ఉజ్జయిని నుంచి సికింద్రాబాద్కు మహంకాళి అమ్మవారు ఎలా వచ్చారు..? బోనాల వెనుక ఉన్న 200 ఏళ్ల చరిత్ర ఇదే!
Secunderabad Ujjaini Mahankali Temple: ఉజ్జయినిలో కలరా మహమ్మారి సమయంలో చేసిన ఒక భక్తుని మొక్కు.. నేడు తెలంగాణలో అతిపెద్ద ఆధ్యాత్మిక ఉత్సవమైన బోనాల పండుగకు నాంది పలికింది. సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని శ్రీ మహంకాళి ఆలయం వెనుక ఉన్న 200 ఏళ్ల చరిత్ర గురించి మనం ఇప్పుడు వివరంగా తెలుసుకుందాం.
Updated on: Jul 23, 2026 | 5:37 PM
Secunderabad Ujjaini Mahankali Temple History Telugu: తెలంగాణలో ఆషాఢ బోనాల పండుగ అంటే ముందుగా గుర్తొచ్చేది సికింద్రాబాద్లోని ఉజ్జయిని శ్రీ మహంకాళి అమ్మవారి ఆలయం. ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది భక్తులు అమ్మవారిని దర్శించుకుని బోనాలు సమర్పిస్తారు. అయితే ఈ ఆలయానికి, బోనాల సంప్రదాయానికి దాదాపు 200 ఏళ్లకు పైగా చరిత్ర ఉందని చాలా మందికి తెలియదు. ఉజ్జయినిలో జరిగిన ఒక మహమ్మారి సమయంలో చేసిన మొక్కు.. నేడు తెలంగాణ సంస్కృతిలో విడదీయరాని పండుగగా మారింది.
ఉజ్జయినిలో కలరా మహమ్మారి.. అమ్మవారికి చేసిన మొక్కు
1813లో బ్రిటిష్ సైన్యంలో పనిచేస్తున్న ఒక మిలిటరీ బెటాలియన్తో కలిసి సూరిటి అప్పయ్య అనే డోలీ బేరర్ (Doli Bearer) మధ్యప్రదేశ్లోని ఉజ్జయినికి బదిలీ అయ్యారు. ఆ సమయంలో ఉజ్జయినిలో కలరా మహమ్మారి విజృంభించి వేలాది మంది ప్రజలు ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. ఆ భయానక పరిస్థితుల్లో సూరిటి అప్పయ్యతో పాటు ఆయన సహచరులు ఉజ్జయినిలోని శ్రీ మహాకాళి అమ్మవారిని దర్శించి ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేశారు. “ఈ మహమ్మారి నుంచి ప్రజలు రక్షించబడితే, సికింద్రాబాద్కు తిరిగి వెళ్లిన తర్వాత అమ్మవారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించి ఆలయాన్ని నిర్మిస్తాం” అని భక్తిపూర్వకంగా మొక్కుకున్నారు.
1815లో సికింద్రాబాద్లో మహంకాళి అమ్మవారి ప్రతిష్ఠ
కొద్ది కాలానికే కలరా మహమ్మారి తగ్గుముఖం పట్టింది. తమ మొక్కు నెరవేరిందని భావించిన సూరిటి అప్పయ్య, ఆయన సహచరులు సికింద్రాబాద్కు తిరిగి వచ్చి 1815 జూలైలో చెక్కతో తయారు చేసిన శ్రీ మహంకాళి అమ్మవారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఈ ప్రతిష్ఠతోనే నేటి ఉజ్జయిని శ్రీ మహంకాళి దేవస్థానానికి శ్రీకారం చుట్టబడింది.
గర్భగుడి నిర్మాణంలో వెలుగుచూసిన మాణిక్యాలమ్మ
ఆలయ గర్భగుడి నిర్మాణ సమయంలో భూమిలో ఒక రాతి విగ్రహం లభించింది. ఆ విగ్రహాన్ని ‘మాణిక్యాలమ్మ’గా గుర్తించి శ్రీ మహంకాళి అమ్మవారి పక్కనే ప్రతిష్ఠించారు. అప్పటి నుంచి ఈ ఇద్దరు దేవతలను భక్తులు సమాన భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తున్నారు.
1964లో రాతి మహంకాళి విగ్రహం
భక్తుల సంఖ్య పెరుగుతుండటంతో ఆలయం క్రమంగా అభివృద్ధి చెందింది. 1964లో శ్రీ మహంకాళి అమ్మవారి రాతి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. అనంతరం దాతలు, భక్తుల సహకారంతో ఆలయం మరింత విస్తరించింది.
ఎండోమెంట్స్ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఆలయ నిర్వహణ
ఆలయం అభివృద్ధి చెందడంతో దాని నిర్వహణను రాష్ట్ర ‘దేవాదాయ ధర్మాదాయ శాఖ’ స్వీకరించింది. ప్రస్తుతం ఈ దేవస్థానం ప్రభుత్వ పర్యవేక్షణలో నిర్వహించబడుతూ, ప్రతి సంవత్సరం బోనాల సందర్భంగా లక్షలాది మంది భక్తులను ఆకర్షిస్తోంది.
బోనాల సంప్రదాయానికి ప్రతీకగా ఉజ్జయిని మహంకాళి
ఉజ్జయిని శ్రీ మహంకాళి అమ్మవారి ఆలయం కేవలం ఒక పుణ్యక్షేత్రం మాత్రమే కాదు. మహమ్మారి నుంచి ప్రజలను కాపాడాలని చేసిన ఒక భక్తుని మొక్కు, దైవంపై ఉన్న అచంచల విశ్వాసం, తెలంగాణ ప్రజల ఆరాధనా సంప్రదాయానికి ప్రతీకగా నిలిచిన చారిత్రక ఆలయం. అందుకే ప్రతి ఆషాఢ మాసంలో జరిగే బోనాల ఉత్సవాలు ఈ ఆలయం నుంచి అత్యంత వైభవంగా ప్రారంభమై రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ఆధ్యాత్మిక వేడుకగా కొనసాగుతున్నాయి.
(Disclaimer: ఈ కథనంలో పొందుపరిచిన వివరాలు ఉజ్జయిని శ్రీ మహంకాళి దేవస్థానం చరిత్రకు సంబంధించిన అందుబాటులో ఉన్న సాంప్రదాయ కథనాలు, ఆలయ సమాచారం, చారిత్రక ఆధారాలపై ఆధారపడి రూపొందించబడ్డాయి. కాలక్రమం లేదా చారిత్రక వివరాల్లో వివిధ వనరుల ప్రకారం స్వల్ప వ్యత్యాసాలు ఉండే అవకాశం ఉంది. ఈ కథనం భక్తులకు, పాఠకులకు సమాచారాన్ని అందించడానికి మాత్రమే ఉద్దేశించబడింది.)
