Union Budget: దేశంలో పెద్ద మార్పులు తెచ్చిన సాధారణ బడ్జెట్లు ఇవే..!
Union Budgets: భారతదేశంలో కేంద్ర బడ్జెట్ కేవలం ఆర్థిక పత్రం కాదు.. దేశ వృద్ధికి దిశానిర్దేశం చేసే బ్లూప్రింట్. మనం కొత్త బడ్జెట్ వైపు అడుగులు వేస్తున్నప్పుడు భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ఏ బడ్జెట్లు అత్యధిక ప్రభావాన్ని చూపాయో అర్థం చేసుకోవడం ముఖ్యం. స్వాతంత్ర్యం నుండి ఇప్పటి వరకు నేడు భారతదేశాన్ని మార్చిన 10 బడ్జెట్ల గురించి తెలుసుకుందాం..
Union Budgets: నవంబర్ 26 1947న, ఆర్.కె. షణ్ముఖం చెట్టి భారతదేశపు మొదటి బడ్జెట్ను సమర్పించారు. ఆదాయం రూ.171.15 కోట్లు, వ్యయం రూ.194.39 కోట్లుగా అంచనా వేశారు. భారత విభజన, హింస, శరణార్థుల సంక్షోభం కారణంగా, రక్షణ వ్యయం రూ.93 కోట్లుగా నిర్ణయించారు. ఈ బడ్జెట్ స్వతంత్ర భారతదేశపు మొదటి ఆర్థిక ప్రణాళికకు ఆధారం.
1957-58 ఆర్థిక సంవత్సరంలో టి.టి. కృష్ణమాచారి మొదట సంపద పన్నును ప్రవేశపెట్టారు. రూ.5 లక్షలకు పైగా ఆస్తులు ఉన్నవారిపై ఈ పన్ను విధించారు. ధనిక-పేద అసమానతను తగ్గించడం, అభివృద్ధికి నిధులను సేకరించడం దీని ఉద్దేశ్యం. అయితే దీనిపై అప్పట్లో విమర్శలు కూడా వచ్చాయి.
1973-74 ఆర్థిక సంవత్సరం బడ్జెట్ను "బ్లాక్ బడ్జెట్" అని పిలిచారు. ఎందుకంటే వై.బి. చవాన్ రూ.550 కోట్ల భారీ లోటును అంచనా వేశారు. ఆ సమయంలో చమురు సంక్షోభం, కరువు అనే రెట్టింపు దెబ్బకు బడ్జెట్ దెబ్బతింది. బ్యాంకు జాతీయీకరణ, సబ్సిడీలు వంటి చర్యలకు బడ్జెట్ నిధులు సమకూర్చింది. అందువల్ల ఆర్థిక ఒత్తిడి, లోటుకు చిహ్నంగా పరిగణించారు.
1986-87 బడ్జెట్లో V.P. సింగ్ MODVAT (Modified Value Added Tax)ను అమలు చేశారు. ఇది పన్ను క్రెడిట్లను అందిస్తుంది. పన్ను ఎగవేతను అరికట్టడానికి కఠినమైన దాడులు ప్రారంభం అయ్యాయి. ఇక 1991-92 బడ్జెట్ను డాక్టర్ మన్మోహన్ సింగ్ సమర్పించారు. దీనిని ఆర్థిక సంక్షోభం మధ్య సమర్పించారు. విదేశీ మారకద్రవ్యాన్ని ఆదా చేయడానికి, ప్రభుత్వం రూపాయి విలువను 18% నుంచి 19%కి తగ్గించింది. దిగుమతి సుంకాలను 220% నుండి 150%కి తగ్గించింది. లైసెన్స్ రాజ్ను రద్దు చేసింది. లైసెన్స్ రాజ్ అంటే 1947 స్వాతంత్ర్యం నుండి 1991 ఆర్థిక సంస్కరణల వరకు భారతదేశంలో వ్యాపార కార్యకలాపాలను నియంత్రించిన కఠినమైన ప్రభుత్వ నియమాలు, నిబంధనలు, అధికారిక విధానాల వ్యవస్థ.
1997-98 బడ్జెట్లో పి.చిదంబరం వ్యక్తులు, కంపెనీలపై పన్ను భారాన్ని తగ్గించారు. గరిష్ట వ్యక్తిగత పన్నును 40% నుండి 30%కి తగ్గించారు. కార్పొరేట్ పన్నును 35%కి తగ్గించారు. ఇది పెట్టుబడిని పెంచింది. అలాగే సానుకూల ఆర్థిక వాతావరణాన్ని సృష్టించింది. దీనిని "డ్రీమ్ బడ్జెట్" అని పిలుస్తారు. అలాగే యశ్వంత్ సిన్హా 2000-01 బడ్జెట్ను సమర్పించారు. ఆయన కంప్యూటర్ సుంకాన్ని సగానికి తగ్గించారు. 2009 వరకు ఐటీ ఎగుమతులను ఆదాయపు పన్ను రహితంగా చేశారు. అలాగే ఈ-కామర్స్ను ప్రోత్సహించారు. భారతదేశాన్ని ఐటీ హబ్గా మార్చడంలో, డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు విత్తనాలు నాటడంలో ఈ బడ్జెట్ కీలకమైనదిగా నిరూపితమైంది.
2003-04 బడ్జెట్లో ఆర్థిక మంత్రి జస్వంత్ సింగ్ రూ.75,000 కోట్ల భారీ కేటాయింపులు చేశారు. రహదారి, గ్రామీణ రోడ్లు, పట్టణ అభివృద్ధి పథకాలపై దృష్టి సాధించారు. ఈ బడ్జెట్ కనెక్టివిటీ, మౌలిక సదుపాయాలను వేగవంతం చేయడంలో ఒక మైలురాయిగా మారింది. 2017-18లో అరుణ్ జైట్లీ 92 సంవత్సరాల తర్వాత రైల్వే బడ్జెట్ను విలీనం చేశారు. నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని వేగవంతం చేశారు. బడ్జెట్లో GSTలో మార్పు, గృహనిర్మాణం, 50 మిలియన్ల పేద కుటుంబాలకు ఆరోగ్య పథకం ఉన్నాయి. ఇది పరిపాలనా సంస్కరణల వైపు ఒక ప్రధాన అడుగు. 2020-21 బడ్జెట్ను ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ 2 గంటల 42 నిమిషాల పాటు ప్రసంగం చేసి రికార్డు సృష్టించారు. ఇందులో కొత్త మినహాయింపు లేని పన్ను విధానం, వివాద్ సే విశ్వాస్ వివాద పరిష్కారం, రూ.1.34 లక్షల కోట్ల ఆత్మనిర్భర్ భారత్ ప్యాకేజీ ఉన్నాయి. COVID-19 నుండి ఆర్థిక వ్యవస్థను ఆదుకోవడం దీని ఉద్దేశ్యం.