డ్రోన్ల హోరు… క్షిపణుల జోరు.. మారుతున్న ఆధునిక యుద్ధ తంత్రం.. ఆర్థిక సంక్షోభంలో ప్రపంచం!
ఆధునిక యుద్ధ తంత్రం డ్రోన్లు, క్షిపణులతో రూపుదిద్దుకుంటుంది. రష్యా-ఉక్రెయిన్, యెమెన్‌లో హౌతీ దాడులు దీనికి నిదర్శనం. ఈ పోరాటాలు ఎర్ర సముద్ర వాణిజ్యం, చమురు ధరలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతూ ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేస్తున్నాయి. సామాన్యుడిపై భారం, సరఫరా గొలుసు అంతరాయాలు, భారత్‌పై పరిణామాలు వంటి అంశాలు ప్రస్తుత యుద్ధాల నూతన కోణాన్ని తెలియజేస్తున్నాయి.
ఒకచోట సముద్రం మీద పోరు సాగుతోంది. మరోచోట నేల మీద ఘర్షణ నడుస్తోంది. ఒక వైపు యెమెన్‌లో హౌతీల దాడులు. మరో వైపు రష్యా–ఉక్రెయిన్ మధ్య క్షిపణులు, డ్రోన్ల మోత. కారణాలు వేరు. నేపథ్యాలు వేరు. కానీ పోరాటం సాగుతున్న తీరు మాత్రం చాలావరకు ఒకేలా ఉంది. ఆకాశంలో డ్రోన్లు. దూరం నుంచి క్షిపణులు. వాటిని అడ్డుకునే రాడార్లు, ఎయిర్ డిఫెన్స్ వ్యవస్థలు. చమురు కేంద్రాలు, విద్యుత్ కేంద్రాలు, పోర్టులు, రవాణా మార్గాలు కూడా లక్ష్యాలుగా మారుతున్నాయి. ఒక దేశంలో మొదలైన పోరు మరో దేశానికీ ప్రభావం చూపుతోంది. చమురు ధరల నుంచి నౌకల రవాణా వరకు, సరుకుల ధరల నుంచి సామాన్యుడి ఖర్చుల వరకు దాని ప్రభావం కనిపిస్తోంది. యుద్ధం మొదలైతే మంట సరిహద్దులో పడుతుంది. దాని పొగ మాత్రం ప్రపంచం మొత్తం కనిపిస్తుంది.
యెమెన్‌లో హౌతీల పోరు
యెమెన్‌లో గొడవ ఎన్నో ఏళ్లుగా కొనసాగుతోంది. హౌతీలు 2014లో రాజధాని సనాను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు. 2015లో సౌదీ అరేబియా నేతృత్వంలోని కూటమి యెమెన్‌లో జోక్యం చేసుకుంది. ఈ పోరులో ఇరాన్–సౌదీ మధ్య ప్రాంతీయ పోటీ కూడా ప్రభావం చూపింది. 2022లో కాల్పుల విరమణతో కొంతకాలం పరిస్థితి చల్లబడినా సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాలేదు. ఇప్పుడు మళ్లీ ఉద్రిక్తత పెరిగింది. హౌతీలు డ్రోన్లు, క్షిపణులతో దాడులు చేస్తున్నారు. సౌదీ వైమానిక రక్షణతో వాటిని అడ్డుకునే ప్రయత్నం చేస్తోంది. ఇజ్రాయెల్–గాజా యుద్ధం తర్వాత హౌతీల దాడులు ఎర్ర సముద్రం వరకు విస్తరించాయి. కొన్ని వాణిజ్య నౌకలు కూడా లక్ష్యాలుగా మారాయి.
బాబ్ అల్ మందబ్..!
ప్రపంచ వాణిజ్యానికి కీలక దారి బాబ్ అల్ మందబ్.. యెమెన్ పక్కనే ఉన్న బాబ్ అల్ మందబ్ జలసంధి ఎర్ర సముద్రాన్ని కీలక అంతర్జాతీయ వాణిజ్య మార్గాలతో కలుపుతుంది. ఇక్కడ భద్రత తగ్గితే నౌకలు ఆఫ్రికా చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తుంది. ప్రయాణ దూరం, ఇంధనం, బీమా ఖర్చు పెరుగుతాయి. సరుకుల రాక ఆలస్యమవుతుంది. అందుకే యెమెన్‌లో జరిగిన చిన్న దాడి కూడా ప్రపంచ మార్కెట్‌పై ప్రభావం చూపే పరిస్థితి ఏర్పడింది.
చమురు కేంద్రాలపై గురి!
సౌదీ అరేబియా ప్రధాన చమురు ఉత్పత్తిదారు. చమురు కేంద్రాలు, పైప్‌లైన్లు, రిఫైనరీలు దెబ్బతింటే మార్కెట్ వెంటనే స్పందిస్తుంది. ధరలు పెరిగితే పెట్రోల్, డీజిల్ మాత్రమే కాదు.. రవాణా, పరిశ్రమలు, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలపైనా ప్రభావం పడుతుంది. యుద్ధం చేసే వాళ్లు తమ వ్యూహాలతో ముందుకు వెళ్తారు. కానీ దాని మూల్యం చెల్లించేది సామాన్య ప్రజలే. ఇళ్లు, ఉపాధి, చదువులు, వైద్యం అన్నీ దెబ్బతింటాయి. రెండు పక్షాలు కొట్టుకుంటే మూడో పక్షమైన సామాన్యుడి ఇల్లు కాలిపోతుంది.
రష్యా–ఉక్రెయిన్‌లో ఆగని పోరు
రష్యా–ఉక్రెయిన్ ఘర్షణకు సుదీర్ఘ రాజకీయ, భౌగోళిక నేపథ్యం ఉంది. 2014లో క్రిమియా, డాన్‌బాస్ ప్రాంతాల విషయంలో పోరు తీవ్రతరమైంది. 2022లో రష్యా పూర్తి స్థాయి సైనిక దాడి ప్రారంభించింది. ఇప్పుడు ట్యాంకులు, తుపాకులతో పాటు డ్రోన్లు, క్రూయిజ్ క్షిపణులు, బాలిస్టిక్ క్షిపణులు ప్రధాన పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. రష్యా ఉక్రెయిన్‌లోని పలు ప్రాంతాలను లక్ష్యంగా చేసుకుంటుండగా, ఉక్రెయిన్ కూడా రష్యా సైనిక స్థావరాలు, చమురు కేంద్రాలు, మౌలిక వసతులపై డ్రోన్లతో దాడులు చేస్తోంది.
ఆకాశమే కొత్త యుద్ధభూమి
డ్రోన్ ముందుగా వెళ్లి కదలికలను గమనించగలదు. మరో డ్రోన్ లక్ష్యంపై దాడి చేయగలదు. పెద్ద సంఖ్యలో ఒకేసారి పంపితే రక్షణ వ్యవస్థలపై ఒత్తిడి పెరుగుతుంది. రాడార్లు, ఎయిర్ డిఫెన్స్, యాంటీ డ్రోన్ పరికరాలు, ఎలక్ట్రానిక్ జామింగ్ ఇప్పుడు కీలకంగా మారాయి. చౌకైన డ్రోన్‌ను అడ్డుకోవడానికి ఖరీదైన క్షిపణిని వాడాల్సి వస్తే రక్షణ ఖర్చు భారీగా పెరుగుతుంది. అందుకే తక్కువ ఖర్చుతో డ్రోన్లను అడ్డుకునే మార్గాల కోసం దేశాలు ప్రయత్నిస్తున్నాయి.
రాడార్ నుంచి సైబర్ వరకు
ఆధునిక పోరు ఇప్పుడు బాంబులు, తుపాకులకే పరిమితం కాదు. ఉపగ్రహాలు, కంప్యూటర్లు, సైబర్ దాడులు, AI, ఎలక్ట్రానిక్ యుద్ధం కూడా ఇందులో భాగమయ్యాయి. విద్యుత్ కేంద్రాలు దెబ్బతింటే పరిశ్రమలు, నీటి సరఫరా, ఆసుపత్రులు, రైల్వేలు ప్రభావితమవుతాయి. అందుకే మౌలిక వసతులు కూడా కీలక లక్ష్యాలుగా మారుతున్నాయి. ఒక డ్రోన్ చమురు కేంద్రాన్ని తాకితే ఉత్పత్తి తగ్గొచ్చు. పోర్టును తాకితే నౌకల రాకపోకలు దెబ్బతినొచ్చు. సరుకులు ఆలస్యమవుతాయి. ఖర్చులు పెరుగుతాయి. చివరకు ఆ భారం సామాన్యుడిపై పడుతుంది.
భారత్‌పై ప్రభావం
యెమెన్, ఎర్ర సముద్రం, రష్యా–ఉక్రెయిన్ పోరులు భారత్‌కు దూరంగా కనిపించినా వాటి ప్రభావం మన దగ్గరికి వస్తుంది. భారత్‌కు చమురు, గ్యాస్, ముడిసరుకు అవసరం. విదేశీ వాణిజ్యానికి సముద్ర మార్గాలు కీలకం. ఎర్ర సముద్రంలో సమస్య వస్తే నౌకలు దారి మార్చుకోవాలి. ప్రయాణ దూరం, ఇంధనం, బీమా ఖర్చు పెరుగుతాయి. దాని ప్రభావం చివరకు వ్యాపారాలు, సరుకుల ధరలపై పడుతుంది. మరోవైపు రష్యా నుంచి వచ్చే చమురు కూడా భారత్‌కు ముఖ్యమైనది. రష్యా–ఉక్రెయిన్ పోరు కారణంగా ఆ వాణిజ్యంపై ఆంక్షలు, రవాణా, చెల్లింపుల సమస్యలు ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
మారిన యుద్ధ స్వరూపం
యెమెన్, రష్యా–ఉక్రెయిన్ పోరాటాలకు కారణాలు వేరు. కానీ రెండూ ఆధునిక యుద్ధం ఎలా మారిందో చూపిస్తున్నాయి. డ్రోన్లు, క్షిపణులు, రాడార్లు, ఎయిర్ డిఫెన్స్, సైబర్ టెక్నాలజీ, ఉపగ్రహాలు ఇప్పుడు కీలకంగా మారాయి. రేపటి పోరు మరింత సాంకేతికంగా మారే అవకాశం ఉంది. సైనికుడితో పాటు డ్రోన్, కంప్యూటర్, ఉపగ్రహం, డేటా కూడా యుద్ధంలో భాగమవుతాయి.
చివరికి మిగిలేది మనిషే
దేశాలు తమ లక్ష్యాల కోసం పోరాడతాయి. సైన్యాలు తమ వ్యూహాలతో ముందుకు వెళ్తాయి. కానీ బాంబు పడిన ఇల్లు సామాన్యుడిదే. తండ్రిని కోల్పోయే పిల్లవాడి బాధ ఒక్కటే. ఇల్లు వదిలి వెళ్లే కుటుంబం కష్టం ఒక్కటే. పోరు ఎక్కడ మొదలైందో అక్కడితో ఆగడం లేదు. ఒక దేశంలో పేలిన బాంబు మరో దేశంలో చమురు ధరను కదిలిస్తోంది. ఒక సముద్ర మార్గంలో జరిగిన దాడి మరో దేశంలో సరుకు ధరను పెంచుతోంది. ఇదే నేటి యుద్ధం కొత్త రూపం. సరిహద్దుల్లో మొదలయ్యే పోరు ఇప్పుడు సరిహద్దులు దాటి ప్రపంచాన్ని తాకుతోంది.
కొండవీటి శివనాగరాజు
డిప్యూటీ అవుట్‌పుట్ ఎడిటర్, టీవీ9.