
అతని పేరు సురేష్.. ప్రతిరోజూ ఉదయం తన గ్రామం బయట ఉన్న రాష్ట్ర రహదారిపై స్కూటర్పై పనికి వెళ్లేవాడు. ప్రతి సాయంత్రం అతని చిన్నారి కూతురు స్కూల్ బ్యాగ్ భుజానేసుకుని ఇంటి గేటు దగ్గర నాన్న కోసం ఎదురుచూసేది. కానీ, ఒక గురువారం సాయంత్రం సురేష్ ఇంటికి తిరిగి రాలేదు. ఇరుగుపొరుగు వారంతా ఇంటి ముందు గుమిగూడే సమయానికే, అందరి నోటా ఒకే మాట వినిపించింది.. “అదొక ప్రమాదం (Accident)” అని!
మనకు ఈ పదం ఎంతగా అలవాటైపోయిందంటే, దీని వెనుక ఉన్న ఒక ప్రమాదకరమైన భావనను మనం గమనించడమే మానేశాం. ‘ప్రమాదం’ అన్నప్పుడు అందులో ఎవరి తప్పూ లేదని, దాన్ని ఆపడం ఎవరి వల్లా కాదని, అది కేవలం విధి రాత వల్లే జరిగిందని మనం సరిపెట్టుకుంటాం. బహుశా భారతదేశానికి ఇంతకంటే భారీ మూల్యం చెల్లించేలా చేసిన మరో అపోహ మరొకటి లేదేమో!
కేంద్ర రహదారి రవాణా – జాతీయ రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ (MoRTH) నివేదిక ప్రకారం, **2023లో భారతదేశ రహదారులపై ఏకంగా 1,72,890 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అంటే గంటకు సుమారు 20 మంది, ప్రతి మూడు నిమిషాలకు ఒకరు** రోడ్డుపైనే ప్రాణాలు వదులుతున్నారు. ఇంతటి భారీ మరణాలను కేవలం “యాదృచ్ఛికం” అని ఎలా పిలవగలం?
| ముఖ్యాంశం | అధికారిక గణాంకాలు & విశ్లేషణ |
| బాధితులు ఎవరు? | మృతుల్లో 44.8% మంది ద్విచక్ర వాహనదారులు కాగా, సుమారు 20% మంది పాదచారులు. అంటే ప్రతి ముగ్గురిలో ఇద్దరు కనీస రక్షణ కవచం (కారు బాడీ వంటివి) లేని సామాన్యులే! |
| కుటుంబాలకు ఆధారం | మృతుల్లో 85% మంది పురుషులు (చాలా కుటుంబాల్లో ఏకైక సంపాదనాపరులు). అంతేకాదు, 9,489 మంది చిన్నారులు కూడా రోడ్డుపైనే బలయ్యారు. |
| నగరాలా? గ్రామాలా? | రోడ్డు మరణాలంటే నగరాల సమస్య అనుకుంటాం కానీ, 68% మరణాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనే జరిగాయి. దేశంలో అత్యధికంగా ఢిల్లీలో 1,457 మరణాలు నమోదైతే, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఏకంగా 23,652 (13.7%) మరణాలు సంభవించాయి. |
| ప్రధాన కారణం | మొత్తం మరణాల్లో 68.1% అతివేగం (Speeding) వల్లే జరిగాయి. రహదారి తట్టుకోలేనంత వేగంతో వాహనం నడపడమే ప్రాణాలను తీస్తోంది. |
‘యాక్సిడెంట్’ కాదు ‘క్రాష్’ (Crash) – పదం మారితే ఆలోచన మారుతుంది!
రహదారి భద్రతా నిపుణులు ‘యాక్సిడెంట్’ అనే పదానికి బదులుగా ‘క్రాష్’ (Crash – ఢీకొనడం) అనే పదాన్ని వాడాలని సూచిస్తారు. ఎందుకంటే ప్రతి ‘క్రాష్’ వెనుక ఒక స్పష్టమైన కారణం ఉంటుంది:
ఒక ఘటనను ‘యాక్సిడెంట్’ అంటే నిట్టూర్చి వదిలేస్తాం; అదే ‘క్రాష్’ అంటే “ఎక్కడ తప్పు జరిగింది? దీన్ని ఎలా నివారించవచ్చు?” అని ప్రశ్నిస్తాం. అలా ప్రశ్నించే సమాజమే కాలక్రమేణా సురక్షితమైన రహదారులను నిర్మించుకోగలదు.
సురేష్ ఇంటికి భోజనం తీసుకెళ్లిన ఇరుగుపొరుగు వారు, అతని చిన్నారి కూతురిని ఓదారుస్తూ “ఇదంతా విధి రాత” అని చెప్పారు. బాధలో ఉన్న వారికి ఓదార్పుగా ఆ మాట అనడంలో తప్పు లేదు.. కానీ అసలు ప్రశ్న పుట్టకముందే సమాధానాన్ని సిద్ధం చేసుకోవడమే ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం.
మొత్తం నేరాన్ని ఒక్క డ్రైవర్ పైనే నెట్టడం కూడా సరికాదు. డ్రైవర్ బాధ్యత ఎంత ఉందో, రహదారిని డిజైన్ చేసిన ఇంజినీర్, నిబంధనలు అమలు చేయాల్సిన అధికారి, వాహనాన్ని ఫిట్గా ఉంచాల్సిన యజమాని, అత్యవసర వైద్యం అందించాల్సిన వ్యవస్థల బాధ్యత కూడా అంతే ఉంది. భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21 ప్రతి పౌరుడికి జీవించే హక్కును కల్పించింది. ఆ హక్కు ఇంటి గడప దగ్గరే ఆగిపోదు—స్కూటర్పై వెళ్లే తండ్రితో పాటు, బడికి నడిచే చిన్నారితో పాటు రహదారిపై కూడా ప్రయాణిస్తుంది. (హెల్మెట్లు, సీట్ బెల్టులు ధరించిన వారి కచ్చితమైన డేటా ఇందులో లేనప్పటికీ, ఆ నిబంధనలు ప్రాణాలను కాపాడతాయన్నది నిర్వివాదాంశం).
ఈ గణాంకాల్లో అత్యంత కలవరపెట్టే విషయం ఏమిటంటే—ఆ మృతులంతా మనలాగే సాధారణ మనుషులు. జేబులో ఫోన్, సాయంత్రానికి ఇంటికి చేరాలనే ప్రణాళికతో రోజును మొదలుపెట్టిన వారే. మనమంతా రోజూ రోడ్డు ఎక్కుతాం, మనం చాలా జాగ్రత్తగా నడుపుతున్నామని అనుకుంటాం. కానీ సురక్షిత ప్రయాణానికి మన జాగ్రత్త ఒక్కటే సరిపోదు; మనం ప్రయాణించే రహదారి, చుట్టూ ఉన్న ట్రాఫిక్, వాటిని నిర్వహించే వ్యవస్థ కూడా అంతే బాధ్యతగా ఉండాలి.
తదుపరిసారి మీరు ఒక రోడ్డు ప్రమాద వార్త చదివినప్పుడు—దాన్ని విధి రాత అని సరిపెట్టుకుంటారా, లేక “ఏం చేసి ఉంటే ఆ ప్రాణం నిలిచేది?” అని ప్రశ్నిస్తారా?