ఏడు దశాబ్దాల నిశ్శబ్దం వీడింది.. ప్రధాని మోదీ చొరవతో భారత గడ్డపై చిరుతల సరికొత్త శకం!
భారతదేశ ప్రాచీన కథల్లో, సంస్కృతిలో చిరుతపులికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఒకప్పుడు అరేబియా ద్వీపకల్పం నుండి భారత ఉపఖండం అంతటా స్వేచ్ఛగా సంచరించిన ఆసియా చిరుతలు, కాలక్రమేణా దేశంలో పూర్తిగా అంతరించిపోయాయి. ఉత్తరాన పంజాబ్ నుండి దక్షిణాదిన తమిళనాడులోని తిరునెల్వేలి వరకు, పశ్చిమాన గుజరాత్-రాజస్థాన్ నుండి తూర్పున బెంగాల్ వరకు ఉన్న పొద అడవులు, పొడి గడ్డి మైదానాలు, సవన్నాలు ఒకప్పుడు వీటికి ఆవాసాలుగా ఉండేవి.
భారతదేశ ప్రాచీన కథల్లో, సంస్కృతిలో చిరుతపులికి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. ఒకప్పుడు అరేబియా ద్వీపకల్పం నుండి భారత ఉపఖండం అంతటా స్వేచ్ఛగా సంచరించిన ఆసియా చిరుతలు, కాలక్రమేణా దేశంలో పూర్తిగా అంతరించిపోయాయి. ఉత్తరాన పంజాబ్ నుండి దక్షిణాదిన తమిళనాడులోని తిరునెల్వేలి వరకు, పశ్చిమాన గుజరాత్-రాజస్థాన్ నుండి తూర్పున బెంగాల్ వరకు ఉన్న పొద అడవులు, పొడి గడ్డి మైదానాలు, సవన్నాలు ఒకప్పుడు వీటికి ఆవాసాలుగా ఉండేవి.
దేశంలో అడవి చిరుతలను చివరిసారిగా 1947లో చూశారు. అప్పటి ఛత్తీస్గఢ్లోని కొరియా జిల్లా సాల్ అడవులలో చివరి మూడు చిరుతలను కాల్చి చంపారు. ఆ తర్వాత ఐదేళ్లకు, అంటే 1952లో భారతదేశంలో చిరుతలు అధికారికంగా అంతరించిపోయినట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. మితిమీరిన వేట, రాచరిక విలాసాల కోసం వాటిని బంధించడం, వ్యవసాయ విస్తరణ వల్ల ఆవాసాలు కోల్పోవడం, వాతావరణ ఒత్తిడి, ఈ జాతిలో తక్కువ పునరుత్పత్తి రేటు వంటి కారణాల వల్ల భారతదేశపు స్థానిక ఆసియా చిరుత పూర్తిగా తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. దీనివల్ల దేశంలోని గడ్డిభూముల జీవవైవిధ్యం దశాబ్దాల పాటు వెలవెలబోయింది.
ఐక్యరాజ్యసమితి సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యం భూమిపై జీవం, 2022 నాటికి జాతుల పునరుద్ధరణ కోసం జీవవైవిధ్య సదస్సు (CBD) వ్యూహాల స్ఫూర్తితో, అంతరించిపోయిన ఈ కీలక జాతిని తిరిగి దేశంలోకి ప్రవేశపెట్టాలని భారత ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ఇందుకోసం మధ్యప్రదేశ్లోని కునో జాతీయ పార్కును నిపుణుల కమిటీ ఎంపిక చేసింది. ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం కునో పరిధిలోని 24 గ్రామాలకు చెందిన 1,545 కుటుంబాలను సురక్షితంగా తరలించి, చిరుతల కోసం సుమారు 6,258 హెక్టార్ల అద్భుతమైన గడ్డి మైదానాన్ని సిద్ధం చేశారు.
2022 సెప్టెంబర్ 17వ తేదీన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలో ఈ చారిత్రాత్మక ఘట్టం ఆవిష్కృతమైంది. పర్యావరణ, అటవీ మంత్రిత్వ శాఖ, జాతీయ పులి సంరక్షణ అథారిటీ (NTCA) ఆధ్వర్యంలో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటిసారిగా పెద్ద మాంసాహార జంతువులను ఖండాల మధ్య తరలించే ‘ప్రాజెక్ట్ చీతా’ ప్రారంభమైంది. ఆ రోజు ఉదయం నమీబియా నుండి వచ్చిన 8 గంభీరమైన చిరుతలను ప్రధాని మోదీ స్వయంగా కునో జాతీయ పార్కులో విడుదల చేశారు.
ఈ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతం కావడానికి ప్రధానమంత్రి మోదీ దార్శనికత, నిరంతర పర్యవేక్షణే చోదక శక్తిగా నిలిచాయి. ఆయన నమీబియా (జూలై 2022), దక్షిణాఫ్రికా (జనవరి 2023) దేశాలతో ఉన్నత స్థాయి అవగాహన ఒప్పందాలను కుదిర్చారు. ‘మన్ కీ బాత్’ ద్వారా చిరుతలకు పేర్లు పెట్టమని పిలుపునిస్తూ దేశ ప్రజలందరినీ ఇందులో భాగస్వామ్యం చేశారు. ‘ఒకే భూమి, ఒకే కుటుంబం, ఒకే భవిష్యత్తు’ అనే భారతదేశపు జీ20 దార్శనికతతో ‘మిషన్ లైఫ్’ను అనుసంధానించడం ద్వారా, ఈ ప్రాజెక్టును ప్రపంచ స్థాయికి తీసుకెళ్లారు.
భారతదేశ గడ్డపై చిరుతలు కొత్త వాతావరణానికి అలవాటు పడి విజయవంతంగా వృద్ధి చెందడం ప్రారంభించాయి. 2023లో మొదటి భారతీయ కూనలు జన్మించగా, 2025 నవంబర్ నాటికి భారతదేశంలో జన్మించిన తొలి చిరుత అయిన ‘ముఖి’, ఐదు ఆరోగ్యకరమైన పిల్లలకు జన్మనిచ్చి సరికొత్త చరిత్ర సృష్టించింది. ఇది భారతదేశంలో రెండవ తరం చిరుతల ఆవిర్భావానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
ఆ తర్వాత బోట్స్వానా నుండి మరో ఎనిమిది చిరుతలు భారతదేశానికి చేరుకోవడంతో ఈ ప్రాజెక్ట్ మరింత బలోపేతమైంది. డిసెంబర్ 2025 నాటికి కునో జాతీయ పార్కులో చిరుతల సంఖ్య 30కి చేరింది. ఇందులో 12 పెద్దవి, 9 యువ చిరుతలు, 9 కూనలు ఉన్నాయి. మొత్తం 30 చిరుతలలో 11 విదేశాల నుండి వచ్చినవి కాగా, 19 చిరుతలు భారతదేశ గడ్డపైనే జన్మించడం విశేషం.
ఒక సాధారణ పరిరక్షణ ప్రయోగంగా ప్రారంభమైన ‘ప్రాజెక్ట్ చీతా’, నేడు భారతదేశ పర్యావరణ నిబద్ధతకు, శాస్త్రీయ పటిష్టతకు అంతర్జాతీయ చిహ్నంగా మారింది. ఏడు దశాబ్దాల పాటు నిశ్శబ్దంగా ఉన్న భారత గడ్డి మైదానాలలో నేడు చిరుతల గర్జన మళ్లీ ప్రతిధ్వనిస్తూ, ప్రకృతి సమతుల్యతకు కొత్త ఊపిరి పోస్తోంది.
మరిన్ని జాతీయ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..