PM Modi: భారత్ వైపు ప్రపంచం చూపు.. విశ్వాసానికి ప్రతీక సోమనాథ్ ఆలయం.. ప్రధాని మోదీ ప్రత్యేక వ్యాసం..
సోమనాథ్ ఆలయం.. ఈ పేరు తలచుకుంటే చాలు మన హృదయాలు, మనసులలో సగర్వభావన నిండిపోతుంది. శతాబ్దాల పాటు విదేశీ దాడులు, ధ్వంశాలు జరిగినా కూడా సోమనాథ్ ఆలయం.. భారతీయుల ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. పశ్చిమతీరంలో గుజరాత్లో ప్రభాస్ పాటణ్ వద్ద కొలువైన ఈ మహత్తర ఆలయం.. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఇదొకటి..
సోమనాథ్ ఆలయం.. ఈ పేరు తలచుకుంటే చాలు మన హృదయాలు, మనసులలో సగర్వభావన నిండిపోతుంది. శతాబ్దాల పాటు విదేశీ దాడులు, ధ్వంశాలు జరిగినా కూడా సోమనాథ్ ఆలయం.. భారతీయుల ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసానికి ప్రతీకగా నిలిచింది. పశ్చిమతీరంలో గుజరాత్లో ప్రభాస్ పాటణ్ వద్ద కొలువైన ఈ మహత్తర ఆలయం.. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఇదొకటి.. ‘సౌరాష్ట్రే సోమనాథం చ’ అని మొదలయ్యే స్తోత్రం.. తొలి జ్యోతిర్లింగంగా దీనికున్న ప్రాధాన్యానికి ప్రతీక.. సోమనాథ్ శివలింగ దర్శనంతో పాప ప్రక్షాళన జరుగుతుందని, మరణానంతరం స్వర్గానికి చేరుతారని ‘సోమలింగం నరో దృష్ట్యా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే.. లభతే ఫలం మనోవాంఛితం మృతః స్వర్గం సమాశ్రయేత్’ శ్లోకం మనకు చెబుతుంది. లక్షలాది మంది భక్తుల నీరాజనం పొందుతున్న సోమనాథ్ ఆలయంపై దాడి జరిగిన 1000 సంవత్సరాలు పూర్తవుతున్న సందర్భంగా ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ.. ఓ ప్రత్యేక వ్యాసాన్ని పంచుకున్నారు. 1026 నుండి 2026 వరకు సోమనాథ్ దేవాలయం ప్రయాణాన్ని ఒక వంద సంవత్సరాల అచంచలమైన, చెక్కుచెదరని విశ్వాసం, ధైర్యం, భారతీయ సాంస్కృతిక ధృఢత్వానికి ప్రతీకగా పేర్కొన్నారు.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వ్యాసం..
సోమనాథ్… ఈ మాటలు వింటే మన హృదయాలు, మనస్సులు గర్వంతో, విశ్వాసంతో నిండిపోతాయి. గుజరాత్లోని, భారతదేశ పశ్చిమ తీరంలో, ప్రభాస్ పటాన్ వద్ద ఉన్న సోమనాథ్ భారతదేశ ఆత్మ శాశ్వత స్వరూపం. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రం భారతదేశంలోని 12 జ్యోతిర్లింగాల గురించి ప్రస్తావిస్తుంది. జ్యోతిర్లింగాల వివరణ ” సౌరాష్ట్ర సోమనాథం చ…” అనే లైన్తో ప్రారంభమవుతుంది, అంటే సోమనాథ్ జ్యోతిర్లింగాలలో మొదటిది. ఇది ఈ పవిత్ర స్థలం నాగరికత, ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను సూచిస్తుంది.
ఇది కూడా వేదాలలో చెప్పబడింది:
“సోమలింగం నరో దృష్ట్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే।
అంటే, సోమనాథ్ శివలింగాన్ని సందర్శించడం ద్వారా, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి లభిస్తుంది. అన్ని పుణ్య కోరికలు నెరవేరుతాయి.. ఆత్మ మరణం తరువాత స్వర్గాన్ని పొందుతుంది.
కోట్లాది మంది ప్రజల భక్తి, ప్రార్థనలకు కేంద్రంగా ఉన్న ఇదే సోమనాథ్ ఆలయం, దురదృష్టవశాత్తు, విధ్వంసం లక్ష్యంగా ఉన్న విదేశీ ఆక్రమణదారుల లక్ష్యంగా మారింది.
2026 సంవత్సరం సోమనాథ్ ఆలయానికి చాలా ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది, ఎందుకంటే ఇది ఈ గొప్ప మందిరంపై మొదటి దాడి జరిగి 1000వ వార్షికోత్సవాన్ని సూచిస్తుంది. జనవరి 1026లో, గజనీ మహమూద్ ఆలయంపై పెద్ద దాడి చేసి దానిని నాశనం చేశాడు. ఈ దాడి విశ్వాసం, నాగరికత యొక్క గొప్ప చిహ్నాన్ని నాశనం చేయడానికి హింసాత్మక.. అనాగరిక ప్రయత్నం.
Pm Modi
సోమనాథ్ దాడి మానవ చరిత్రలో జరిగిన అతి పెద్ద విషాదాలలో ఒకటి. అయినప్పటికీ, వెయ్యి సంవత్సరాల తరువాత కూడా, ఆలయం దాని పూర్తి వైభవంతో నిలుస్తుంది. 1026 సంవత్సరం తరువాత, ఆలయాన్ని పూర్తి వైభవానికి పునర్నిర్మించడానికి ఎప్పటికప్పుడు ప్రయత్నాలు కొనసాగాయి. ఆలయం ప్రస్తుత రూపం 1951లో రూపుదిద్దుకుంది. యాదృచ్ఛికంగా, 2026 సంవత్సరం సోమనాథ్ ఆలయ పునర్నిర్మాణం 75 సంవత్సరాలు పూర్తి చేసుకుంది. ఆలయ పునర్నిర్మాణం మే 11, 1951న పూర్తయింది. అప్పటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ సమక్షంలో జరిగిన ఈ వేడుక చారిత్రాత్మకమైనది. ఆలయ తలుపులు దర్శనం కోసం తెరవబడ్డాయి.
వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం 1026లో సోమనాథ్పై జరిగిన మొదటి దాడి, ఆ తర్వాత అక్కడి నివాసుల క్రూరత్వం, విధ్వంసం గురించి అనేక చారిత్రక వనరులలో వివరంగా వివరించబడ్డాయి. ఈ కథనాలను చదవడం హృదయ విదారకంగా ఉంటుంది. ప్రతి పంక్తిలోనూ క్రూరత్వం జాడలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి, చాలా కాలం తర్వాత కూడా బాధను అనుభవించే విషాదం ఇది.
Jai Somnath!
2026 marks 1000 years since the first attack on Somnath took place. Despite repeated attacks subsequently, Somnath stands tall! This is because Somnath’s story is about the unbreakable courage of countless children of Bharat Mata who protected our culture and…
— Narendra Modi (@narendramodi) January 5, 2026
ఆ కాలంలో భారతదేశంపై, ప్రజల నైతిక స్థైర్యంపై ఇది ఎంతటి తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపి ఉంటుందో మనం ఊహించవచ్చు. సోమనాథ్ ఆలయం అపారమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యతను కలిగి ఉంది. ఇది పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలను ఆకర్షించింది. బలమైన ఆర్థిక సామర్థ్యం కలిగిన సమాజానికి ఇది ప్రేరణగా కూడా నిలిచింది. మన సముద్ర వ్యాపారులు, నావికులు దాని వైభవం గురించి కథలను చాలా దూరం వ్యాప్తి చేశారు.
సోమనాథ్ పై దాడి జరిగినప్పటికీ, ఆ తరువాత చాలా కాలం పాటు బానిసత్వం కొనసాగినప్పటికీ, సోమనాథ్ గాథ విధ్వంసం గాథ కాదని నేను ఈ రోజు పూర్తి నమ్మకంతో.. గర్వంతో చెప్పాలనుకుంటున్నాను. ఇది భారతమాత లక్షలాది మంది పిల్లల ఆత్మగౌరవ గాథ, గత 1,000 సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతున్న గాథ; ఇది భారత ప్రజల అచంచల విశ్వాసం గాథ.
1026లో ప్రారంభమైన మధ్యయుగ అనాగరికత ఇతరులను సోమనాథ్పై పదే పదే దాడి చేయడానికి ప్రేరేపించింది. ఇవి మన ప్రజలను, మన సంస్కృతిని బానిసలుగా చేసుకునే ప్రయత్నాలు. కానీ ఆలయంపై దాడి జరిగిన ప్రతిసారీ, దానిని రక్షించడానికి నిలబడి అత్యున్నత త్యాగం చేసిన గొప్ప పురుషులు, మహిళలు మనకు ఉన్నారు., ప్రతిసారీ, తరం తర్వాత తరం, మన గొప్ప నాగరికత ప్రజలు కోలుకున్నారు, ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించారు.. దానిని తిరిగి జీవం పోశారు.
మహమూద్ ఘజ్నవి దోచుకుని వెళ్ళిపోయాడు, కానీ సోమనాథ్ పట్ల మా భక్తిని అతను తీసివేయలేకపోయాడు. సోమనాథ్ పట్ల మా విశ్వాసం, నమ్మకం మరింత బలపడింది. లక్షలాది మంది భక్తులలో దాని స్ఫూర్తి ఊపిరి పీల్చుకుంటూనే ఉంది. 1026 సంవత్సరం తర్వాత వెయ్యి సంవత్సరాల తర్వాత, నేటికీ 2026లో కూడా, సోమనాథ్ ఆలయం ప్రపంచానికి సందేశం పంపుతోంది, విధ్వంసం చేయాలనే మనస్తత్వం ఉన్నవారు నశించిపోతారు, సోమనాథ్ ఆలయం మన విశ్వాసానికి బలమైన పునాదిగా నిలుస్తుంది. ఇది ప్రేరణకు మూలంగా, బలానికి కేంద్రంగా ఉంది.
దేవి అహల్యాబాయి హోల్కర్ వంటి గొప్ప వ్యక్తిత్వానికి జన్మనిచ్చిన భూమిపై మనం నివసించడం అదృష్టం. భక్తులు సోమనాథ్లో పూజలు చేయగలిగేలా ఆమె గొప్ప ప్రయత్నం చేసింది.
1890లలో స్వామి వివేకానంద కూడా సోమనాథ్ను సందర్శించారు, ఆ అనుభవం ఆయనను తీవ్రంగా కదిలించింది. 1897లో చెన్నైలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసంలో ఆయన తన భావాలను వ్యక్తం చేశారు.
“దక్షిణ భారతదేశంలోని పురాతన దేవాలయాలు, గుజరాత్లోని సోమనాథ్ వంటి దేవాలయాలు మీకు లెక్కలేనన్ని జ్ఞాన పాఠాలను నేర్పుతాయి. మీరు చదవగలిగే ఎన్ని పుస్తకాలకన్నా మన నాగరికత గురించి అవి మీకు లోతైన అవగాహనను ఇస్తాయి” అని మోదీ పేర్కొన్నారు.
ఈ దేవాలయాలు వందలాది దండయాత్రల గుర్తులను కలిగి ఉన్నాయి.. వందల సార్లు పునర్జన్మ పొందాయి. అవి మళ్లీ మళ్లీ నాశనం చేయబడ్డాయి.. ప్రతిసారీ అవి వాటి స్వంత శిథిలాల నుంచి పునర్జన్మను ప్రాసాదించుకుని మనకు ప్రేరణ ఇస్తూనే ఉన్నాయి.. మునుపటిలాగే బలంగా ఉన్నాయి. మునుపటిలాగే ఉత్సాహంగా ఉన్నాయి. ఇది జాతీయ మనస్సు, ఇది జాతీయ జీవనాడి. దీనిని అనుసరించడం మిమ్మల్ని గర్వంతో నింపుతుంది. దానిని వదిలివేయడం అంటే మరణం. దాని నుండి వైదొలగడం విధ్వంసానికి దారి తీస్తుంది.
స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, సోమనాథ్ ఆలయ పునర్నిర్మాణ పవిత్ర బాధ్యత సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ చేతుల్లోకి వచ్చిందని అందరికీ తెలుసు. ఈ బాధ్యతను నెరవేర్చడానికి ఆయన ముందుకు వచ్చారు. 1947లో దీపావళి సందర్భంగా ఆయన సోమనాథ్ను సందర్శించారు. ఆ సందర్శన అనుభవం ఆయనను పూర్తిగా కదిలించింది, ఆ క్షణంలోనే ఆయన సోమనాథ్ ఆలయం ఇక్కడ పునర్నిర్మించబడుతుందని ప్రకటించారు. చివరికి, మే 11, 1951న, సోమనాథ్లోని అద్భుతమైన ఆలయ ద్వారాలు భక్తులకు తెరవబడ్డాయి.
ఆ సందర్భంగా అప్పటి రాష్ట్రపతి డాక్టర్ రాజేంద్ర ప్రసాద్ హాజరయ్యారు. ఈ చారిత్రాత్మక దినోత్సవాన్ని వీక్షించడానికి గొప్ప సర్దార్ సాహిబ్ జీవించి లేరు, కానీ ఆయన కల సాకారం అయి దేశం ముందు గొప్పగా ప్రదర్శించబడింది.
అప్పటి ప్రధానమంత్రి పండిట్ జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఈ కార్యక్రమం పట్ల పెద్దగా ఉత్సాహం చూపలేదు. గౌరవనీయులైన రాష్ట్రపతి, మంత్రులు ఈ వేడుకలో పాల్గొనడం ఆయనకు ఇష్టం లేదు. ఈ కార్యక్రమం భారతదేశ ప్రతిష్టను దెబ్బతీస్తుందని ఆయన భయపడ్డారు. కానీ రాజేంద్ర బాబు స్థిరంగా ఉన్నాడు, ఆ తర్వాత జరిగినది చరిత్ర సృష్టించింది.
కె.ఎం. మున్షీ చేసిన కృషిని గుర్తుచేసుకోకుండా సోమనాథ్ ఆలయం గురించి ప్రస్తావించడం అసంపూర్ణంగా ఉంటుంది. ఆ సమయంలో ఆయన సర్దార్ పటేల్కు సమర్థవంతంగా మద్దతు ఇచ్చారు. సోమనాథ్పై ఆయన చేసిన కృషి, ముఖ్యంగా ఆయన రాసిన ” సోమనాథ్, ది ష్రైన్ ఎటర్నల్ ” పుస్తకం తప్పనిసరిగా చదవాలి.
మున్షిజీ పుస్తకం పేరు నుండి స్పష్టంగా తెలుస్తుంది, మనది ఆత్మ, ఆలోచనల అమరత్వంపై అచంచల విశ్వాసం ఉన్న నాగరికత. మేము నమ్ముతాము- నైనాం చిందంతి శాస్త్రాణి నైనాం దహతి పావకః. సోమనాథ్ భౌతిక నిర్మాణం నాశనం చేయబడింది, కానీ అతని స్పృహ అమరత్వంలోనే ఉంది.
ఈ విలువలే మనకు మళ్ళీ ఎదగడానికి, బలంగా ఉద్భవించడానికి, ప్రతి యుగంలో, ప్రతి పరిస్థితిలో ముందుకు సాగడానికి బలాన్ని ఇచ్చాయి. ఈ విలువలు, మన ప్రజల సంకల్పం కారణంగానే ప్రపంచం నేడు భారతదేశం వైపు చూస్తోంది. ప్రపంచం భారతదేశం వైపు ఆశ, విశ్వాసంతో చూస్తోంది. ఇది మన వినూత్న యువతలో పెట్టుబడి పెట్టాలని కోరుకుంటుంది. మన కళ, మన సంస్కృతి, మన సంగీతం, మన అనేక పండుగలు ప్రపంచ గుర్తింపును పొందుతున్నాయి. యోగా, ఆయుర్వేదం వంటి విభాగాలు ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అవి ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. నేడు, ప్రపంచం అనేక ప్రపంచ సవాళ్లకు పరిష్కారాల కోసం భారతదేశం వైపు చూస్తోంది.
అనాది కాలం నుండి, సోమనాథ్ అన్ని వర్గాల ప్రజలను అనుసంధానించాడు. శతాబ్దాల క్రితం, జైన సంప్రదాయానికి చెందిన గౌరవనీయులైన ఋషి హేమచంద్రాచార్య ఇక్కడికి వచ్చి ప్రార్థనలు చేసిన తర్వాత, “భవబీజాంకుర్జనాన రాగద్యాః క్షయముపగత యస్య” అని చెప్పారని చెబుతారు. దీని అర్థం, “ప్రాపంచిక బంధన బీజాలు నాశనం చేయబడిన పరమాత్ముడికి నమస్కారం. ఆయనలో అనుబంధం అన్ని దుర్గుణాలు శాంతింపజేయబడ్డాయి.”
నేటికీ, దాదా సోమనాథ్ను చూసినప్పుడు కూడా అలాంటి అనుభూతి కలుగుతుంది. మనస్సులో ఒక విధమైన నిశ్చలత ఉద్భవిస్తుంది. ఏదో అతీంద్రియమైన, వర్ణించలేనిది ఆత్మను తాకుతుంది.
1026లో జరిగిన మొదటి దండయాత్ర తర్వాత వెయ్యి సంవత్సరాల తర్వాత, 2026లో, సోమనాథ్ వద్ద సముద్రం అదే తీవ్రతతో గర్జిస్తుంది.. తీరాన్ని తాకిన అలలు దాని పూర్తి కథను చెబుతాయి. ఆ అలల మాదిరిగానే, సోమనాథ్ మళ్ళీ మళ్ళీ పైకి లేచాడు.
గతంలోని ఆక్రమణదారులు కాలపు దుమ్ములా మారారు. వారి పేర్లు ఇప్పుడు విధ్వంసానికి చిహ్నాలుగా పిలువబడుతున్నాయి. అవి చరిత్ర పుటలలో కేవలం పాదముద్రలు మాత్రమే, అయితే సోమనాథ్ ప్రకాశవంతంగా, ఆశను ప్రసరింపజేస్తూ నిలుస్తుంది. ద్వేషం, మతోన్మాదం విధ్వంసం.. వికృత శక్తిని కలిగి ఉండవచ్చు. కానీ విశ్వాసానికి సృష్టించే శక్తి ఉందని సోమనాథ్ మనకు బోధిస్తుంది. లక్షలాది మంది భక్తులకు, సోమనాథ్ శాశ్వతమైన ఆశ శబ్దంగా మిగిలిపోయింది. విచ్ఛిన్నమైన తర్వాత కూడా మనం పైకి లేవడానికి ప్రేరేపించేది విశ్వాసం స్వరం.
వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం ధ్వంసమైన సోమనాథ్ ఆలయాన్ని పూర్తి వైభవానికి పునరుద్ధరించగలిగితే, వెయ్యి సంవత్సరాల క్రితం నాటి సంపన్న భారతదేశాన్ని కూడా మనం పునఃసృష్టించగలం. ఈ ప్రేరణతో, నూతన సంకల్పంతో, అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశాన్ని నిర్మించడానికి ముందుకు సాగుదాం. నాగరిక జ్ఞానం కలిగిన భారతదేశం, ప్రపంచ సంక్షేమం కోసం నిరంతరం కృషి చేయడానికి మనకు స్ఫూర్తినిస్తుంది.
సోమనాథ్ కు నమస్కారం!
– నరేంద్ర మోదీ