం వంటి కార్యక్రమాలకు ఈ సమాచారం ఉపయోగపడుతుంది. చంద్రుడిపై భూకంపాలు ఎక్కడ సంభవించవచ్చో, ఉపరితలం ఎంత స్థిరంగా ఉందో అంచనా వేయడం ద్వారా భవిష్యత్తులో వ్యోమగాములు దిగే ప్రదేశాలు, పరిశోధనా కేంద్రాలు, ఇతర పరికరాల ఏర్పాటుకు సంబంధించిన ప్రణాళికలను మరింత మెరుగ్గా రూపొందించవచ్చు.

చంద్రుడు ఎలా ఏర్పడ్డాడు?

శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం ప్రకారం, చంద్రుడి ఆవిర్భావం వెనుక భారీ ఢీకొన్న సంఘటన ఉంది. కొన్ని బిలియన్ల సంవత్సరాల క్రితం ఒక భారీ ఖగోళ వస్తువు భూమిని ఢీకొనడంతో పెద్ద మొత్తంలో వేడిగా ఉన్న శిథిలాలు అంతరిక్షంలోకి విసిరివేయబడ్డాయని భావిస్తున్నారు. కాలక్రమేణా ఈ పదార్థాలు ఒకచోట చేరి చంద్రుడిగా ఏర్పడ్డాయని ప్రముఖ సిద్ధాంతం వివరిస్తోంది. ఆవిర్భావ సమయంలో అత్యంత వేడిగా ఉన్న చంద్రుడు క్రమంగా చల్లబడుతూ వస్తున్నాడు. ఈ చల్లబడే ప్రక్రియ ఇప్పటికీ కొనసాగుతుండటంతో చంద్రుడి పరిమాణంలో స్వల్ప తగ్గుదల, ఉపరితలంపై పగుళ్లు వంటి మార్పులు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఈ పరిణామాలను అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా చంద్రుడి గతం, ప్రస్తుత నిర్మాణం, భవిష్యత్తులో అక్కడ చేపట్టే మానవ అన్వేషణల గురించి మరింత స్పష్టత లభించనుంది.