
ఒకరోజు అక్బర్ చక్రవర్తి సభలో కూర్చుని ఉండగా ముగ్గురు వ్యాపారులు రాజసభకు వచ్చారు. వారిలో ఒకడు ముందుకు వచ్చి ‘మహారాజా! మేము ముగ్గురం కలిసి వ్యాపారం చేసేవాళ్లం. మా మధ్య ఇప్పుడు ఒక పెద్ద సమస్య వచ్చింది. దయచేసి మీరే న్యాయం చేయాలి’ అని విన్నవించాడు. అక్బర్ చక్రవర్తి వెంటనే ‘ఏమైంది? మీ సమస్య ఏమిటో వివరంగా చెప్పండి’ అని అడిగాడు. మొదటి వ్యాపారి తన బాధను ఇలా వివరించాడు.
‘మహారాజా! మేము ముగ్గురం కలిసి వంద బంగారు నాణేలను దాచాము. వాటిని ఒక సంచిలో పెట్టి మా మిత్రుడి ఇంట్లో భద్రపరిచాము. అయితే నిన్న ఆ సంచిని తెరిచి చూసేసరికి అందులో యాభై నాణేలు మాత్రమే ఉన్నాయి. మిగిలిన యాభై నాణేలు కనిపించడం లేదు’ అని చెప్పాడు. అతని మాటలు విన్న రెండో వ్యాపారి వెంటనే ‘మహారాజా! నేను ఒక్క నాణెం కూడా తీసుకోలేదు. ఈ దొంగతనంతో నాకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు’ అని అన్నాడు. మూడో వ్యాపారి కూడా తాను నిర్దోషినని చెప్పాడు. ముగ్గురి మాటలు విన్న అక్బర్ ఆలోచనలో పడ్డాడు. వారి మాటల్లో ఎవరు నిజం చెబుతున్నారో, ఎవరు అబద్ధం చెబుతున్నారో గుర్తించడం ఆయనకు కష్టంగా మారింది. చివరకు అక్బర్ బీర్బల్ను పిలిచి ‘బీర్బల్! ఈ ముగ్గురు వ్యాపారుల్లో ఎవరు దొంగతనం చేశారో నువ్వే కనిపెట్టి, ఈ సమస్యకు పరిష్కారం చూపించాలి’ అని ఆదేశించాడు.
బీర్బల్ చిరునవ్వుతో ‘తప్పకుండా మహారాజా! ఈ సమస్యను పరిష్కరించడానికి నాకు ఒక రోజు సమయం ఇవ్వండి’ అని చెప్పాడు.
మరుసటి రోజు బీర్బల్ ముగ్గురు వ్యాపారులను రాజసభకు పిలిపించాడు. వారిని చూసి ‘మీ ముగ్గురూ మీ చేతులతో ఒకే పరిమాణంలో మట్టి కుండలను తయారు చేయాలి’ అని ఆదేశించాడు. బీర్బల్ చెప్పిన మాటలు విన్న వ్యాపారులు ఆశ్చర్యపోయారు. బంగారు నాణేలు మాయమైన కేసుకు మట్టి కుండలకు సంబంధం ఏమిటో వారికి అర్థం కాలేదు. అయినప్పటికీ, బీర్బల్ ఆదేశం ప్రకారం ముగ్గురూ ఒకే పరిమాణంలో కుండలను తయారు చేశారు. కుండలు సిద్ధమైన తర్వాత వాటిని ఎండలో ఉంచారు. అనంతరం బీర్బల్ ఒక్కొక్క వ్యాపారికి ఒక్కో బంగారు నాణెం ఇచ్చి, దానిని తమ కుండలో వేసి మూసివేయాలని చెప్పాడు. వ్యాపారులు ముగ్గురూ ఆయన చెప్పినట్లుగానే చేశారు. కొద్దిసేపటి తర్వాత బీర్బల్ కుండలను తెరిపించాడు. మొదటి ఇద్దరు వ్యాపారుల కుండల్లో బంగారు నాణేలు అలాగే ఉన్నాయి. కానీ మూడో వ్యాపారి కుండలో మాత్రం నాణెం కనిపించలేదు! అది చూసిన సభలోని వారంతా ఆశ్చర్యపోయారు. చిన్న పరీక్షతో బయటపడిన అసలు దొంగ!
బీర్బల్ మూడో వ్యాపారి వైపు తిరిగి ‘నీ కుండలోని బంగారు నాణెం ఎక్కడికి పోయింది?’ అని ప్రశ్నించాడు. ఆ ప్రశ్న విన్న మూడో వ్యాపారి భయంతో తడబడిపోయాడు. ఏదో చెప్పడానికి ప్రయత్నించినా అతని నోట మాట రాలేదు. అప్పుడు బీర్బల్ అక్బర్ చక్రవర్తితో ఇలా అన్నాడు. ‘మహారాజా! చిన్న పరీక్షలోనే తన నిజాయితీని నిలబెట్టుకోలేని వ్యక్తి, పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న బంగారు నాణేలను కూడా దొంగిలించే అవకాశం ఉంది. ఈ వ్యాపారి ప్రవర్తనను గమనిస్తే, అసలు దొంగ ఇతడేనని అనుమానించవచ్చు.’ బీర్బల్ మాటలు విన్న మూడో వ్యాపారి తలదించుకున్నాడు. చివరకు తన తప్పును ఒప్పుకున్నాడు. ‘క్షమించండి మహారాజా! ఆ యాభై బంగారు నాణేలను దొంగిలించింది నేనే. అత్యాశకు లోబడి ఈ తప్పు చేశాను’ అని అంగీకరించాడు. దీంతో ముగ్గురు వ్యాపారుల మధ్య ఉన్న వివాదానికి పరిష్కారం లభించింది.
మూడో వ్యాపారి చేసిన దొంగతనం గురించి తెలుసుకున్న అక్బర్ చక్రవర్తి ఆగ్రహం వ్యక్తం చేశాడు. నిజాయితీని పక్కనపెట్టి, ధనంపై అత్యాశ చూపిన వ్యక్తి శిక్షకు అర్హుడని ప్రకటించాడు. దొంగిలించిన యాభై బంగారు నాణేలను తిరిగి ఇచ్చేలా ఆదేశించాడు. వ్యాపారుల మధ్య న్యాయం జరిగేలా తగిన చర్యలు తీసుకున్నాడు. తర్వాత అక్బర్ బీర్బల్ వైపు తిరిగి ‘బీర్బల్! నీ తెలివితేటలు ఎప్పటిలాగే అద్భుతంగా ఉన్నాయి. ఈ చిన్న పరీక్షతోనే అసలు దొంగను గుర్తించావు’ అని ప్రశంసించాడు. బీర్బల్ వినయంగా నమస్కరిస్తూ ‘మహారాజా! నిజం ఎప్పటికైనా బయటపడుతుంది. మనిషి తన అత్యాశ వల్ల తప్పు చేసినప్పుడు, అతని ప్రవర్తనే ఆ తప్పును బయటపెట్టే అవకాశం ఉంది’ అని సమాధానమిచ్చాడు.
ఈ కథ మనకు ఒక ముఖ్యమైన జీవిత పాఠాన్ని నేర్పిస్తుంది. అత్యాశ మనిషిని తప్పుదారి పట్టిస్తుంది. నిజాయితీనే మనిషికి నిజమైన సంపద. డబ్బు సంపాదించడం కంటే సంపాదించిన డబ్బును నిజాయితీగా కాపాడుకోవడం, ఇతరుల నమ్మకాన్ని నిలబెట్టుకోవడం ఎంతో ముఖ్యం. తాత్కాలిక లాభం కోసం తప్పు మార్గాన్ని ఎంచుకుంటే, చివరకు మన తప్పులే మనల్ని ఇబ్బందుల్లోకి నెడతాయి. అలాగే, ఏ సమస్యనైనా పరిష్కరించడానికి తొందరపాటు నిర్ణయాల కంటే ప్రశాంతంగా ఆలోచించడం, పరిస్థితులను గమనించడం, సరైన ఆధారాలను పరిశీలించడం అవసరం. అత్యాశ మనిషిని తప్పు చేయిస్తుంది.. నిజాయితీ మనిషికి గౌరవాన్ని తెస్తుంది!