Mohatta Palace History: మనది పాలరాయి.. వారిది పసుపు రాయి.. తాజ్‌మహల్ లాంటి ఈ కట్టడం ఎక్కడుందో తెలుసా?
భారత్‌లో ప్రేమకు చిహ్నంగా తాజ్‌మహల్‌ను చెబుతారు. తన భార్య ముంతాజ్ జ్ఞాపకార్థం మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ ఈ అద్భుత కట్టడాన్ని నిర్మించాడు. అయితే పాకిస్థాన్‌లోనూ ఒక రాజభవనం వెనుక ప్రేమకథ ఉందని చెబుతుంటారు. గులాబీ, పసుపు రంగు రాళ్లతో అందంగా నిర్మించిన ఈ భవనం పేరు మొహట్టా ప్యాలెస్. కరాచీలోని క్లిఫ్టన్ ప్రాంతంలో సముద్ర తీరానికి సమీపంగా ఉన్న ఈ చారిత్రక కట్టడాన్ని రాజస్థాన్‌కు చెందిన హిందూ వ్యాపారవేత్త శివ్ రతన్ మొహట్టా 1927లో నిర్మించాడు. తన అనారోగ్యంతో ఉన్న భార్య సముద్రపు స్వచ్ఛమైన గాలిని ఆస్వాదించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ భవనాన్ని నిర్మించాడనే కథ ప్రచారంలో ఉంది.
ఈ ప్యాలెస్ కథ కేవలం ప్రేమకథతోనే ముగియదు. దేశ విభజన తర్వాత ఈ భవనం ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. కొంతకాలం పాకిస్థాన్ విదేశాంగ శాఖ కార్యాలయంగా ఉపయోగించారు. ఆ తర్వాత మహమ్మద్ అలీ జిన్నా సోదరి ఫాతిమా జిన్నా నివాసంగా కూడా నిలిచింది. ప్రస్తుతం ఈ భవనం మ్యూజియంగా కొనసాగుతోంది. అసలు ఈ రాజభవనాన్ని ఎవరు నిర్మించారు? దీని నిర్మాణంలో ప్రత్యేకత ఏమిటి? విభజన తర్వాత ఈ భవనానికి ఏమైంది? ఆసక్తికరమైన విషయాలు తెలుసుకుందాం.
రాజస్థానీ వ్యాపారవేత్త నిర్మించిన అద్భుత భవనం
మొహట్టా ప్యాలెస్‌ను రాజస్థాన్‌కు చెందిన మార్వాడీ వ్యాపారవేత్త శివ్ రతన్ మొహట్టా నిర్మించాడు. 1927లో కరాచీలోని క్లిఫ్టన్ సముద్రతీర ప్రాంతంలో ఈ భవనాన్ని నిర్మించారు. ఆ సమయంలో ఆయన వ్యాపార రంగంలో ప్రముఖ వ్యక్తిగా గుర్తింపు పొందాడు. ఈ భవనాన్ని వేసవి విడిది గృహంగా ఉపయోగించాలనే ఉద్దేశంతో నిర్మించినట్లు చారిత్రక వివరాలు చెబుతున్నాయి.
ఈ ప్యాలెస్ రూపకల్పన బాధ్యతలను ప్రముఖ ఆర్కిటెక్ట్ అహ్మద్ హుస్సేన్ ఆగాకు అప్పగించారు. ఆయన జైపూర్ నుంచి కరాచీకి వచ్చి ఈ భవనాన్ని రూపొందించారు. మొఘల్, రాజస్థానీ నిర్మాణ శైలుల ప్రభావంతో ప్యాలెస్‌ను ప్రత్యేకంగా తీర్చిదిద్దారు.
భార్య కోసం నిర్మించాడనే ప్రేమకథ
మొహట్టా ప్యాలెస్ గురించి ప్రచారంలో ఉన్న కథనం ప్రకారం, శివ్ రతన్ మొహట్టా భార్య తీవ్ర అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్నారని, సముద్రపు గాలి ఆమె ఆరోగ్యానికి మేలు చేస్తుందని వైద్యులు సూచించారని చెబుతారు. దీంతో సముద్రానికి సమీపంలో ఆమె ఉండేందుకు ఈ భవనాన్ని నిర్మించాడనేది ఆ కథలోని ప్రధాన అంశం.
అందుకే ఈ భవనాన్ని కొందరు పాకిస్థాన్ తాజ్‌మహల్‌తో పోలుస్తుంటారు. అయితే తాజ్‌మహల్ నిర్మాణానికి సంబంధించిన చారిత్రక నేపథ్యం స్పష్టంగా నమోదై ఉండగా, మొహట్టా ప్యాలెస్ విషయంలో భార్య అనారోగ్యం, సముద్రపు గాలి కోసం నిర్మించాడనే విషయం ప్రధానంగా ప్రచారంలో ఉన్న కథనంగా చూడాలి. అధికారిక మ్యూజియం చరిత్రలో ఈ ప్రేమకథను నిర్మాణానికి కారణంగా నిర్ధారించలేదు.
గులాబీ, పసుపు రాళ్లతో ప్రత్యేక నిర్మాణం
మొహట్టా ప్యాలెస్‌ను చూస్తే ముందుగా ఆకర్షించేది దాని ప్రత్యేక రంగుల కలయిక. ఈ భవన నిర్మాణంలో రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్ నుంచి తెచ్చిన గులాబీ రాళ్లను, కరాచీ సమీపంలోని గిజ్రీ ప్రాంతానికి చెందిన పసుపు రంగు రాళ్లను ఉపయోగించారు. ఈ రెండు రంగుల కలయిక భవనానికి ప్రత్యేకమైన రూపాన్ని ఇచ్చింది.
భవనంలో గుమ్మటాలు, అలంకారమైన వంపులు, కిటికీలు, బాల్కనీలు, రాతి చెక్కడాలు వంటి నిర్మాణ అంశాలు కనిపిస్తాయి. మొఘల్ పునరుజ్జీవన శైలి ప్రభావంతో రూపొందించిన ఈ ప్యాలెస్, రాజస్థానీ రాజభవనాలను గుర్తుకు తెస్తుంది. ఆ కాలంలోనే ఇంత వైభవంగా నిర్మించబడటం దీని ప్రత్యేకతగా చెప్పవచ్చు.
దేశ విభజన తర్వాత ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి
1947లో భారత ఉపఖండ విభజన తర్వాత మొహట్టా ప్యాలెస్ పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్లింది. తొలుత దేశ విదేశాంగ శాఖ కార్యాలయంగా దీనిని ఉపయోగించారు. అనంతరం మహమ్మద్ అలీ జిన్నా సోదరి ఫాతిమా జిన్నా అధికారిక నివాసంగా ఈ భవనం మారింది. ఆమెతో సంబంధం కారణంగా ఈ ప్యాలెస్‌కు మరో చారిత్రక గుర్తింపు కూడా ఏర్పడింది.
కాలక్రమంలో ఈ భవనం వినియోగం మారుతూ వచ్చింది. ప్రస్తుతం ఇది కేవలం పాత రాజభవనం మాత్రమే కాదు.. పాకిస్థాన్ కళ, సంస్కృతి, వారసత్వాన్ని పరిచయం చేసే చారిత్రక ప్రదేశంగా గుర్తింపు పొందింది.
ఇప్పుడు మ్యూజియంగా కొనసాగుతున్న మొహట్టా ప్యాలెస్
1995లో ఈ భవనం మ్యూజియం ఏర్పాటు కోసం ట్రస్ట్ ఆధీనంలోకి వచ్చింది. పునరుద్ధరణ అనంతరం 1999 సెప్టెంబర్ 15న మొహట్టా ప్యాలెస్ మ్యూజియం ప్రారంభమైంది. అప్పటి నుంచి ఇక్కడ వివిధ కళా ప్రదర్శనలు, సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నారు.
ఒకప్పుడు వ్యాపారవేత్త కుటుంబం నివసించిన ఈ భవనం, ఆ తర్వాత ప్రభుత్వ కార్యాలయంగా, ప్రముఖ రాజకీయ కుటుంబ నివాసంగా ఉపయోగించబడింది. ఇప్పుడు మ్యూజియంగా చరిత్రను, కళను భద్రపరుస్తోంది. అందుకే మొహట్టా ప్యాలెస్ కథలో ప్రేమకథ ప్రచారం మాత్రమే కాకుండా, నిర్మాణ కళ, దేశ విభజన చరిత్ర, సాంస్కృతిక వారసత్వం కూడా ముఖ్యమైన భాగాలుగా నిలిచాయి.
గమనిక: భార్య అనారోగ్యం కోసం సముద్రతీరంలో ఈ భవనాన్ని నిర్మించాడనే కథ ప్రచారంలో ఉంది. అయితే మొహట్టా ప్యాలెస్ మ్యూజియం అధికారిక చరిత్ర ఈ కారణాన్ని ధృవీకరించలేదు. భవనం నిర్మాణం, ప్రభుత్వ ఆధీనంలోకి వెళ్లిన చరిత్ర, మ్యూజియంగా మారిన వివరాలు అధికారిక చారిత్రక సమాచారంపై ఆధారపడ్డాయి.