
ఏనుగులు మర్చిపోవని చాలామంది అంటుంటారు. కానీ వాటితో పాటు కాకులు, డాల్ఫిన్లు, చింపాంజీలు, గుర్రాలు, కుక్కలు వంటి జంతువులు కూడా అసాధారణమైన జ్ఞాపకశక్తిని ప్రదర్శిస్తాయి. కొన్ని జంతువులు మనుషుల ముఖాలను గుర్తుపడితే, మరికొన్ని వేలాది ఆహార నిల్వ ప్రాంతాలను గుర్తుంచుకుంటాయి. మరి ఇలాంటి ప్రత్యేక జ్ఞాపకశక్తి కలిగిన 10 జంతువులు ఏవో తెలుసుకుందాం.
చింపాంజీలు ఒకసారి చూసిన మనుషుల ముఖాలను, గతంలో జరిగిన సంఘటనలను గుర్తుంచుకోగలవు. ఆహారం కోసం వెతికేటప్పుడు దాచిన పదార్థాలు ఎక్కడ ఉన్నాయో కూడా గుర్తుపెట్టుకుంటాయి. చాలా కాలం పాటు చూడని వ్యక్తులను సైతం మళ్లీ గుర్తించే సామర్థ్యం వీటికి ఉంటుంది. ఇతర చింపాంజీలతో సంబంధాలను కొనసాగించడంలో ఈ జ్ఞాపకశక్తి కీలకంగా పనిచేస్తుంది.
కాకులు తెలివైన పక్షులే కాదు.. అద్భుతమైన జ్ఞాపకశక్తిని కూడా కలిగి ఉంటాయి. తమకు హాని చేసిన మనుషుల ముఖాలను గుర్తుంచుకుని, తర్వాత వారిని చూసినప్పుడు అప్రమత్తంగా ఉంటాయి. అంతేకాదు, ప్రమాదకరమైన వ్యక్తుల గురించి ఇతర కాకులకు కూడా హెచ్చరికలు ఇవ్వగలవు. ఆహారాన్ని దాచిన ప్రదేశాలను గుర్తుంచుకోవడం, గత అనుభవాల నుంచి నేర్చుకోవడం వీటి ప్రత్యేకత.
సముద్రంలో నివసించే డాల్ఫిన్లకు అద్భుతమైన సామాజిక జ్ఞాపకశక్తి ఉంటుంది. ప్రతి డాల్ఫిన్కు ప్రత్యేకమైన ఈల శబ్దం ఉంటుంది. ఈ శబ్దాల ద్వారా అవి ఒకదానిని మరొకటి గుర్తించగలవు. ఎన్నో సంవత్సరాల పాటు కలవని డాల్ఫిన్ల ప్రత్యేక ఈలలను కూడా గుర్తుంచుకోగలవని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. గుంపులుగా జీవించడం, ఒకదానితో మరొకటి సహకరించుకోవడంలో ఈ సామర్థ్యం ఉపయోగపడుతుంది.
ఏనుగుల జ్ఞాపకశక్తి గురించి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఇవి నీటి వనరులు, ఆహారం దొరికే ప్రదేశాలు, అడవిలో ప్రయాణించే మార్గాలను చాలా కాలం పాటు గుర్తుంచుకుంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో దశాబ్దాల తర్వాత కూడా గతంలో చూసిన ఏనుగులను, మనుషులను గుర్తుపట్టగలవు. ముఖ్యంగా కరువు పరిస్థితుల్లో నీటి వనరులను గుర్తుంచుకోవడం ఏనుగుల గుంపు మనుగడకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
గుర్రాలకు మనుషుల ముఖాలు, గొంతు స్వరాలను గుర్తించే సామర్థ్యం ఉంటుంది. తమను చూసుకునే వ్యక్తులను చాలా కాలం తర్వాత కూడా గుర్తుపట్టగలవు. గతంలో నేర్చుకున్న శిక్షణ, ఆదేశాలను కూడా గుర్తుంచుకుంటాయి. అందుకే గుర్రాలకు శిక్షణ ఇవ్వడంలో వాటి జ్ఞాపకశక్తి కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
ముఖ్యంగా ఆఫ్రికన్ గ్రే చిలుకలు తమ జ్ఞాపకశక్తితో ఆశ్చర్యపరుస్తాయి. ఇవి మనుషుల మాటలను అనుకరించడమే కాకుండా, అనేక పదాలు, శబ్దాలు, కొన్ని క్లిష్టమైన పనులను కూడా గుర్తుంచుకోగలవు. నేర్చుకున్న శబ్దాలను సందర్భానికి అనుగుణంగా ఉపయోగించే సామర్థ్యం కొన్ని చిలుకల్లో కనిపిస్తుంది. అందుకే పక్షుల్లో తెలివైన జాతులుగా వీటికి ప్రత్యేక గుర్తింపు ఉంది.
కుక్కలు తమ యజమానులను, పరిచయమైన మనుషులను చాలా కాలం తర్వాత కూడా గుర్తుపట్టగలవు. మనుషుల వాసనలను గుర్తుంచుకోవడం వీటి ప్రత్యేకత. గతంలో నేర్చుకున్న ఆదేశాలు, ఆటలు, అలవాట్లను కూడా గుర్తుపెట్టుకుంటాయి. శిక్షణలో నేర్చుకున్న విషయాలను మళ్లీ ఉపయోగించడంతో పాటు వాసనల ఆధారంగా వ్యక్తులను, ప్రదేశాలను గుర్తించగలవు.
రావెన్స్ కూడా కాకుల కుటుంబానికి చెందిన తెలివైన పక్షులు. ఇవి ఆహారాన్ని ఎక్కడ దాచుకున్నాయో గుర్తుంచుకోవడమే కాకుండా, సమస్యలను పరిష్కరించడంలోనూ ప్రత్యేక సామర్థ్యాన్ని చూపిస్తాయి. ఒకసారి నేర్చుకున్న పజిల్స్ పరిష్కారాలను గుర్తుంచుకుని మళ్లీ ఉపయోగించగలవు. ఆహారాన్ని భవిష్యత్తు కోసం దాచుకోవడం, అవసరమైనప్పుడు తిరిగి వెతుక్కోవడం వీటి మనుగడకు సహాయపడుతుంది.
సముద్ర సింహాలు శిక్షణలో నేర్చుకున్న పనులను చాలా కాలం పాటు గుర్తుంచుకోగలవు. వాటికి నేర్పించిన కొన్ని ప్రవర్తనలు, ఆదేశాలను సంవత్సరాల తర్వాత కూడా గుర్తు చేసుకోగలవని పరిశోధనల్లో వెల్లడైంది. ముఖ్యంగా శిక్షణ పొందిన సముద్ర సింహాల్లో దీర్ఘకాలిక జ్ఞాపకశక్తి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
ఉడుతలు తమ ఆహారాన్ని ఒకచోట కాకుండా వివిధ ప్రాంతాల్లో దాచిపెడతాయి. ముఖ్యంగా గింజలు, విత్తనాలను నేలలో పాతిపెట్టి తర్వాత అవసరమైనప్పుడు తిరిగి తీసుకుంటాయి. వేలాది ఆహార నిల్వ ప్రదేశాలను గుర్తుంచుకునే సామర్థ్యం వీటికి ఉంటుంది. చలికాలంలో ఆహారం దొరకడం కష్టమైనప్పుడు ఈ జ్ఞాపకశక్తి వాటి మనుగడకు ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
ప్రతి జంతువులో జ్ఞాపకశక్తి ఒకే విధంగా ఉండదు. కొన్ని జంతువులు మనుషుల ముఖాలను గుర్తుంచుకుంటే, మరికొన్ని వాసనలు, శబ్దాలు, ఆహారం దాచిన ప్రదేశాలు, ప్రయాణ మార్గాలను గుర్తుపెట్టుకుంటాయి. ఇవన్నీ వాటి జీవన విధానానికి, పరిసరాలకు అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందిన ప్రత్యేక సామర్థ్యాలు. జంతువుల జ్ఞాపకశక్తి గురించి తెలుసుకుంటే ప్రకృతిలో వాటి తెలివితేటలు, మనుగడ పద్ధతులు ఎంత అద్భుతంగా ఉంటాయో అర్థమవుతుంది.