విద్యపై ఖర్చు.. జీడీపీలో 6 శాతం ఎక్కడ? ఆరు దశాబ్దాలైనా నెరవేరని కొఠారి కమిషన్ లక్ష్యం!

దేశ జీడీపీలో విద్యారంగానికి కనీసం 6 శాతం నిధులు కేటాయించాలని ఆరు దశాబ్దాల క్రితమే కొఠారి కమిషన్ సిఫారసు చేసింది. కానీ ఇప్పటికీ ఆ లక్ష్యం నెరవేరలేదు. 2023-24లో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల విద్యా వ్యయం జీడీపీలో కేవలం 2.7 శాతంగానే నమోదైంది. ఉపాధ్యాయ ఖాళీలు, పాఠశాలల్లో మౌలిక వసతుల కొరత, విద్యా ప్రమాణాల క్షీణత వంటి సమస్యల మధ్య.. విద్యారంగానికి నిధులు పెంచాల్సిన అవసరం మరోసారి తెరపైకి వచ్చింది.

విద్యపై ఖర్చు.. జీడీపీలో 6 శాతం ఎక్కడ? ఆరు దశాబ్దాలైనా నెరవేరని కొఠారి కమిషన్ లక్ష్యం!
India Education Budget

Edited By:

Updated on: Nov 06, 2026 | 9:01 AM

దేశ భవిష్యత్తుకు పునాది విద్య. నాణ్యమైన విద్య అందించాలంటే పాఠశాలల్లో మౌలిక వసతులు, అర్హత కలిగిన ఉపాధ్యాయులు, మెరుగైన బోధనా ప్రమాణాలు ఉండాలి. వీటన్నింటికీ ప్రధానంగా అవసరమయ్యేది తగినంత నిధులు. అయితే భారత్‌లో విద్యారంగానికి కేటాయిస్తున్న నిధులు మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో ఉండటం లేదు. దేశ జీడీపీలో కనీసం 6 శాతం విద్య కోసం ఖర్చు చేయాలని ఆరు దశాబ్దాల క్రితమే కొఠారి కమిషన్ సూచించింది. కానీ ఇన్నేళ్లు గడిచినా ఆ లక్ష్యం ఇప్పటికీ అందని ద్రాక్షగానే మిగిలిపోయింది.

1960వ దశకంలో విద్యారంగంపై వివిధ దేశాలు చేస్తున్న ఖర్చును పరిశీలించిన కొఠారి కమిషన్.. భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకుని అభివృద్ధి చెందుతున్న భారత్ విద్యపై జీడీపీలో కనీసం 6 శాతం వెచ్చించాలని సిఫారసు చేసింది. అప్పటి నుంచి ఈ లక్ష్యం అనేక విద్యా విధానాల్లో ప్రస్తావనకు వస్తూనే ఉంది. కానీ ఆచరణలో మాత్రం ఆశించిన పురోగతి కనిపించడం లేదు.

జీడీపీలో విద్యకు కేటాయింపులు 2.7 శాతమే!

కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిపి 2023-24లో విద్యారంగంపై చేసిన వ్యయం దేశ జీడీపీలో కేవలం 2.7 శాతమేనని కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక సర్వే వెల్లడించింది. ఇది ఒక్క ఏడాదికి సంబంధించిన పరిస్థితి కాదు. గత కొన్నేళ్లుగా విద్యపై ప్రభుత్వ వ్యయం జీడీపీలో 2.7 నుంచి 2.9 శాతం మధ్యే కొనసాగుతోంది. అంటే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ విస్తరిస్తున్నప్పటికీ.. అందులో విద్య కోసం వెచ్చిస్తున్న వాటా మాత్రం పెద్దగా పెరగడం లేదు.

మరోవైపు మొత్తం సామాజిక సేవల బడ్జెట్‌లో విద్యారంగం వాటా కూడా తగ్గుముఖం పట్టింది. 2017-18లో 10.7 శాతంగా ఉన్న ఈ వాటా.. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో సుమారు 9 శాతానికి పడిపోయింది. రూపాయి లెక్కల్లో విద్యా బడ్జెట్ పెరుగుతున్నప్పటికీ.. జీడీపీతో పోలిస్తే ఆ పెరుగుదల సరిపోవడం లేదన్నది గమనించాల్సిన అంశం.

తరగతి గదుల్లో కనిపిస్తున్న నిధుల కొరత ప్రభావం

విద్యారంగానికి కేటాయించే నిధులు తగ్గితే దాని ప్రభావం నేరుగా పాఠశాలలు, విద్యార్థులపై పడుతుంది. దేశవ్యాప్తంగా సుమారు 3.57 లక్షల ఉపాధ్యాయ పోస్టులు ఖాళీగా ఉండటం, అనేక పాఠశాలల్లో సరిపడా తరగతి గదులు లేకపోవడం, మరుగుదొడ్లు వంటి కనీస మౌలిక వసతుల కొరత ఉండటం ఇందుకు ఉదాహరణలు.

జాతీయ స్థాయిలో విద్యార్థి-ఉపాధ్యాయ నిష్పత్తి మెరుగ్గానే కనిపించినా.. జిల్లాలు, ప్రాంతాలవారీగా చూస్తే పరిస్థితి భిన్నంగా ఉంది. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఒకే ఉపాధ్యాయుడు అనేక తరగతులకు బోధించాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది. ఫలితంగా విద్యార్థులకు వ్యక్తిగత శ్రద్ధ తగ్గుతోంది. ప్రాథమిక విద్యలో చదవడం, రాయడం, గణితంపై పట్టు సాధించడంలోనూ ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి.

ఇవి ఒక్కొక్కటిగా కనిపిస్తున్న సమస్యలే అయినప్పటికీ.. వీటి వెనుక ఉన్న ప్రధాన కారణాల్లో విద్యారంగానికి తగినంత నిధులు కేటాయించకపోవడం కూడా ఒకటి. ఉపాధ్యాయ నియామకాలు, పాఠశాలల అభివృద్ధి, నాణ్యమైన బోధన.. ఇలా ప్రతి అంశానికీ ఆర్థిక వనరులు అవసరం.

దక్షిణ కొరియా, ఫిన్లాండ్ నుంచి నేర్చుకోవాల్సింది!

విద్యారంగంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించిన దక్షిణ కొరియా, ఫిన్లాండ్ వంటి దేశాలను పరిశీలిస్తే.. అక్కడ విద్యపై దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చిన విషయం స్పష్టమవుతుంది. ముఖ్యంగా అందరికీ నాణ్యమైన విద్య అందించే వ్యవస్థను నిర్మించే క్రమంలో పాఠశాలల మౌలిక వసతులు, ఉపాధ్యాయుల నైపుణ్యాభివృద్ధిపై నిరంతరం ఖర్చు చేశాయి.

భారత్ కూడా 25 కోట్లకు పైగా విద్యార్థులకు నాణ్యమైన పాఠశాల విద్య అందించాలనే లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోంది. అయితే దేశ ఆర్థిక సామర్థ్యంతో పోలిస్తే విద్యారంగంపై చేస్తున్న ఖర్చు మాత్రం ఆశించిన స్థాయిలో లేదు. అభివృద్ధి చెందిన విద్యా వ్యవస్థను నిర్మించాలంటే కేవలం విధానాలు ప్రకటించడం సరిపోదు.. వాటి అమలుకు అవసరమైన నిధులు కూడా కేటాయించాలి.

6 శాతం కేటాయిస్తే మార్పు సాధ్యమేనా?

విద్యారంగంలో ఉన్న ప్రతి సమస్యకు నిధుల పెంపు ఒక్కటే పరిష్కారం కాదు. కేటాయించిన డబ్బును సమర్థంగా వినియోగించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. అయితే తగినంత బడ్జెట్ లేకుండా ఉపాధ్యాయ ఖాళీలను భర్తీ చేయడం, పాఠశాలల్లో మౌలిక వసతులను మెరుగుపరచడం, విద్యార్థుల్లో ప్రాథమిక అభ్యసన సామర్థ్యాలను పెంపొందించడం సాధ్యం కాదు.

జీడీపీలో 6 శాతం విద్యకు కేటాయించాలన్న కొఠారి కమిషన్ లక్ష్యాన్ని నిజంగా అమలు చేస్తే.. దేశవ్యాప్తంగా ఉపాధ్యాయ నియామకాలకు, పాఠశాలల్లో మరుగుదొడ్లు, తరగతి గదులు వంటి మౌలిక వసతుల కల్పనకు, ఉపాధ్యాయ శిక్షణకు, ప్రాథమిక విద్యా ప్రమాణాల పెంపునకు పెద్దఎత్తున నిధులు అందుబాటులోకి వచ్చే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే దశలవారీగా కేటాయింపులు పెంచడంతో పాటు నిధుల వినియోగంపై పర్యవేక్షణ కూడా అవసరం.

బడ్జెట్‌లో విద్యకు పెరుగుతున్న ప్రాధాన్యం ఉందా?

దేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించేది తరగతి గదుల్లో తయారయ్యే భావి పౌరులే. అలాంటి విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్య అందించేందుకు అవసరమైన పెట్టుబడులు పెట్టడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత. ఆరు దశాబ్దాల క్రితం నిర్దేశించిన 6 శాతం లక్ష్యం ఇప్పటికీ నెరవేరకపోవడం విద్యారంగానికి ఇస్తున్న ప్రాధాన్యంపై ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.

కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు బడ్జెట్లు ప్రవేశపెట్టిన ప్రతిసారీ విద్యారంగానికి ఎంత కేటాయించాయన్నదే కాకుండా.. మొత్తం బడ్జెట్‌లో ఆ వాటా పెరిగిందా? తగ్గిందా? అన్నది కూడా ప్రజలు గమనించాలి. ఎందుకంటే విద్యపై పెట్టే ప్రతి రూపాయి దేశ భవిష్యత్తుపై పెట్టే పెట్టుబడే. ఆ పెట్టుబడి ఎంత బలంగా ఉంటే.. రాబోయే తరాల భవిష్యత్తు అంత భద్రంగా ఉంటుంది.

Loading...
Unable to load recommendations.
Follow Us