పెట్రోల్ అరబ్ దేశాల్లోనే ఎందుకుంటుంది.. ఇండియాలో ఎందుకుండదు..? కోట్ల ఏళ్ల రహస్యం ఇదే..
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసించే ఏకైక సహజ వనరు ముడి చమురు. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు స్వల్పంగా మారినా ప్రపంచ దేశాల బడ్జెట్లు తలకిందులవుతాయి. అయితే సౌదీ అరేబియా, యూఏఈ, కువైట్, ఇరాక్ వంటి అరబ్ దేశాల ఎడారుల్లో అపారమైన చమురు నిల్వలు ఉండగా.. విస్తారమైన భూభాగం కలిగిన భారతదేశంలో ఎందుకు అంతంతమాత్రంగానే ఉన్నాయి? దీన్ని వెనుకున్న సైన్స్ గురించి ఈ స్టోరీలో తెలుసుకుందాం..
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను శాసించే శక్తి క్రూడ్ ఆయిల్. పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు స్వల్పంగా పెరిగినా యావత్ ప్రపంచం గగ్గోలు పెడుతుంది. ఈ క్రమంలో ప్రతి ఒక్కరి మదిలోనూ మెదిలే సాధారణ ప్రశ్న.. సౌదీ అరేబియా, ఇరాక్, కువైట్, యూఏఈ వంటి అరబ్ దేశాల ఎడారుల్లోనే ఇంత అపారమైన చమురు నిల్వలు ఎందుకున్నాయి? సువిశాలమైన భారతదేశంలో ఎందుకు లేవు?” అని.. ఇది కేవలం భౌగోళిక అదృష్టం కాదు. దీని వెనుక కోట్ల సంవత్సరాల నాటి భూగర్భ పరిణామాలు, సముద్రాల కదలికలు, ఒక సంక్లిష్టమైన సైన్స్ దాగి ఉంది.
క్రూడ్ ఆయిల్ ఎలా తయారవుతుంది?
చమురు అనేది డైనోసార్ల శిలాజాల వల్ల ఏర్పడిందనేది ఒక అపోహ. కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం ప్రాచీన సముద్రాలలో నివసించిన మైక్రోస్కోపిక్ జీవులు , ఆల్గే వంటి సూక్ష్మజీవులు చనిపోయి సముద్ర గర్భంలో పేరుకుపోయాయి. వాటిపై మట్టి, ఇసుక, అవక్షేపాలు పొరలు పొరలుగా చేరాయి. ఆక్సిజన్ లేని వాతావరణంలో, తీవ్రమైన వేడి, భూగర్భ పీడనం కారణంగా ఈ సేంద్రీయ పదార్థం క్రమంగా హైడ్రోకార్బన్లుగా మారి ముడి చమురు, సహజవాయువుగా రూపాంతరం చెందింది.
అరబ్ దేశాలు ఎందుకు చమురు నిలయాలు అయ్యాయి?
ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న మధ్యప్రాచ్యం ఎల్లప్పుడూ పొడి ఎడారిగా లేదు. కొన్ని కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం అది వేరే భౌగోళిక పరిస్థితులలో ఉంది.
ప్రాచీన టెథిస్ మహాసముద్రం: దాదాపు 100 నుండి 250 మిలియన్ సంవత్సరాల క్రితం, ఆఫ్రికా, యురేషియా ఖండాల మధ్య టెథిస్ సముద్రం ఉండేది. ఇది నిస్సారమైన, వెచ్చని ఉష్ణమండల సముద్రం. ఇక్కడ ప్లాంక్టన్, సూక్ష్మజీవుల జనాభా ఊహించని స్థాయిలో పెరిగింది.
టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల అనుకూలత: టెక్టోనిక్ ప్లేట్ల కదలికల వల్ల ఈ సముద్రం మూసుకుపోయి, అందులోని ట్రిలియన్ల టన్నుల సేంద్రీయ పదార్థం భూగర్భంలో సమాధి అయింది.
పర్ఫెక్ట్ జియోలాజికల్ ట్రాప్ : కేవలం చమురు తయారైతే సరిపోదు. అది పైకి ఆవిరైపోకుండా లేదా చెల్లాచెదురు కాకుండా ఉండాలి. అరబ్ ప్రాంతంలో విస్తారమైన సున్నపురాయి, ఇసుకరాయి పొరలు చమురును నిల్వ చేయడానికి స్పాంజిలా పనిచేశాయి. వాటి పైభాగంలో ఉప్పు పొరలు, గట్టి రాతి పొరలు సీల్ లాగా ఏర్పడి చమురును పైకి పోకుండా బంధించాయి. అందుకే అక్కడ సులభంగా తవ్వితీసేంత పెద్దపెద్ద చమురు నిల్వలు ఏర్పడ్డాయి.
మరి భారతదేశంలో చమురు ఎందుకు తక్కువగా ఉంది?
ఇండియాలో చమురు అసలే లేదనడం అవాస్తవం. అస్సాం, రాజస్థాన్, గుజరాత్, ముంబై హై, కృష్ణా-గోదావరి బేసిన్ వంటి ప్రాంతాల్లో భారత్ వద్ద చమురు, గ్యాస్ నిల్వలు ఉన్నాయి. అయితే అరబ్ దేశాలతో పోలిస్తే మన నిల్వలు చాలా తక్కువ కావడానికి కారణాలు..
భారత ద్వీపకల్పం వేగవంతమైన ప్రయాణం: ప్రాచీన కాలంలో భారతదేశం అంటార్కిటికా సమీపంలో ఉండేది. అక్కడి నుంచి విడిపోయి, ఆసియా ఖండం వైపు భూమి చరిత్రలోనే అత్యంత వేగంగా ఉత్తర దిశగా ప్రయాణించింది. ఈ వేగవంతమైన ప్రయాణంలో నిశ్చలమైన, నిస్సారమైన సముద్ర వాతావరణం నిలకడగా ఉండే సమయం దొరకలేదు.
అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు: దాదాపు 6.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం ప్రస్తుత మహారాష్ట్ర, మధ్యప్రదేశ్ పరిసరాల్లో భారీ అగ్నిపర్వత విస్ఫోటనాలు జరిగి లావా ప్రవహించింది. ఫలితంగా ఏర్పడిన బసాల్ట్ శిలలు చాలా కఠినమైనవి. ఇవి హైడ్రోకార్బన్ల సహజ నిల్వకు అనుకూలమైనవి కావు.
భారీ వినియోగం vs పరిమిత ఉత్పత్తి: భారత్ రోజుకు సుమారు 55 లక్షల బ్యారెళ్ల చమురును వినియోగిస్తోంది. కానీ దేశీయంగా ఉత్పత్తి అయ్యేది దాదాపు 15శాతం లోపే. అంటే మన జనాభా, పారిశ్రామిక అవసరాల రీత్యా చూస్తే మన వద్ద ఉన్న వనరులు సరిపోక దాదాపు 85శాతానిపైగా చమురును దిగుమతి చేసుకోవాల్సి వస్తోంది.
అరబ్ దేశాల్లోని నూనె బావులు ఆ దేశాల గొప్పతనం కాదు, కోట్ల ఏళ్ల కిందట భూమి చేసిన ఒక భౌగోళిక అద్భుతం. భారత్కు వ్యవసాయానికి అవసరమైన సారవంతమైన నేలలు, నదులు, అపారమైన బొగ్గు, ఖనిజ సంపద లభిస్తే.. మధ్యప్రాచ్య దేశాలకు ప్రాచీన సముద్రం ఇచ్చిన కానుకగా నల్ల బంగారం దక్కింది.