పంద్రాగస్టు వేళ ‘హర్ ఘర్ త్రివర్ణ’.. కానీ ఈ 10 తప్పులు చేస్తే చిక్కుల్లో పడతారు!

National Flag Code Rules

ఆగస్టు నెల వచ్చిందంటే చాలు.. దేశవ్యాప్తంగా ఇళ్ల బాల్కనీలు, మేడలు, కార్యాలయాలు, దుకాణాల ముందు త్రివర్ణ పతాకాలు రెపరెపలాడుతుంటాయి. స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా జాతీయ జెండాను ఎగురవేయడం ప్రతి భారతీయుడిలో దేశభక్తిని చాటే గర్వకారణమైన సందర్భం. అయితే త్రివర్ణ పతాకం సాధారణ అలంకరణ వస్తువు కాదు. దానికి రాజ్యాంగపరమైన, చట్టపరమైన ప్రత్యేక గౌరవం ఉంది.

భారత జాతీయ పతాక వినియోగం, ప్రదర్శనకు ప్రధానంగా ఫ్లాగ్ కోడ్ ఆఫ్ ఇండియా, 2002, అలాగే Prevention of Insults to National Honour Act, 1971 వంటి నిబంధనలు వర్తిస్తాయి. 2021, 2022లో చేసిన మార్పులతో సామాన్యులు తమ ఇళ్లపై జాతీయ జెండాను ఎగురవేసే విషయంలో కొన్ని నిబంధనలు మరింత సులభతరం అయ్యాయి. ముఖ్యంగా పగలు మాత్రమే కాకుండా రాత్రిపూట కూడా జాతీయ జెండాను ప్రదర్శించేందుకు అవకాశం కల్పించారు. అయితే స్వేచ్ఛతో పాటు బాధ్యత కూడా ఉంటుంది. అందుకే ‘హర్ ఘర్ త్రివర్ణ’ కార్యక్రమంలో భాగంగా జెండాను ఎగురవేసే ముందు ప్రతి పౌరుడు తెలుసుకోవాల్సిన కీలక నిబంధనలు ఇవి.

కీలక నిబంధనలుః

1. కాషాయం పైభాగంలోనే ఉండాలిః త్రివర్ణంలో పైభాగంలో కాషాయం, మధ్యలో తెలుపు, కింది భాగంలో ఆకుపచ్చ ఉండాలి. మధ్యలో ముదురు నీలం రంగులో అశోక చక్రం ఉంటుంది. జెండాను నిలువుగా ప్రదర్శించినప్పుడు కూడా కాషాయం జెండాకు ఎదురుగా నిలిచిన వ్యక్తి కుడివైపు ఉండేలా చూడాలి. జెండాను ఉద్దేశపూర్వకంగా తలకిందులుగా ప్రదర్శించడం జాతీయ పతాకానికి అవమానంగా పరిగణించబడుతుంది.
2. 3:2 నిష్పత్తి తప్పనిసరిః జాతీయ జెండా దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉండాలి. దాని పొడవు, వెడల్పు నిష్పత్తి 3:2గా ఉండాలి. ఇళ్ల పరిమాణాన్ని బట్టి జెండా సైజు మారవచ్చు కానీ నిష్పత్తిలో మాత్రం మార్పు ఉండకూడదు. కాబట్టి గృహాలు తమకు అందుబాటులో ఉన్న స్థలానికి తగిన పరిమాణాన్ని ఎంచుకోవచ్చు.
3. త్రివర్ణానికి ఎప్పుడూ గౌరవ స్థానంః జాతీయ జెండా ఎక్కడ ప్రదర్శించినా అది స్పష్టంగా కనిపించే, గౌరవప్రదమైన స్థానంలో ఉండాలి. దాని కంటే పైభాగంలో మరో జెండా, తోరణం లేదా అలంకరణ ఉండకూడదు. త్రివర్ణం గౌరవానికి భంగం కలిగించేలా ఇతర వస్తువులను ఏర్పాటు చేయడం సరికాదు.
4. ఒకే స్తంభంపై మరో జెండా వద్దుః ఒకే జెండా స్తంభంపై త్రివర్ణంతో పాటు మరో జెండాను ఎగురవేయకూడదు. జాతీయ పతాకానికి ప్రత్యేకమైన గౌరవ స్థానం ఉండేలా చూడాలి.
5. చిరిగిన జెండాను ఎగురవేయకండిః చిరిగిపోయిన, దెబ్బతిన్న, రంగు వెలిసిన లేదా ఏ విధంగానైనా పాడైన జెండాను ప్రదర్శించకూడదు. జాతీయ పతాకాన్ని గౌరవప్రదమైన స్థితిలోనే ఉంచాలి.
6. నేలను, నీటిని తాకనివ్వకండిః త్రివర్ణం నేలను లేదా నీటిని తాకకుండా జాగ్రత్తపడాలి. వేడుకల తర్వాత రోడ్లపై, కాలువల్లో లేదా ఇతర బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పడిపోయిన జెండాలను నిర్లక్ష్యంగా వదిలేయడం కూడా జాతీయ పతాక గౌరవానికి విరుద్ధం.
7. జెండాపై పేర్లు, నినాదాలు రాయొద్దుః దేశభక్తి సందేశాలు, పేర్లు, రాజకీయ నినాదాలు, ప్రకటనలు, ఇతర రాతలను జాతీయ జెండాపై ముద్రించడం లేదా రాయడం చేయకూడదు. త్రివర్ణం ఏ వ్యక్తి, సంస్థ, ప్రచారానికి చెందిన బ్రాండింగ్ సాధనం కాదు.
8. దుస్తులు, అలంకరణగా ఉపయోగించడం నిషేధంః త్రివర్ణాన్ని తెరలు, టేబుల్ కవర్లు, కుషన్లు, నాప్‌కిన్లు వంటి వస్తువులకు అలంకరణగా ఉపయోగించకూడదు. నడుము కింద ధరించే దుస్తులు లేదా ఇతర అనుచిత వస్తువులపై జాతీయ జెండాను ముద్రించడం, ఎంబ్రాయిడరీ చేయడం కూడా నిబంధనలకు విరుద్ధం.
9. జెండా తయారీలో నిబంధనలు తెలుసుకోండిః 2021లో ఫ్లాగ్ కోడ్‌లో మార్పులు చేసి జాతీయ జెండాను ఖాదీతో పాటు పత్తి, పాలిస్టర్, ఉన్ని, పట్టు వంటి అనుమతించిన పదార్థాలతో చేతితో లేదా యంత్రాలతో తయారు చేయడానికి వీలు కల్పించారు. దీంతో సామాన్యులకు నాణ్యమైన జాతీయ జెండాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి. అయితే ప్లాస్టిక్ జెండాల విషయంలో ప్రత్యేక జాగ్రత్త అవసరం. వేడుకలు ముగిసిన తర్వాత జెండాలను రోడ్లపై, చెత్తకుప్పల్లో లేదా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో పడేయకుండా గౌరవప్రదంగా నిర్వహించాలి.
10. రాత్రిపూట ఎగురవేయవచ్చా?ః ఇది ఇటీవలి మార్పుల్లో ముఖ్యమైనది. 2022 సవరణ తర్వాత జాతీయ జెండాను బహిరంగ ప్రదేశంలో.. ఒక పౌరుడి ఇంటిపై పగలు, రాత్రి రెండింటిలోనూ ఎగురవేయడానికి అనుమతి ఉంది. అయితే రాత్రిపూట ప్రదర్శించినా జెండా తగిన విధంగా, స్పష్టంగా కనిపించేలా, గౌరవప్రదమైన స్థితిలో ఉండేలా చూసుకోవాలి.

నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే శిక్ష ఏమిటి?

జాతీయ పతాకాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా తగలబెట్టడం, చింపడం, తొక్కడం, రూపాన్ని మార్చడం, ధ్వంసం చేయడం లేదా బహిరంగంగా అగౌరవపరిచే చర్యలకు Prevention of Insults to National Honour Act, 1971 కింద శిక్షలు ఉండవచ్చు. నేరం రుజువైతే మూడేళ్ల వరకు జైలు శిక్ష, జరిమానా.. రెండూ విధించే అవకాశం ఉంది.

అయితే ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గుర్తుంచుకోవాలి. ప్రతి చిన్న పొరపాటు వెంటనే నేరంగా మారుతుందని అర్థం కాదు. చట్టంలోని నిర్దిష్ట నిబంధనలు, చర్య ఉద్దేశపూర్వకమా కాదా, ఘటన జరిగిన పరిస్థితులు వంటి అంశాలను బట్టి చట్టపరమైన పరిణామాలు ఆధారపడి ఉంటాయి. అందువల్ల జాతీయ జెండాను ఎల్లప్పుడూ గౌరవంతో నిర్వహించడం అత్యంత సురక్షితమైన విధానం.

దేశభక్తి అంటే కేవలం జెండా ఎగురవేయడం కాదు..

‘హర్ ఘర్ త్రివర్ణ’ వంటి కార్యక్రమాలు ప్రతి ఇంటిలో దేశభక్తి భావనను పెంపొందించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. ఇంటిపై త్రివర్ణాన్ని ఎగురవేయడం గర్వించదగ్గ విషయం. కానీ జెండాను ఎగురవేయడంతో బాధ్యత ముగిసిపోదు. అది నేలపై పడకుండా చూడటం, చిరిగిన జెండాను ఉపయోగించకపోవడం, వేడుకల తర్వాత గౌరవప్రదంగా భద్రపరచడం కూడా అంతే ముఖ్యం. 2026లో భారత్ 80వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్న వేళ సందేశం ఒక్కటే.. త్రివర్ణాన్ని గర్వంగా ఎగురవేయండి.. కానీ దాని గౌరవాన్ని కాపాడే బాధ్యతను కూడా అంతే గర్వంగా నిర్వర్తించండి.

మరిన్ని జాతీయ వార్తల కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి..