Diwali: బెంగాల్‌లో దీపావళి రోజున లక్ష్మీదేవికి బదులుగా కాళీదేవిని ఎందుకు పూజిస్తారు?
West Bengal Diwali Kali Puja Significance: దేశవ్యాప్తంగా దీపావళి రోజున లక్ష్మీదేవిని పూజిస్తే.. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మాత్రం కాళీదేవిని ఆరాధిస్తారు. అసలు బెంగాల్‌లో దీపావళి రాత్రి శ్యామా పూజ ఎందుకు నిర్వహిస్తారు? కాళీ చౌదాస్‌కు, కాళీ పూజకు ఉన్న తాంత్రిక, చారిత్రక సంబంధం ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
Updated on: Nov 04, 2026 | 1:38 PM
West Bengal Worship Goddess Kali: భారతదేశంలో దీపావళి పండుగను ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో విధంగా జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా దీపావళి అంటే లక్ష్మీదేవి పూజ, దీపాల అలంకరణ, టపాసుల సందడి గుర్తుకొస్తాయి. అయితే పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మాత్రం ఈ పండుగకు ప్రత్యేకమైన ఆధ్యాత్మిక విశిష్టత ఉంది. ఇక్కడ దీపావళి ప్రధాన రాత్రిని కాళీ పూజ లేదా శ్యామా పూజగా జరుపుకుంటారు. సంపదకు ప్రతీకగా భావించే లక్ష్మీదేవికి బదులుగా, శక్తి స్వరూపిణి అయిన మహాకాళిని భక్తిశ్రద్ధలతో ఆరాధిస్తారు. అసలు బెంగాల్‌లో దీపావళి రోజున కాళీదేవిని ఎందుకు పూజిస్తారు? ఈ సంప్రదాయం వెనుక ఉన్న చరిత్ర, తాంత్రిక విశేషాలు ఏమిటో తెలుసుకుందాం.
బెంగాల్‌లో దీపావళి రోజున మహాకాళిని ఎందుకు పూజిస్తారు?
బెంగాల్‌లో కాళీ పూజకు శతాబ్దాల చరిత్ర ఉంది. హిందూ సంప్రదాయంలో కాళీదేవిని ఆదిశక్తి స్వరూపంగా, దుష్టశక్తులను సంహరించే మహాశక్తిగా కొలుస్తారు. ముఖ్యంగా కార్తీక అమావాస్య రాత్రి అమ్మవారిని పూజించడం ఇక్కడ ప్రత్యేకమైన ఆచారం. ఈ రోజున కాళీదేవి తన ఉగ్రరూపంతో దుష్టశక్తులను నాశనం చేసి, భక్తులను కాపాడుతుందని ప్రజలు విశ్వసిస్తారు. దేశంలోని చాలా ప్రాంతాల్లో దీపావళి రోజున లక్ష్మీదేవి, వినాయకుడికి ప్రత్యేక పూజలు నిర్వహిస్తారు. కానీ బెంగాల్‌లో మాత్రం కాళీదేవి ఆరాధనకు అత్యంత ప్రాధాన్యత ఇస్తారు. అమావాస్య చీకటిలో వెలుగులు నింపే దీపాలతో పాటు అమ్మవారి విగ్రహాలను అందంగా అలంకరించి పూజలు నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా భక్తులు ఉపవాసాలు ఉండి, ప్రత్యేక నైవేద్యాలు సమర్పిస్తూ అమ్మవారి అనుగ్రహం కోసం ప్రార్థిస్తారు.
నిశిత కాలంలో ప్రత్యేక పూజలు.. ఆకట్టుకునే పండాల్స్
బెంగాల్‌లో దీపావళి రాత్రి కాళీ పూజ అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. ముఖ్యంగా అర్ధరాత్రి సమయంలో వచ్చే నిశిత కాలాన్ని పూజలకు విశేషమైన సమయంగా భావిస్తారు. ఈ సందర్భంగా కోల్‌కతాతో పాటు రాష్ట్రంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో భారీ పండాల్స్ ఏర్పాటు చేస్తారు. వాటిలో మహాకాళి విగ్రహాలను వివిధ రూపాల్లో అలంకరించి భక్తులకు దర్శనం కల్పిస్తారు.
ఈ పూజల్లో సంప్రదాయబద్ధమైన తాంత్రిక ఆచారాలకు కూడా ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ప్రతీకాత్మక బలి సమర్పించే సంప్రదాయం కనిపిస్తుంది. దీపాలు వెలిగించడం, మంత్రోచ్ఛారణలు, ప్రత్యేక హోమాలు వంటి ఆచారాలతో రాత్రంతా పూజలు నిర్వహిస్తారు. బెంగాల్ సంస్కృతిలో కాళీ పూజ ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక వేడుకగా నిలిచింది.
కాళీ చౌదాస్‌కు శ్యామా పూజకు సంబంధం ఏమిటి?
ఉత్తర భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో కార్తీక కృష్ణ చతుర్దశిని కాళీ చౌదాస్‌గా జరుపుకుంటారు. ఈ రోజును మహాకాళి ఆరాధనకు సంబంధించిన పవిత్రమైన రోజుగా భావిస్తారు. మరోవైపు బెంగాల్‌లో కార్తీక అమావాస్య రాత్రి ప్రధానంగా కాళీ పూజ నిర్వహిస్తారు. దీనినే శ్యామా పూజ అని కూడా పిలుస్తారు.
ఈ రెండు సంప్రదాయాల్లోనూ మహాకాళి ఆరాధన, తాంత్రిక పూజా విధానాలు ప్రధానంగా కనిపిస్తాయి. అయితే పూజ నిర్వహించే రోజు, ఆచారాలు ప్రాంతీయ సంప్రదాయాలను బట్టి మారుతూ ఉంటాయి. చతుర్దశి నుంచి అమావాస్య వరకు కొనసాగే ఈ ఆధ్యాత్మిక వేడుకలు శక్తి ఆరాధనకు ఉన్న ప్రాధాన్యతను తెలియజేస్తాయి. ఇలా దేశమంతటా దీపావళిని వెలుగుల పండుగగా జరుపుకుంటే, బెంగాల్‌లో మాత్రం మహాకాళి ఆరాధనతో ఈ పండుగకు ప్రత్యేక గుర్తింపు లభించింది.
(Disclaimer: పూజా సంప్రదాయాలు, ఆచారాలు ప్రాంతాలను బట్టి మారవచ్చు. పై వివరాలు ఆయా ప్రాంతాల్లో ఉన్న మతపరమైన విశ్వాసాలు, సంప్రదాయాల ఆధారంగా అందించబడ్డాయి.)
