పిల్లల ఫ్యూచర్ గురించి ఆలోచించాల్సిన బాధ్యత పేరెంట్స్దే కదా? మరి ఈ విషయాలు తెలుసా
కుటుంబం అనేది ఒక అద్దం లాంటిది. పిల్లలు తాము విన్న దానికంటే, కళ్లారా చూసిన దాన్నే ఎక్కువగా నమ్ముతారు. తల్లిదండ్రులు ఒకరినొకరు గౌరవించుకుంటే, పిల్లలు 'గౌరవం' అనే విలువను సహజంగానే నేర్చుకుంటారు. అల్బర్ట్ బండూరా తన 'సోషల్ లెర్నింగ్ థియరీ'లో నిరూపించినట్లుగా, పెద్దలను గమనించడం ద్వారానే పిల్లలు ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకుంటారు.
ప్రముఖ మనస్తత్వవేత్త ఎరిక్ ఎరిక్సన్ తన వికాస సిద్ధాంతంలో ‘నమ్మకం’ అనే పునాది శిశువు జన్మించిన మొదటి ఏడాదే పడుతుందని చెప్పారు. తల్లిదండ్రులు ఇచ్చే ఆదరణ, రక్షణే ఆ బిడ్డలో ‘ఈ ప్రపంచం సురక్షితమైనది’ అనే భావాన్ని కలిగిస్తాయి, ఒకవేళ ఆ దశలో నిర్లక్ష్యానికి గురైతే పెద్దయ్యాక ఆ వ్యక్తి ఎవరినీ నమ్మలేని స్థితికి చేరుకుంటాడు.
మానవ పరిణామ క్రమంలో మనిషిని సామాజిక జీవిగా తీర్చిదిద్దే మొదటి పాఠశాల ‘కుటుంబం’. ఒక వ్యక్తి సమాజంలో ఎలా ప్రవర్తిస్తాడు, ఒత్తిడిని ఎలా ఎదుర్కొంటాడు, ఇతరులతో బంధాలను ఎలా కొనసాగిస్తాడు అనే అంశాలన్నీ ఆ వ్యక్తి పెరిగిన కుటుంబ వాతావరణంపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. సైకాలజీ పరిభాషలో వ్యక్తిత్వం అనేది కేవలం జన్యువుల కలయిక మాత్రమే కాదు, అది అనుభవాల సమాహారం.
నడవడిక – వారసత్వం
ఇంట్లో తండ్రి కోపాన్ని ఎలా ప్రదర్శిస్తున్నాడు, తల్లి సమస్యలను ఎలా ఎదుర్కొంటోంది అనేవి బిడ్డ మెదడులో నిక్షిప్తమైపోతాయి. ఉదాహరణకు, బయట సౌమ్యంగా ఉంటూ ఇంట్లో భార్యపై అరిచే తండ్రిని చూసిన కుమారుడు, పెద్దయ్యాక తన భాగస్వామితో కూడా అదే ‘అగ్రెసివ్’ ప్రవర్తనను ప్రదర్శించే అవకాశం ఉంది. దీనినే ‘ఇంటర్జెనరేషనల్ ట్రాన్స్మిషన్ ఆఫ్ బిహేవియర్’ అంటారు. అంటే మన ప్రవర్తన మన తర్వాతి తరాలకు వారసత్వంగా అందుతుంది.
ఎమోషనల్ ఇంటెలిజెన్స్
వ్యక్తిత్వ వికాసంలో ఐక్యూ (తెలివితేటలు) కంటే ఈక్యూ (భావోద్వేగ పరిణతి) ముఖ్యం. “మగపిల్లలు ఏడవకూడదు” అని అణచివేయడం వల్ల, వారు పెద్దయ్యాక తమ భావాలను వ్యక్తపరచలేని ‘ఎమోషనల్లీ స్టంటెడ్’ వ్యక్తులుగా మారుతారు. కుటుంబం అనేది ఒక సురక్షిత ప్రదేశంగా ఉండాలి, అక్కడ తప్పులు చేసినా క్షమించబడతామనే ధైర్యం బిడ్డకు ఉండాలి. ఇంటి పునాది బలంగా ఉంటేనే, రేపు సమాజంలో ఎదురయ్యే ఒత్తిళ్లను ఆ వ్యక్తి తట్టుకోగలడు.
నేటి కాలంలో కుటుంబ సభ్యులంతా ఒకే గదిలో ఉన్నా, ఎవరి మొబైల్స్లో వారు నిమగ్నమై ఉంటున్నారు. దీనిని ‘ఫబ్బింగ్’ అంటారు. ఇది పిల్లల్లో ‘నిర్లక్ష్యానికి లోనవుతున్నాం’ అనే భావనను కలిగిస్తుంది. నాణ్యమైన సమయం గడపకపోవడం వల్ల పిల్లలు తమ వ్యక్తిత్వానికి కావాల్సిన సామాజిక నైపుణ్యాలను, సహానుభూతిని కోల్పోతున్నారు. మనలోని లోపాలకు తల్లిదండ్రులను నిందించడం పరిష్కారం కాదు. కార్ల్ జంగ్ అన్నట్లు, “నేను నా గతాన్ని మార్చలేను కానీ, నా భవిష్యత్తును నేను నిర్మించుకోగలను.” మన కుటుంబం నుంచి వచ్చిన నెగటివ్ పాటర్న్స్ను గుర్తించి, వాటిని మార్చుకుంటూ మన తర్వాతి తరానికి ఆరోగ్యకరమైన వాతావరణాన్ని అందించడమే మన బాధ్యత.