
హిందూ ధర్మంలో నవగ్రహాలకు అత్యంత విశిష్టమైన స్థానం ఉంది. సూర్యుడు, చంద్రుడు, కుజుడు, బుధుడు, గురుడు, శుక్రుడు, శని, రాహు, కేతువు అనే ఈ తొమ్మిది గ్రహాలు మనిషి జీవితంలోని సుఖదుఃఖాలు, ఆరోగ్యం, ఉద్యోగం, వివాహం, ఆర్థిక స్థితి వంటి అనేక అంశాలపై ప్రభావం చూపుతాయని జ్యోతిష్య శాస్త్రం వివరిస్తుంది. అందుకే దేవాలయాలకు వెళ్లినప్పుడు చాలా మంది నవగ్రహాలను దర్శించి ప్రదక్షిణలు చేస్తుంటారు. అయితే ఒక విషయం చాలా మందికి సందేహాన్ని కలిగిస్తుంది. శివాలయాలు, అమ్మవారి ఆలయాలు, ఇతర దేవాలయాల్లో నవగ్రహ మండపాలు కనిపిస్తాయి. కానీ చాలా వైష్ణవ ఆలయాల్లో మాత్రం నవగ్రహ విగ్రహాలు ఉండవు. దీనికి కారణం ఏమిటి?
ఆధ్యాత్మిక పండితులు వివరించే ప్రకారం, దీనికి మూలం భగవద్గీతలోని శ్రీకృష్ణుని ఉపదేశంలోనే ఉంది. భగవద్గీతలో భగవాన్ శ్రీకృష్ణుడు “గ్రహాలలో నేను సూర్యుడిని” అని తన విశ్వరూప మహిమను వివరిస్తాడు. అంటే సర్వ గ్రహాలకు మూలాధారమైన పరమాత్మ స్వరూపమే శ్రీమహావిష్ణువని భావన. నవగ్రహాలకు శక్తిని ప్రసాదించే పరబ్రహ్మ స్వరూపుడు విష్ణుమూర్తే కాబట్టి, ఆయన ఆలయంలో ప్రత్యేకంగా నవగ్రహాలను ప్రతిష్ఠించాల్సిన అవసరం లేదనే సంప్రదాయం ఏర్పడింది. ఈ కారణంగానే పురాతన కాలంలో నిర్మించిన అనేక వైష్ణవ ఆలయాల్లో నవగ్రహ మండపాలు కనిపించవు. అక్కడ ప్రధానంగా శ్రీమహావిష్ణువు లేదా ఆయన అవతారాలకే ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. భక్తులు విష్ణుమూర్తిని దర్శించడమే నవగ్రహాలను ఆరాధించిన ఫలితంతో సమానమనే విశ్వాసం ఉండేది.
అయితే శివాలయాల పరిస్థితి కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. శివుడు నవగ్రహాలకు అధిపతిగా, గ్రహదోషాలను శాంతింపజేసే దేవుడిగా కూడా భావిస్తారు. అందువల్ల శివాలయాల్లో నవగ్రహ మండపాలను ఏర్పాటు చేసి, భక్తులు గ్రహశాంతి కోసం ప్రత్యేక పూజలు చేసే ఆచారం విస్తృతంగా కొనసాగుతోంది.
కాలక్రమేణా ఆలయ నిర్మాణ విధానంలో కూడా మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ఒకప్పుడు ఒక ఆలయంలో ప్రధాన దేవత మాత్రమే ఉండేది. వైష్ణవ ఆలయంలో విష్ణుమూర్తి, శివాలయంలో శివుడు మాత్రమే ప్రధానంగా పూజలు అందుకునేవారు. ప్రస్తుతం మాత్రం భక్తుల సౌలభ్యం కోసం ఒకే ఆలయ ప్రాంగణంలో గణపతి, సుబ్రహ్మణ్యస్వామి, నవగ్రహాలు, అమ్మవారు వంటి అనేక ఉపాలయాలను నిర్మిస్తున్నారు. అందువల్ల నేటి కొన్ని వైష్ణవ ఆలయాల్లో కూడా నవగ్రహ మండపాలు కనిపించడం సహజమే. నవగ్రహాల ఆరాధన వెనుక ఉన్న మరో ఆధ్యాత్మిక భావన కూడా ఎంతో ఆసక్తికరమైనది. ‘గ్రహం’ అంటే మన జీవితాన్ని ప్రభావితం చేసేది అనే అర్థం. గ్రహాల ఆరాధన ద్వారా కేవలం గ్రహదోషాలు తొలగిపోవడమే కాకుండా, మనసులో నిగ్రహం, సహనం, క్రమశిక్షణ పెంపొందుతాయని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు చెబుతారు. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొనే శక్తిని ఈ ఆరాధన కలిగిస్తుందని విశ్వసిస్తారు.
దేవాలయాలకు వెళ్లే భక్తుల్లో చాలామందికి ఉండే మరో సందేహం ఇదే. నవగ్రహాలకు ప్రదక్షిణలు చేసిన తర్వాత తప్పనిసరిగా కాళ్లు కడుక్కొని ప్రధాన ఆలయంలోకి వెళ్లాలా అనే ప్రశ్న తరచూ వినిపిస్తుంది. ధర్మశాస్త్రాల్లో నవగ్రహ ప్రదక్షిణ అనంతరం ప్రతి ఒక్కరూ తప్పనిసరిగా కాళ్లు కడుక్కోవాలనే స్పష్టమైన నియమం పేర్కొనబడలేదు. అయితే కొన్ని ప్రత్యేక సందర్భాల్లో మాత్రం కాళ్లు శుభ్రం చేసుకోవడం మంచిదని పండితులు సూచిస్తారు. ముఖ్యంగా శనిదేవునికి తైలాభిషేకం చేసినప్పుడు లేదా నవగ్రహాలకు ప్రత్యేక పూజల్లో పాల్గొన్నప్పుడు నవగ్రహ మండపం పరిసరాల్లో నూనె జిడ్డు ఉండే అవకాశం ఉంటుంది. అలాంటి పరిస్థితుల్లో కాళ్లు కడుక్కోవడం పరిశుభ్రత పరంగా మాత్రమే కాకుండా భద్రత పరంగానూ అవసరమని చెబుతారు. దీనివల్ల ప్రధాన ఆలయ ప్రదక్షిణ సమయంలో కాళ్లు జారిపడే ప్రమాదాన్ని కూడా నివారించవచ్చు.
అంతిమంగా చూస్తే, నవగ్రహాల ఆరాధన అనేది కేవలం గ్రహదోష నివారణ కోసం మాత్రమే కాదు. మనలో భక్తి, నిగ్రహం, ఆత్మవిశ్వాసం, క్రమశిక్షణ వంటి సద్గుణాలను పెంపొందించేందుకు కూడా ఒక ఆధ్యాత్మిక సాధనగా భావించబడుతుంది. అలాగే వైష్ణవ ఆలయాల్లో నవగ్రహాలు లేకపోవడం వెనుక కూడా శ్రీమహావిష్ణువే సమస్త గ్రహశక్తులకు మూలాధారం అనే సనాతన ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసమే ప్రధాన కారణంగా చెప్పబడుతోంది.
(Disclaimer: ఇక్కడ అందించిన సమాచారం జ్యోతిష్యం, సాధారణ నమ్మకాల ఆధారంగా మాత్రమే అందించబడింది. ఈ సమాచారం ఖచ్చితంగా నిజం లేదా శాస్త్రీయంగా నిర్ధారితమైన సమాచారం అని భావించకండి. వ్యక్తిగత నిర్ణయాలు తీసుకునే ముందు సంబంధిత నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది.)