కొలనోస్కోపీ అంటే ఏంటి? ఎప్పుడు చేస్తారు.. ఏం తెలుస్తుంది?
కొలనోస్కోపీ అనేది పెద్దపేగు, మలాశయం లోపలి భాగాన్ని పరిశీలించే ముఖ్యమైన వైద్య పరీక్ష. మలంలో రక్తం, దీర్ఘకాలిక మలబద్ధకం లేదా విరేచనాలు, కడుపు నొప్పి, కారణం తెలియని బరువు తగ్గడం వంటి సమస్యలు ఉన్నప్పుడు వైద్యులు ఈ పరీక్షను సూచించవచ్చు. కొలనోస్కోపీ ద్వారా పాలిప్లు, వాపు, పుండ్లు, రక్తస్రావానికి కారణాలు, పెద్దపేగు క్యాన్సర్ వంటి సమస్యలను గుర్తించవచ్చు.
జీర్ణవ్యవస్థకు సంబంధించిన కొన్ని సమస్యలను గుర్తించేందుకు వైద్యులు సూచించే ముఖ్యమైన పరీక్షల్లో కొలనోస్కోపీ ఒకటి. ముఖ్యంగా పెద్దపేగు (కోలన్), మలాశయంలో సమస్యలను నేరుగా పరిశీలించేందుకు ఈ పరీక్ష ఉపయోగపడుతుంది. పెద్దపేగు క్యాన్సర్ను ముందుగానే గుర్తించడంలోనూ కొలనోస్కోపీ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
కొలనోస్కోపీ అంటే ఏమిటి?
కొలనోస్కోపీ అనేది పెద్దపేగు, మలాశయం లోపలి భాగాన్ని పరిశీలించే వైద్య పరీక్ష. ఇందుకోసం చివర్లో చిన్న కెమెరా ఉన్న పొడవైన, సన్నని, వంచగలిగే ట్యూబ్ను మలద్వారం ద్వారా పెద్దపేగులోకి పంపిస్తారు. దీనినే కొలనోస్కోప్ అంటారు. ఈ కెమెరా ద్వారా పెద్దపేగు లోపలి గోడలను వైద్యులు స్క్రీన్పై స్పష్టంగా పరిశీలిస్తారు. అవసరమైతే అనుమానాస్పదంగా కనిపించే కణజాలాన్ని చిన్న ముక్కగా తీసి బయాప్సీ కోసం ల్యాబ్కు పంపవచ్చు. పాలిప్లు కనిపిస్తే వాటిని అదే సమయంలో తొలగించే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.
ఏ పరిస్థితుల్లో కొలనోస్కోపీ చేస్తారు?
అందరికీ కొలనోస్కోపీ అవసరం ఉండదు. కొన్ని లక్షణాలు లేదా వైద్య పరిస్థితుల్లో డాక్టర్లు ఈ పరీక్షను సూచిస్తారు. మలంలో రక్తం కనిపించినప్పుడు, కారణం తెలియకుండా తరచూ మలబద్ధకం లేదా విరేచనాలు వస్తున్నప్పుడు, ఎక్కువ కాలం కొనసాగుతున్న కడుపు నొప్పి ఉన్నప్పుడు, కారణం తెలియని బరువు తగ్గడం జరిగినప్పుడు,
రక్తహీనతకు స్పష్టమైన కారణం తెలియనప్పుడు, మలవిసర్జన అలవాట్లలో నిరంతర మార్పులు వచ్చినప్పుడు, పెద్దపేగులో పాలిప్లు లేదా ఇతర సమస్యలు ఉన్నాయనే అనుమానం ఉన్నప్పుడు, కుటుంబంలో పెద్దపేగు క్యాన్సర్ చరిత్ర ఉన్నప్పుడు, పెద్దపేగు క్యాన్సర్ను స్క్రీనింగ్ చేయడానికి, గతంలో పాలిప్లు తొలగించిన వారికి ఫాలోఅప్గా ఈ పరీక్ష చేస్తారు.
కొలనోస్కోపీ ద్వారా ఏం తెలుస్తుంది?
ఈ పరీక్ష ద్వారా పెద్దపేగు, మలాశయంలో ఏర్పడే అనేక సమస్యలను గుర్తించవచ్చు.
పాలిప్లు: పెద్దపేగు లోపల ఏర్పడే చిన్న పెరుగుదలలను పాలిప్లు అంటారు. వీటిలో కొన్ని భవిష్యత్తులో క్యాన్సర్గా మారే అవకాశం ఉండటంతో, గుర్తించినప్పుడు తొలగించడం ద్వారా ప్రమాదాన్ని తగ్గించవచ్చు.
పెద్దపేగు క్యాన్సర్: అనుమానాస్పద కణజాలం కనిపిస్తే బయాప్సీ తీసి పరీక్షించడం ద్వారా క్యాన్సర్ ఉందా లేదా తెలుసుకోవచ్చు.
పేగు వాపు: అల్సరేటివ్ కొలైటిస్, క్రోన్స్ డిసీజ్ వంటి ఇన్ఫ్లమేటరీ బవెల్ డిసీజ్లకు సంబంధించిన మార్పులను గుర్తించడంలో సహాయపడుతుంది.
రక్తస్రావానికి కారణం: పెద్దపేగులో రక్తస్రావం ఎక్కడి నుంచి జరుగుతుందో గుర్తించేందుకు కూడా ఈ పరీక్ష ఉపయోగపడుతుంది.
ఇవే కాకుండా పెద్దపేగులో పుండ్లు, వాపు, ఇతర అసాధారణ మార్పులు వంటి సమస్యలను కూడా గుర్తించవచ్చు.
పరీక్షకు ముందు ఏం చేస్తారు?
కొలనోస్కోపీకి ముందు పెద్దపేగు పూర్తిగా ఖాళీగా ఉండాలి. అందుకే వైద్యులు సాధారణంగా ప్రత్యేకమైన ఆహార నియమాలు, పేగులను శుభ్రం చేసే మందులు సూచిస్తారు. పరీక్షకు ముందు ఇచ్చే సూచనలను ఖచ్చితంగా పాటించడం చాలా ముఖ్యం.
పరీక్ష సమయంలో అసౌకర్యం తగ్గించేందుకు కొంతమందికి మత్తు లేదా నొప్పి తగ్గించే మందులు ఇస్తారు. పరీక్ష సాధారణంగా ఎక్కువ సమయం తీసుకోదు. అయితే ప్రతి వ్యక్తికి అవసరమైన విధానం, మందులు, పరీక్ష సమయం భిన్నంగా ఉండవచ్చు.
కొలనోస్కోపీ ప్రమాదకరమా?
సాధారణంగా ఇది సురక్షితమైన పరీక్షగా పరిగణిస్తారు. అయితే ఇతర వైద్య ప్రక్రియల మాదిరిగానే కొన్ని అరుదైన సమస్యలు వచ్చే అవకాశం ఉంటుంది. ముఖ్యంగా పాలిప్ తొలగించడం లేదా బయాప్సీ తీసినప్పుడు స్వల్ప రక్తస్రావం జరగవచ్చు. చాలా అరుదుగా పేగు గోడకు గాయం వంటి తీవ్రమైన సమస్యలు సంభవించవచ్చు. అందుకే కొలనోస్కోపీ అవసరమా, ఎప్పుడు చేయాలి, పరీక్షకు ముందు ఏ మందులు తీసుకోవాలి వంటి విషయాలను వైద్యుడి సూచన మేరకు నిర్ణయించుకోవాలి.
ముందుగానే గుర్తిస్తే ప్రయోజనం
కొలనోస్కోపీకి ఉన్న ముఖ్యమైన ప్రయోజనాల్లో ఒకటి పెద్దపేగు క్యాన్సర్ను గుర్తించడమే కాకుండా, క్యాన్సర్గా మారే అవకాశం ఉన్న కొన్ని పాలిప్లను ముందుగానే గుర్తించి తొలగించే అవకాశం ఉండటం.
అందుకే మలంలో రక్తం, దీర్ఘకాలికంగా మారిన మలవిసర్జన అలవాట్లు, కారణం తెలియని బరువు తగ్గడం వంటి లక్షణాలను నిర్లక్ష్యం చేయకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది. ప్రతి ఒక్కరికీ కొలనోస్కోపీ అవసరం ఉండదు కాబట్టి, వయసు, లక్షణాలు, కుటుంబ చరిత్ర, గత వైద్య పరిస్థితులను బట్టి వైద్యులు పరీక్ష అవసరాన్ని నిర్ణయిస్తారు.