Navratri: నవదుర్గలే కాదు.. వేదాల్లో ప్రస్తావించిన ఈ దేవీ రూపాల గురించి తెలుసా?
Navratri Navadurga Telugu: నవరాత్రుల్లో నవదుర్గలను ఆరాధించడం సంప్రదాయం. అయితే వేద, పురాణ సంప్రదాయాల్లో అరణ్యాని, రాత్రి, అదితి, పృథ్వీ, ఉషస్, నిరృతి, శచీ వంటి దేవీ రూపాలకూ ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది. ప్రకృతి, సృష్టి, రక్షణ, వెలుగు, పరివర్తన వంటి శక్తులకు ప్రతీకలుగా భావించిన ఈ ప్రాచీన దేవతల విశేషాలను తెలుసుకుందాం.
Updated on: Oct 03, 2026 | 4:40 PM
Navratri Navadurga Telugu: నవరాత్రులు అంటే దుర్గాదేవి తొమ్మిది రూపాలైన నవదుర్గలను భక్తితో ఆరాధించే పవిత్రమైన రోజులు. శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కందమాత, కాత్యాయనీ, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిదాత్రి రూపాలను తొమ్మిది రాత్రుల్లో పూజిస్తారు. ఇవి శక్తి, ధైర్యం, జ్ఞానం, విజయానికి ప్రతీకలుగా భావిస్తారు. అయితే ప్రాచీన వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, పురాణాలను పరిశీలిస్తే.. దైవీ స్త్రీశక్తి కథనం నవదుర్గలకే పరిమితం కాదని తెలుస్తుంది. ప్రాచీన కాలంలో ప్రకృతి, సృష్టి, రాత్రి, ఉదయం, భూమి వంటి జీవనంలోని ప్రతి అంశాన్ని దేవీశక్తి రూపంగానే భావించి ఆరాధించేవారు. అటువంటి ప్రసిద్ధి తగ్గిన కొన్ని దేవీ రూపాలు ఇవి.
- అరణ్యాని – వనదేవత: ఋగ్వేదంలో అరణ్యాని ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది. అడవికి అధిష్ఠాన దేవతగా భావించే ఆమె ప్రకృతిలోని రహస్య, ప్రశాంత, పోషక శక్తికి ప్రతీక. అడవినే ఆమె ఆలయంగా భావించేవారని చెబుతారు.
- రాత్రి – రాత్రిదేవత: వేదాల్లో రాత్రిని ఒక దేవతగా భావించారు. ఉషోదేవికి సోదరిగా చెప్పబడే రాత్రి.. చీకటిలో జీవులకు రక్షణ, విశ్రాంతిని అందించే శక్తిగా వర్ణించబడింది. చీకటిని కేవలం భయానికి ప్రతీకగా కాకుండా రక్షణకు ప్రతీకగా కూడా చూసినట్లు తెలుస్తుంది.
- అదితి – అనంత శక్తి: అదితి వేదాల్లో అత్యంత ప్రాచీనమైన దేవీ రూపాల్లో ఒకటి. అనంతత్వం, విశాలత, విశ్వమాతృత్వానికి ఆమె ప్రతీకగా భావిస్తారు. బంధనాల నుంచి విముక్తి, విశ్వ సమతుల్యతతో ఆమెకు సంబంధం ఉందని వేద స్తోత్రాలు సూచిస్తాయి.
- పృథ్వీ – భూమాత: సమస్త జీవరాశికి ఆధారమైన భూమిని పృథ్వీ దేవతగా ఆరాధించారు. సహనం, స్థిరత్వం, పోషణ, సంతానోత్పత్తికి ఆమె ప్రతీక. ప్రకృతితో మానవుడి అనుబంధాన్ని గుర్తుచేసే శక్తిరూపంగా పృథ్వీకి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.
- ఉషస్ – ఉదయ దేవత: ఉషస్ అంటే ఉదయించే వెలుగు. చీకటిని తొలగించి కొత్త రోజుకు స్వాగతం పలికే శక్తిగా ఆమెను వేదాల్లో స్తుతించారు. మేల్కొలుపు, ఆశ, పునరుద్ధరణకు ఉషస్ ప్రతీకగా భావిస్తారు.
- నిరృతి – క్షయం, పరివర్తన శక్తి: నిరృతిని క్షయం, దురదృష్టంతో అనుసంధానించినా.. జీవచక్రంలో ముగింపు కూడా ఒక భాగమే అనే భావనతో ఆమెను చూడవచ్చు. సృష్టి, స్థితి, లయ అనే ప్రకృతి చక్రంలో లయకు సంబంధించిన శక్తిగా ఆమెకు ప్రాచీన సంప్రదాయాల్లో స్థానం ఉంది.
- శచీ – ఇంద్రాణి: శచీ లేదా ఇంద్రాణి ఇంద్రుడి భార్యగా వేద, పురాణ సంప్రదాయాల్లో కనిపిస్తుంది. అధికార, గౌరవం, ధైర్యం, స్వాభిమానానికి ప్రతీకగా ఆమెను భావించారు.
నేడు నవరాత్రుల్లో ప్రధానంగా నవదుర్గలను ఆరాధిస్తున్నప్పటికీ.. ఈ ప్రాచీన దేవీ రూపాలు శక్తి భావన ఎంత విశాలమైనదో గుర్తుచేస్తాయి. ప్రకృతి నుంచి సృష్టి వరకు, వెలుగు నుంచి చీకటి వరకు, పోషణ నుంచి పరివర్తన వరకు ప్రతి రూపంలోనూ దైవీ స్త్రీశక్తిని దర్శించిన భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయానికి ఇవి ప్రతీకలు.
(Disclaimer: ఈ కథనంలోని ఆధ్యాత్మిక, పౌరాణిక అంశాలు ప్రాచీన వేద, పురాణ సంప్రదాయాలు, విశ్వాసాల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి. వీటిని ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాలుగా మాత్రమే పరిగణించాలి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునేముందు సంబంధిత నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)
